De Rotterdamse Parsifal is een Londense triomf

Met een donderende ovatie en ritmisch voetgetrappel door ruim 5.000 Engelse muziekliefhebbers eindigde gisteravond in de Londense Royal Albert Hall een historische concertante uitvoering van Wagners `Bühnenweihfestspiel' Parsifal door Sir Simon Rattle en het Rotterdams Philharmonisch Orkest. ,,Een uitstekend orkest!'' prees een enthousiaste bezoeker al in de pauze. ,,Maar .... het Rotterdams Philharmonisch Orkest? Waar ligt dat in hemelsnaam? Dat zoek ik vanavond meteen op in de atlas.''

Voor twee concerten heeft het Rotterdamse orkest zich verplaatst naar de enorme maar sfeervolle Britse koepelzaal, waar het speelt in de prestigieuze zomerserie BBC-Proms. Chef-dirigent Valery Gergjev besluit de mini-tour van zijn orkest vanavond met een concert met de Vijfde symfonie van Prokofjev en het Pianoconcert van Grieg met Jean-Yves Thibaudet.

Al op papier leek deze eenmalige Parsifal onder leiding van Sir Simon Rattle (45) een hoogtepunt in de seizoensprogrammering van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. In de ruim twintig jaar die Rattle en het orkest samenwerken, was de reeks Parsifal-voorstellingen die hij in 1997 leidde bij de Nederlandse Opera zondermeer een van de meest belangwekkende wapenfeiten. De BBC kocht de productie, Rattle's eerste Wagner-opera in het theater, meteen aan voor een concertante reprise in Londen. Het Engelse publiek moest er ruim drie jaar op wachten en het Nederlandse publiek moet het door organisatorische en financiële strubbelingen doen met een radio-uitzending. Maar deze Parsifal-reprise was elk wachten waard. Veertien dagen van hernieuwd repeteren in Nederland vonden hun weerslag in vierenhalf uur gedetailleerd, opwindend en geconcentreerd orkestspel.

Rattle's Parsifal was er één van bedaagde waardigheid enerzijds, sensualiteit, kracht en energie anderzijds. Frase na frase muntte uit door oor voor detail, en daaronder gloeide steeds de sonore klank van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, op en om de toppen van het kunnen. Het resultaat klonk zo beeldend dat een scènisch beeld geen moment werd gemist. Uit wortels van louter klank verrezen de majestueuze reuzenwouden óók, en even gemakkelijk kwamen klankstormen (in de `Karlfreitagszauber') tot staan in een nog meer nét hoorbaar, mystiek geladen pianissimo. Om de muziek ruimtelijk reliëf te verlenen werd bovendien magistraal gebruik gemaakt van de enorme hoogte van de Royal Albert Hall door delen van de uitstekend zingende koren, koperblazers en slagwerkers op de galerijen te plaatsen.

Zoals al in 1997 was overeengekomen, kwam de cast in grote lijnen overeen met de Amsterdamse bezetting destijds. In de dragende rollen keerde Wolfgang Schöne (Amfortas) terug naast de Deen Poul Elming als de zeer overtuigend zingende reine dwaas Parsifal. Ook Robert Lloyd imponeerde opnieuw als een kalme, intense en sonore Gurnemanz. Nieuw waren de goed getypecaste Sergej Leiferkus als een vileine Klingsor en Petra Lang als Kundry. Lang verraste met haar grote dynamische kracht en indrukwekkende expressieve flexibiliteit, en hield zich zelfs in de excessieve tweede akte smetteloos staande.

Een tachtigtal vrienden van het orkest heeft zich niet door de afwezigheid van het orkest in eigen stad laten ontmoedigen, en is meegereisd op de mini-tournee. In Rotterdam moet het publiek voor concerten onder chef-dirigent Valery Gergjev wachten op het Gergjev-drieluik eind deze maand. Rattle is pas in februari opnieuw bij het orkest te gast voor Wagners Tristan und Isolde bij de Nederlandse Opera. In de Rotterdamse Doelen dirigeert hij als voorproefje daarop in januari al een concertante uitvoering van de tweede akte. Met de BBC-Proms wordt overlegd of de volledige Tristan-productie eveneens concertant in Londen zou kunnen worden herhaald. In dat geval was deze Parsifal de gedroomde opmaat voor een prestigieuze, nieuwe traditie.

Concert: Parsifal van R. Wagner door het Rotterdams Philharmonisch Orkest, London Brass, European Voices & Philharmonic Chorus o.l.v. Sir Simon Rattle m.m.v. Poul Elming (Parsifal), Petra Lang (Kundry), Robert Lloyd (Gurnemanz), Wolfgang Schöne (Amfortas), Sergej Leiferkus (Klingsor) e.v.a. Gehoord: 3/9 Royal Albert Hall, Londen. Radio 4: 6, 13/10.