De Haagse Staat

PvdA-FRACTIE TEN STRIJDE TEGEN BLEEKHEID...

Het is raar gesteld met de PvdA in de Tweede Kamer. Wie is daar ook weer de grootste partij? Oh ja, de PvdA. En wie is er tegelijk het meest onzichtbaar? Inderdaad.

De lichting PvdA'ers die sinds twee jaar de fractie van Melkert vormt, manifesteert zich als een enigszins braaf en kleurloos gezelschap. De rode familie neemt in de Kamer doorgaans de kleur muisgrijs aan. Vijfenveertig leden telt de fractie, en een groot deel leidt een anoniem bestaan in de Kamerbankjes. Alsof ze er per ongeluk terechtgekomen zijn. Keurig en enigszins timide volgen ze hun fractieleider.

En toch kan deze situatie niet lang meer duren. Alle ogen aan het Binnenhof zijn in het nieuwe politieke seizoen gericht op de fractie van de PvdA. Wat gaat de PvdA doen, wat gaat Melkert doen om de ban te breken? Blijft hij keurig de coalitiebelangen dienen of gaat hij ruimte scheppen? Ruimte voor een ander beleid en ruimte misschien ook voor een andere coalitiepartner. Kortom gaat hij zich een beetje loswrikken van de VVD en toenadering zoeken tot het CDA?

De tijd begint te dringen voor de sociaal-democraten. Wat ze zien, moet hen ook redelijk nerveus maken: het beleid van het kabinet-Kok heeft nog altijd sterk liberale trekken. En op de golven van de tijdgeest groeit de VVD in de opiniepeilingen. Op weg naar nog meer zetels, op weg naar misschien wel de positie van grootste partij bij de volgende verkiezingen.

Het is enigszins een horror-scenario: een kabinet onder leiding van een sociaal-democratische premier dat de weg vrijmaakt voor een overwinning van de VVD. Twee jaar heeft de PvdA nog om het tij te keren, om de eigen accenten te zetten en het beleid een rood tintje te geven.

De VVD leunt vooralsnog ontspannen achterover hoe de coalitiepartner dat gaat doen zonder in de eigen voet - die van premier en partijleider Kok te schieten.

...EEN OMWENTELING MET DUIVESTEIJN

De eerste omwenteling in de PvdA-gelederen heeft zich inmiddels voltrokken. En wel direct achter fractieleider Melkert. De naam: Adri Duivesteijn. Met een verrassend grote meerderheid koos de fractie hem anderhalve week geleden tot haar tweede man. Achter de bestuurlijk ingestelde en introverte Melkert moet de enigszins rebelse en activitistisch opererende Duivesteijn de fractie meer smoel gaan geven.

Duijvesteijn veroverde zijn plek op een knappe manier. Aanvankelijk leek senior-fractielid Ella Kalsbeek in het bezit van de beste papieren, want vrouw en gedegen. Al ruim voor de stemming in de fractie dacht Kalsbeek zich verzekerd van de steun van 23 collega's, maar bij de beslissende stemming kreeg ze niet meer dan 15 stemmen. ,,Typisch een geval van je te vroeg rijkrekenen'', zo valt in de fractie achteraf te horen.

En Duivesteijn, die voerde de dagen voorafgaande aan de stemming een intensieve campagne. Sprak uitvoerig met alle collega`s, opereerde daarbij met het nodige charisma en gaf zo iedereen ,,een gevoel van vertrouwen'', zoals een fractielid het uitdrukt.

,,Heb ik eindelijk iets te doen'', zei Duivesteijn vorige week in de wandelgangen van de Kamer met gevoel voor zelfspot. En inderdaad, vanaf morgen leidt hij in ieder geval de interne vergaderingen van de PvdA-fractie.

Maar interessanter is hoe hij in het directe verkeer met Melkert gaat opereren. Duivesteijn geldt als een durfal die graag ruimte creëert, waar de bestuurder Melkert liever de kaarten zo lang mogelijk tegen de borst houdt. Zo sprak Duivesteijn zich in het verleden openlijk uit voor samenwerking met GroenLinks en het CDA, waar Melkert niet verder gaat dan de mogelijkheid dat een derde paarse coalitie een denkbare optie is.

Melkert hield bij de keuze van een vice-voorzitter ook goed geheim of hij een voorkeur had en voor wie. Sommigen dachten te weten dat hij graag Duivesteijn naast zich kreeg, maar de stoïcijnse fractieleider liet dat in ieder geval niet blijken. Voor Melkert is de verkiezing van Duivesteijn a blessing in disguise. Want ook de fractieleider heeft er voordeel bij als de fractie een minder brave indruk maakt.

...EN NOG MEER REGIE IN FRACTIE...

Het is vreemd gesteld met de PvdA-fractie. Morgen wordt het fractiebestuur van de sociaaldemocraten nog groter. Op verzoek van fractieleider Melkert wordt de leiding van de fractie uitgebreid van 9 naar 11 personen. Voor een partij waar egalitaire verhoudingen doorgaans zeer worden gekoesterd is dat zo ongeveer een tegennatuurlijke keuze.

Een groter fractiebestuur moet voor meer regie zorgen en fractieleider Melkert ontlasten van bemoeienis met de talrijke competentiegeschillen en interne wrijvingen tussen fractieleden. Want de PvdA-fractie mag dan een bleek profiel hebben, onderling maken de 45 fractieleden veel ruzie wie wat waar mag zeggen of voorstellen.

Zelf liet Melkert zich al eens ontvallen dat hij over het multiculturele vraagstuk geen mening had, omdat evenzovele fractiespecialisten met evenzovele eigen meninkjes een praktische standpuntbepaling in de weg zaten. Vooral in de sector zorg en onderwijs, waar uiteenlopende ego`s als de aanstormende onderwijsspecialiste Marleen Barth en de welbespraakte `Rottenbergiaan' Rob Oudkerk op verschillende manier dominant waren, stokte de samenwerking. Inmiddels zijn de onderwijs- en zorgspecialisten van elkaar gescheiden en moeten ze samenwerken met collega's uit zogenoemde `harde' sectoren als economische en sociale zaken .

De fractie kiest morgen een nieuwe secretaris die de interne verhoudingen mag verbeteren. Judith Belinfante, twee jaar geleden als hoogste nieuwkomer in de fractie gekomen, stelt haar portefeuille ter beschikking. Peter Rehwinkel, een vroegere assistent van onderwijsminister Ritzen en in de fractie belast met de gevoelige porftefeuille Koninklijk Huis, wil haar graag opvolgen. Voor de dertiger Rehwinkel, inmiddels voor een tweede periode Kamerlid, is het fractiebestuur een interessante opstap om verder te komen. Want zijn generatie weet dat ze haast moet maken. Tenslotte kan niet iedereen als Wouter Bos tussentijds staatssecretaris worden en wil niet iedereen als Marjet van Zuijlen tussentijds weglopen.

De Tweede Kamer spreekt deze week (dinsdag, woensdag en donderdag) over het zogeheten homo-huwelijk.