Koppigheid

We lieten Loek van Wely vorige week achter in Polanica Zdroj met 5,5 punt uit zeven partijen. Hij stond samen met Boris Gelfand bovenaan, een punt voor op Alexei Shirov, maar met een zware taak voor de boeg: in de achtste ronde met zwart tegen Shirov. Het werd een groots spektakel, een echte Shirov-partij waarin het weer eens leek of materiaal niet telde. Shirov won.

Gelfand kwam onverwacht in moeilijkheden tegen de Pool Markowski, maar wist zich ten slotte te redden. Het waren zijn laatste inspanningen. De laatste dag speelde Gelfand snel remise tegen Krasenkow, waardoor Shirov en Van Wely bij hem langszij konden komen als ze hun partijen zouden winnen.

Bij Shirov was het al snel duidelijk dat hij tegen Movsesian niet meer dan remise zou halen, maar de partij tussen Van Wely en de Hongaar Almasi werd een geweldig gevecht van 107 zetten waarin Van Wely probeerde met toren en loper tegen toren en pion te winnen. Almasi gaf geen krimp.

Zo deelde Van Wely ten slotte met Shirov de tweede plaats. Voorname lieden als Ivantsjoek, Krasenkow en Svidler liet hij achter zich. Jammer dat hij het toernooi niet won, maar een mooi resultaat was het zeker.

Vorige week schreef ik over Van Wely's rol in de voorhoede van de vernieuwers van de Siciliaanse opening. Wie vooraan loopt is kwetsbaar en dat bleek in zijn partij tegen Shirov. Van Wely kent de hyperscherpe varianten die hij in zijn repertoire heeft door en door, hij heeft er honderden uren studie in geïnvesteerd, maar hij is er ook erg afhankelijk van, want hij heeft geen uitwijkmogelijkheden.

In de eerste ronde had Shirov met wit tegen Svidler in de opening een bekend stukoffer gebracht en hij was te nauwer nood met remise ontsnapt. Tegen Van Wely deed Shirov het weer. Het was duidelijk dat hij iets had voorbereid.

Iemand anders dan Van Wely zou het er niet op aan laten komen, hij zou een andere variant spelen of een heel andere opening. Maar Van Wely kan dat niet, want zijn repertoire is heel smal, en hij wil het ook niet, want hij is koppig en hij gelooft in zijn eigen ideeën. ,,Ik wil u zien'', zou hij tegen Shirov gezegd hebben als het poker was geweest en geen schaken.

Het was niet gering waar Shirov mee kwam. Na het stukoffer bracht hij ook nog een torenoffer, dat hij in Polanica Zdroj tussen de eerste en de achtste ronde bedacht moet hebben. De problemen waar Shirov zich een week lang aan had kunnen wijden moest Van Wely in beperkte bedenktijd oplossen. Het lukte hem niet.

Zijn koppigheid kostte hem de eerste plaats, maar de schaakliefhebbers danken er een kunstwerkje aan. Een bevlogen commentator drukte het zo uit: ,,Alexei op zijn best – als het schaken niet meer schijnt te gehoorzamen aan de normale wetten van de fysica.''

Wit Shirov-zwart Van Wely

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e6 7. g2-g4 e6-e5 De meest principiële zet. Schuchtere geesten hadden 7...h6 gedaan, om Shirovs voorbereiding te ontwijken, maar zo is Van Wely niet. 8. Pd4-f5 g7-g6 9. g4-g5 g6xf5 10. e4xf5 d6-d5 11. Dd1-f3 d5-d4 12. 0-0-0 Pb8-d7 13. Le3-d2 Dd8-c7 Een voorbeeld van de stormen die Van Wely in deze variant al doorstaan heeft is Nijboer-Van Wely, kampioenschap van Nederland 1999: 13...dxc3 14. Lxc3 Db6 15. gxf6 Lb4 16. Lc4 Lxc3 17. Lxf7+ Kxf7 18. Dh5+ Kxf6 19. Dh6+ en nu ging zwart met het dappere 19...Kxf5 eeuwig schaak uit de weg. Tenslotte werd het toch remise. 14. g5xf6 In Shirov-Svidler, Polanica Zdroj, eerste ronde, deed hij 14. Ld3 Pc5 15. gxf6 dxc3 16. Lxc3, maar na 16...Dc6 stond zwart goed. 14...d4xc3 15. Ld2xc3 Dc7-c6 16. Df3-g3 Dat was de bedoeling. Shirov offert ook nog een toren. 16...Lf8-h6+ Na meteen 16...Dxh1 heeft wit de extra mogelijkheid 17. Lg2 Lh6+ 18. Ld2 Lxd2+ 19. Kxd2 met damewinst. 17. Kc1-b1

