Der Kaiser

Terwijl staatssecretaris Rick van der Ploeg het cultuurfestival van Edinburgh bezocht, toog ik naar Huis (niet: Huize) Doorn, het museum dat hij wil opheffen. Ieder zijn taak.

Een tikkeltje hypocriet was mijn bezoek wel, want eerder had ik nooit zulke sterke aanvechtingen gehad om Huis Doorn te bezoeken. Hoe kwam dat? Het lag aan mij, natuurlijk, maar had het museum ook niet wat meer aan de weg kunnen timmeren? Nu moeten ze wel en zie, de media en het publiek stromen toe.

Terzake, zult u zeggen, wat vond je ervan: moet het blijven of niet? Even geduld alstublieft, ik zoek de nuance. En die luidt: ja, mits.

Ja, omdat Huis Doorn een kostelijk, klein museum is dat letterlijk tot de fraaie nok toe is volgestouwd met de dure snuisterijen van een vervlogen elite. Alles is er keurig bewaard gebleven: van de blauw en goud geglazuurde toiletpot van der Kaiser tot het vorkje-met-ingebouwd-mesje dat hij met zijn rechterhand gebruikte omdat hij een lamme linkerarm had. Gobelins, tapijten, schilderijen, snuifdozen, porseleinen beeldjes het is er in een overdaad die het oog nooit schaadt.

De omliggende tuinen zijn schitterend. Ga er op een zonnige dag heen, en u waant zich in een Engels parklandschap. Loop dan ook even naar het mausoleum naast het museum waar de stoffelijke resten van Wilhelm II liggen. Door de donkere ruitjes aan de zijkanten is de met een doek afgedekte kist te zien. `Stoffelijke resten', vroeg ik me opeens af, bedoelen ze oneerbiedig gezegd – de knoken? Nee, zeiden ze in het museum, het lichaam is gebalsemd en ligt in een luchtdichte kist.

Buiten het museum liggen ook de graven van de keizerlijke hondjes. Hij moet erg van ze gehouden hebben. Onder grijze steentjes met hun namen liggen hun knookjes ik neem tenminste aan dat hij ze niet gebalsemd heeft. Vijf hondjes: Topsy, Wai Wai, Arno en Senta. (Van het vijfde hondje was de naam niet meer zichtbaar.) Vooral Senta moet hem zeer dierbaar zijn geweest, er staat nog een extra omschrijving op haar grafsteen: ,,Die treue Senta 1907 1927. Begleitete Seine Majestät der Kaiser im Weltkriege 1914-1918.''

Huis Doorn moet dus blijven. Maar wel zou er van het Huis verwacht mogen worden dat het ons wat meer vertelt over de persoon, de levensloop en de ideeën van de keizer. Daarover komt de bezoeker vrijwel niets aan de weet. Die ideeën waren niet allemaal even sauber, zo weinig zelfs, dat Hermann Goering het de moeite waard vond er een dagje naar te komen luisteren.

En wat ging er bijvoorbeeld door de keizer heen toen hij werd afgezet? Ik moest het antwoord opzoeken bij Sebastian Haffner in zijn boek De verraden revolutie. Haffner: ,,Na de lunch, bij de koffie in kleine kring, kwamen het temperament en de verontwaardiging los: `Verraad, schaamteloos, weerzinwekkend verraad!' riep de keizer keer op keer uit en hij vulde inderhaast binnengebrachte telegramformulieren met steeds scherper opgestelde protesten. Verzonden werd er niet één meer.''