Blanke boer bijna gelyncht om dood zwarte arbeider

Een kordon van blanke en zwarte politieagenten heeft gisteren in de Zuid-Afrikaanse industriestad Sasolburg, ten zuiden van Johannesburg, verhinderd dat een blanke man door een woedende zwarte menigte werd gelyncht. De man, Piet Odendaal, verscheen voor de plaatselijke rechtbank in verband met de dood van een van zijn arbeiders, die stierf nadat hij kilometerslang achter een auto was aangesleept.

De precieze omstandigheden rond de dood van John Mosoko Rampuru zijn nog onopgehelderd, maar vast staat dat de politie zijn zwaar verminkte lijk twee weken geleden vond, met een touw vastgemaakt aan de bumper van Odendaals bakkie (pick-up auto). Uit een sleepspoor bleek dat Rampuru vijf kilometer lang was voortgesleept. Gisteren kwam de zaak voor in de districtsrechtbank. François du Plessis, de advocaat van Odendaal, zei dat zijn cliënt zich niets van die dag kon herinneren. De boer leed aan depressies, slikte grote hoeveelheden medicijnen, had die bewuste dag ruzie met zijn vrouw gehad en veel gedronken, aldus Du Plessis.

Om de veiligheid van de verdachte te garanderen, vroeg de advocaat niet de gebruikelijke borgtocht aan. Odendaal was buiten de rechtszaal niet zeker geweest van zijn leven. Naar schatting 500 woedende demonstranten eisten `uitlevering' van de boer. ,,Shaya (sla hem in elkaar)'', riepen ze, ,,grijp hem, we zullen hem roosteren.'' De politie werd bekogeld met stenen en andere voorwerpen, toen men Odendaal de zaal binnenbracht. De menigte werd tegengehouden bij de ingang, maar verstoorde de rechtszitting door op de ramen te slaan en te schreeuwen. De demonstranten trokken daarna in optocht door Sasolburg, waarbij ze winkels van blanke eigenaars en burgers aanvielen. ,,Als er geen gerechtigheid geschiedt gaan we wraak nemen, dat staat vast'', zei Mphasa Rampuru, de broer van de vermoorde landarbeider. Vijf agenten liepen bij de ongeregeldheden verwondingen op, een man werd gearresteerd.

De rechter verdaagde de zaak tot later deze maand op grond van het feit dat het politieonderzoek nog niet was voltooid. Du Plessis suggereerde dat mogelijk niet Odendaal Rampuru naar diens gruwelijke dood sleepte, maar een andere arbeider op de boerderij. Rampuru had kort daarvoor promotie gekregen en andere arbeiders waren mogelijk jaloers, zo stelde Du Plessis. Maar voor de Zuid-Afrikaanse justitie blijft Piet Odendaal zelf de hoofdverdachte.

Geweld van blanke boeren tegen hun zwarte arbeiders is geen uitzondering op het Zuid-Afrikaanse platteland, waar op sommige plaatsen de omstandigheden sinds het afschaffen van de apartheid, in 1994, nauwelijks zijn verbeterd. Op hun beurt zijn de afgelopen jaren al verscheidene boeren op hun hoeves bij wraakacties gedood.