jmimlmMd

mgmhmgmg

gmkmMAMc

mMmMaGmM

MmMmMmMm

mMCMmMEM

GAGmMAMA

mLmJmImJ

Kan zwart de toren nemen? Het was vrijwel onmogelijk om dat aan het bord te berekenen en ook achteraf is het antwoord moeilijk te geven. Een commentator (of waarschijnlijk zijn computer) gaf de variant 17...Dxh1 18. Lxe5 De4 19. Lc7 Ld2 20. Lg2 Dd4 21. La5 ,,en zwarts stelling is een inferno'', maar in dat inferno is het goed leven voor zwart na 21...De5. Beter dan 20. Lg2 is 20. Ld3 Dc6 21. a3 Pc5 (geeft een stuk terug, maar wat moet hij anders?) 22. Txd2 Pxd3 23. Te2+ Le6 24. cxd3 en nu zou wit beslissende aanval hebben als hij aan eeuwig schaak kon ontkomen, maar dat gaat waarschijnlijk niet: 24...Dh1+ 25. Kc2 Dc6+ 26. Kd1 Da4+ 27. Ke1 Dc6 met remise. Ook deze variant is computergestuurd en ik steek er mijn hand niet voor in het vuur. 17...Lh6-f4 Begrijpelijk dat hij niet op de hoofdvariant van Shirovs huisanalyse ingaat, maar ook nu houdt wit geweldige aanval. 18. Dg3-d3 Nu kon 18...Dxh1 in ieder geval niet meer: 19. Dd6 Kd8 20. La5+ en mat. 18...0-0 In het midden was voor de koning geen leven, maar hier ook nauwelijks. 19. Th1-g1+ Kg8-h8 20. Lc3-b4 Tf8-g8 21. Tg1xg8+ Kh8xg8 22. Lb4-e7 Beschermt zijn pion f6, de nagel in zwarts kist. 22...h7-h6 23. Lf1-e2 Pd7xf6 24. Dd3-d8+ Kg8-h7

jmiEMmMm

mgmMCgml

gmkmMbMa

mMmMaGmM

MmMmMcMm

mMmMmMmM

GAGmIAMA

mLmJmMmM

25. Dd8-f8 Wat een beheersing! Hij is bereid het eindspel te spelen. Voor de hand lag 25. Lxf6, maar na 25...Lxf5 26. Dxa8 Lxc2+ 27. Ka1 Lxd1 staat wit opeens op mat en de koningsjacht met 28. Dh8+ leidt dan niet tot duidelijk resultaat. 25...Lc8-e6 Op twee manieren kon zwart een eindspel krijgen, maar zowel 25...De8 26. Dxe8 Pxe8 27. Td8 als 25...Dxc2+ 26. Kxc2 Lxf5+ 27. Ld3 is gunstig voor wit. 26. Df8xa8 Le6xf5 27. Kb1-a1 Ten koste van een kwaliteit heeft zwart de eerste aanvalsgolf afgeslagen en met het vooruitzicht pion c2 nog te winnen staat hij materieel nog niet zo slecht. 27...Pf6-d5 28. Da8-f8 Dc6-e6 29. Le7-c5 Lf5xc2 30. Td1-g1 Lc2-g6 31. h2-h4 Maar hier is de tweede aanvalsgolf, die niet met 31...h5 gestopt kan worden wegens 32. Lxh5. 31...Lf4-h2 32. Tg1-d1 Pd5-f4 Het zou geen wonder zijn als hij in tijdnood was geraakt. De stelling was in ieder geval niet te houden. 33. Td1-d8 Zwart gaf op.