En God voor ons Allen

David Bowie zong Golden Years in de jaren zeventig, maar de Gouden Jaren die we nu meemaken zijn van een andere orde. De periode van ongekende economische voorspoed waar we nu in leven, zegt Robeco-strateeg Jaap van Duijn vanavond in de documentairereeks Gouden Tijden, doen veel meer denken aan de vroege jaren zestig.

Van Duijn heeft gelijk, zij het dat er een belangrijk verschil is. De welvaart was toen te nieuw en te pril om al te kunnen leiden tot het materialisme en de geldzucht die nu om zich heengrijpt, na jaren van hoge economische groei, een vrijwel afwezige werkloosheid en vastgoedprijzen en aandelenkoersen die maar niet lijken te kunnen stoppen met stijgen. De decadentie van de jaren zeventig maakt de keus voor Bowie's song als titelmuziek meer dan gerechtvaardigd.

Gouden Tijden gaat over geld. Niet hoe we het verdienen – of liever: opstrijken – maar over hoe we er mee omgaan. De documentairereeks, met vakmanschap vervaardigd door Ireen van Ditshuyzen, laat een mistroostig gevoel achter. Zoals na dat etentje, feestje of receptie waar het alwéér alleen maar ging over huizen – ,,dat van de buren ging onlangs weg voor 9 ton, dus we denken nu aan iets halfvrijstaands'. Over aandelen – ,,neenee, je moet gewoon puts ING schrijven en dan draaien in KPN, ik weet daar wel een mannetje voor''. Of over salarissen – ,,dus ik zeg tegen Van Baalen: kijk, wat ik nu bruto krijg, wil ik eigenlijk wel netto''.

Prachtig is de verhaallijn over een aandelenhandelaarster die met vier collega's een eigen bedrijf opzet, in de verwachting dat de beurshausse even hard zal doorgaan als tot nu toe het geval was. Angst en hebzucht, de twee belangrijkste drijfveren van de beleggersmassa, wisselen elkaar keurig af in de van haar gezicht af te lezen stemmingen. Even fraai is de Ajax-jeugd, waar de salarisverschillen zo hoog oplopen, dat van een teamgeest al lang geen sprake meer is. Ieder voor zich, en God voor ons allen.

De twee commentatoren die door de reeks vervlochten zijn, naast Van Duijn de Rotterdamse hoogleraar Arjo Klamer – zo ongeveer de enige die de rol van geld succesvol relativeert – fungeren als contrapunt. Toch analyseert Gouden Tijden minder dan het simpelweg toont hoe de nieuwe rijkdom de persoonlijke cultuur langzamerhand vervuilt. De geldzucht, het materialisme, de zelfoverschatting en het idee dat niet werk, maar beleggen de juiste weg is naar welvaart, doen na twee kabinetsperiodes van hoogconjunctuur zo langzamerhand stiekem verlangen naar een gebeurtenis die iedereen weer even met beide benen op de grond zet: een malse, kletterende recessie. Zoals een onweersbui die alles weer fris maakt na een veel te lange, drukkend hete dag. En mocht dat niet gebeuren, laat dan in Godsnaam een nieuwe generatie hippies opstaan.

Gouden Tijden, Net5, 21.55-22.30u.