Trends VS lopen door elkaar

Economen verschillen van mening over de groei van de Amerikaanse economie. Probleem is dat de verschillende indicatoren elkaar soms tegenspreken. Consensus is er wel over het doel: een zachte landing.

De banengroei is matig, het consumentenvertrouwen is hoog maar de index van economische indicatoren daalt al drie maanden. Alles wijst op een vertraging in de economische groei van de Verenigde Staten maar overtuigend is die ontwikkeling nog niet. Economen verschillen dan ook sterk van mening over wat voor soort groeivertraging er aan de gang is.

,,Er is nog helemaal geen vertraging in de groei maar er komt er een aan'', aldus Ken Goldstein, econoom bij de Conference Board, een particuliere organisatie van bedrijven die maandelijks economische cijfers (consumentenvertrouwen, index van economische indicatoren) bijhoudt. ,,Wij verwachten een matiging van de groei in het voorjaar.''

De werkgelegenheid over augustus daalde met 105.000 banen maar het percentage werklozen bleef gelijk, namelijk 4,1 procent van de beroepsbevolking. Dat heeft het bureau voor arbeidsstatistieken gisteren bekendgemaakt. Gecorrigeerd wegens bijzondere omstandigheden, zoals de volkstelling van dit jaar en een grote staking, zou de werkgelegenheid zijn gegroeid met 102.000.

Een bijgesteld cijfer van de groei van het bruto binnenlands product (bbp, de som van alle goederen en diensten van Amerikaanse bodem) op jaarbasis in het tweede kwartaal laat 5,3 procent zien. Dat is een bewijs voor een nog steeds voortdurende expansie. Het huidige kwartaal zal lager uitvallen maar 1,5 procentpunt minder groei zou nog steeds fors zijn. Het is dus maar hoe je de termen groeivertraging of matiging van de groei wilt gebruiken.

,,Er zijn allerlei trends die door elkaar heenlopen'', zegt Kathleen Stephansen, econoom bij de zakenbank Donaldson Lufkin & Jenrette. ,,Alles bij elkaar levert dat een gemengd beeld op van waar we naartoe gaan.'' Volgens Stephansen is er op dit moment zeker een vertraging gaande die voor het derde kwartaal een bbp-groei oplevert van ongeveer 3 procent op jaarbasis.

Ze denkt dat het vierde kwartaal dan weer een opvering te zien zal geven. Daarna zal er opnieuw een vertraging te zien zijn tot 3, misschien 3,5 procent, op jaarbasis over de eerste zes maanden van volgend jaar. Vervolgens zal de VS in de tweede helft van volgend jaar weer een aantrekkende groei te maken hebben. Stephansen: ,,Wij denken dat het patroon van 1995, toen de groei ook tijdelijk afnam, zich in grote lijnen zal herhalen maar het precieze verloop is nu nog niet duidelijk.''

De cijfers van deze week bieden ook niet echt uitsluitsel. Het consumentenvertrouwen daalde iets in juli, van 143 naar 141, maar blijft op een hoog niveau staan. Geënqueteerden bleken zich het meest zorgen te maken over de banenmarkt. Die laat, na een aanpassing, een bescheiden groei zien.

Ook deze week werd bekend dat de huizenverkoop in juli steeg met 14,7 procent over de maand juli, de grootste stijging in zeven jaar. De verkoop bedroeg daarmee 944.000 op jaarbasis, aangepast naar seizoensinvloeden. De index van economische indicatoren daalde met 0,1 procent in de maand juli, de derde achtereenvolgende daling. De index, die in 1996 bij 100 is begonnen, staat nu op 105,8. Deze index is een samenstel van tien economische cijfers uit een maand en wordt gebruikt als een barometer van de economie. Een dalende index wordt gezien als een teken van afnemende economische activiteit in de komende zes tot negen maanden. Goldstein: ,,Die matiging komt dus pas over een aantal maanden.''

Ondanks de verschillen van mening over het verloop van de groei is er een consensus over het streven: een zachte landing. De groei moet worden getemperd maar niet zodanig dat die tot stilstand komt. Grafisch gezien betekent een zachte landing dat de groeilijn naar nul gaat maar tijdig weer opveert.

Belangrijk daarbij is wat de Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, met de rente zal doen. Na zes verhogingen sinds vorig jaar juni staat die nu op 6,5 procent. Zakenbank J.P. Morgan voorziet dat de Fed tot 2001 met de handen over elkaar blijft zitten en zijn verhogingen daarna weer voortzet. Goldstein verwacht een verhoging onmiddellijk na de presidentsverkiezingen van begin november en nog twee verhogingen in 2001. ,,En daarna gaat de rente weer omlaag'', zegt hij.

Stephansen denkt daar weer anders over. ,,De Fed zit met hetzelfde probleem als iedereen'', zegt ze. ,,Wij denken dat er misschien nog een keer een renteverhoging komt maar dan is het voorlopig gebeurd.'' De timing daarvan is afhankelijk van de ontwikkelingen in de komende maanden.

Juist vorige week heeft Fed-voorzitter Alan Greenspan een rede gehouden waarin hij aangaf dat door de gunstige productiviteitsstijging in de Amerikaanse economie een hogere groei acceptabeler is. Immers, een gelijk aantal werkers kan kennelijk meer produceren dan voorheen, wat het gevaar van een overspannen arbeidsmarkt vermindert. Een bbp-groei van 4,5 procent in plaats van 3,5 procent is dus wellicht geen reden meer voor de Fed om alarm te slaan. De Amerikaanse economie groeit gestaag verder.