Stagnerende progressie van jong talent

Het duel met Ierland leerde bondscoach Van Gaal dat de jeugd nog niet zover is als de generaties van 1983 en '95. ,,Je mag ons niet vergelijken met de vroegere talenten van Ajax'', zei debutant Wilfred Bouma.

Louis van Gaal zal niet alleen door het teleurstellende resultaat tegen Ierland ambivalente gevoelens hebben overgehouden aan zijn debuut als coach van het Nederlands elftal. Het eerste duel in de kwalificatie voor het WK 2002 leerde hem tevens dat de jonge internationals nog lang niet zo gerijpt zijn als hun voorgangers in de ontmoetingen met de Ieren in 1983 en 1995. Tegen wil en dank illustreerden Bouma en Bruggink van PSV de stagnerende progressie van het Nederlandse talent.

Zeventien jaar geleden markeerde het EK-kwalificatieduel in Dublin de doorbraak van de lichting Gullit, Van Basten en Ronald Koeman. Bij een 2-0 achterstand zouden de jonge smaakmakers van Oranje bewust de behoudende tactiek van coach Kees Rijvers hebben genegeerd. Nederland won na een wervelende show met 3-2 en vijf jaar later behaalde die generatie de Europese titel. In 1995 was niet de toenmalige bondscoach Guus Hiddink, maar Van Gaal als trainer van Ajax in feite de architect van de kwalificatie van Oranje voor het EK voetbal in Engeland.

Het Nederlands elftal, dat in december 1995 in een beslissingswedstrijd in Liverpool Ierland met 2-0 versloeg, was met negen Ajacieden en één voormalige Ajax-aanvaller (Bergkamp) in de basis nagenoeg een kopie van het team dat enkele maanden eerder de Champions League had gewonnen. Alleen de huidige RBC-speler Helder, die destijds voor Arsenal uitkwam, en invaller De Kock hadden hun opleiding niet in Amsterdam genoten. Voor het eerst manifesteerden de donkere spelers van Ajax zich als `de kabel' en doelman Van der Sar, Reiziger, de broers De Boer, Kluivert en invaller Seedorf vormden ook zaterdagavond in de Arena het hart van Oranje.

De jonge spelers in de teams uit 1983 en '95 hadden toen door de prestaties bij hun clubs al een basisplaats verdiend. Van de huidige talenten zouden de meeste voor de wedstrijd tegen Ierland vermoedelijk nog in de wachtkamer hebben gezeten als Van Gaal wegens de blessuregolf in zijn selectie niet vervroegd een beroep had moeten doen op de toekomstige lichting. Zo debuteerde de 21-jarige Wilfred Bouma zaterdag als linksbuiten, omdat Overmars en Zenden geblesseerd in Barcelona achterbleven. Maar zijn eerste optreden in Oranje was hem zwaar tegengevallen. ,,Ik heb overal pijn en ik ben helemaal kapot'', klaagde Bouma.

Vorige week had zijn clubcoach Erik Gerets nog een lofzang gehouden op de 21-jarige Brabander, die bij PSV op de linkerflank meestal als verdediger of diepgaande middenvelder fungeert. Gerets wilde ,,wel vier Bouma's in zijn ploeg'', verklaarde hij na het duel met FC Utrecht. Dat zouden er bij het Nederlands elftal tenminste drie te veel zijn geweest, al voelde Bouma zich door zijn trainer niet onder druk gezet. ,,Wat voor mij telt, is het vertrouwen dat de bondscoach in mij heeft gesteld'', zei de ontgoochelde Bouma. ,,Maar ik heb gemerkt dat een wedstrijd met PSV niet is te vergelijken met het spelen in Oranje. Ik moet nog veel leren.''

Hetzelfde geldt voor PSV-spits Arnold Bruggink, die tegen Ierland de lange tijd geïsoleerde spits Kluivert in het laatste half uur kwam assisteren. Ook zijn internationale première met het Nederlands elftal verliep geruisloos. Maar meer mocht ook niet worden verwacht. ,,Je mag ons niet vergelijken met de generatie van 1995'', stelde Bouma. ,,De jonge spelers van Ajax hadden al de Champions League gewonnen en vertrokken vervolgens naar het buitenland. Wij komen net kijken.''

En Bruggink: ,,Wij hebben ons ook niet zo kunnen ontwikkelen als de talenten van Ajax. Zij hadden in 1995 al een basisplaats bij hun club, toen ze in het Nederlands elftal kwamen. Ik sta bij PSV dit seizoen voor het eerst in de basis. Ik steek nu veel op van Kluivert door met hem te trainen en te spelen. Die ervaringen zijn voor mijn ontwikkeling van onschatbare waarde.''

Van Gaal hield beloften als Lurling (Heerenveen) en Vennegoor of Hesselink (FC Twente) op de bank. Maar de al bijna 29-jarige invaller Jeffrey Talan heeft op internationaal niveau nauwelijks meer ervaring dan zijn jonge teamgenoten. De rechterspits van Heerenveen miste het EK in eigen land door een hamstringblessure, maar met een rake kopbal in de 71ste minuut poetste hij iets van die frustraties weg.

Talan meldde zich in de tweede helft in een dolend Nederlands elftal, waarin de jeugd lelijk in de steek werd gelaten door de gelouterde spelers. Zo zag de 30-jarige Witschge zijn rentree na drieënhalf jaar pijnlijk mislukken. ,,Ik kon in balbezit geen aanvallende oplossingen vinden, ik heb alleen maar tikkies breed gegeven'', verzuchtte de Ajacied. ,,Toch had ik meer moeten laten zien, op mijn wissel was dan ook niets af te dingen.''

In het spel van aanvoerder Frank de Boer was – net als bij de andere internationals voor wie de competitie nog moet beginnen – een gebrek aan wedstrijdritme af te lezen. ,,Niemand haalde zijn normale niveau'', mopperde Frank de Boer. ,,Daarom mogen we nog blij zijn met een punt tegen de Ieren. Maar zelfs een blinde kan constateren dat we door de afwezigheid van dragende spelers als Stam, Davids, Numan en Overmars veel kwaliteit moesten inleveren.'' Waarmee Frank de Boer indirect onderstreepte dat hij het aanstormende talent nog lang niet gelijkwaardig acht aan de harde kern van Oranje. En dat was in 1983 en 1995 wel anders.