Verslaving

Hoe metaforen werkelijkheid worden: de War on Drugs begon als verbale vergelijking waarmee de president liet zien dat hij het serieus meende met de drugsbestrijding maar in de loop der tijd werd de term steeds letterlijker opgevat: verslaving bestrijden met troepen en bewapende helikopters in Colombia. In de jaren zestig had de president al een War on Poverty gevoerd. Beide oorlogen zijn verloren maar de drugsoorlog werd bij gebrek aan afkickresultaten een echte militaire krijg. Helikopters met mitrailleurs en troepen in camouflage-uniform bieden meer spektakel dan softe hulpverleners. Zo kan een Democraat, die `nooit heeft geïnhaleerd', op tv zijn hardheid tonen.

Op CNN zag ik hoe milities zich warm draaiden. Colombiaanse troepen in de houding, gemaskerde rechtse militia met geweren en gelaarsde linkse Farc-guerrilla's ongeduldig ritmisch trappelend. Hier komt dus, ongeveer gelijktijdig met de Olympische Spelen, de beslissende match. Hier zal worden beslist of Amerika en het Westen van hun verslavingsprobleem worden afgeholpen. Colombia is ground zero voor de actie tegen drugs, zei de verslaggever op het vliegveld van Cartagena. De binnenlanden had hij al gezien, vanuit het raampje van het persvliegtuig dat met president Clinton mee was. Nieuwe voorraden ontbladeringsmiddel zijn klaargelegd. We zagen een arme Colombiaan coca-bladeren van een plant schrapen, een zogenoemde scraper, en hij had een van die jobs whose days are numbered, commentarieerde de verslaggever op vanzelfsprekende toon.

Opvallend was het totale gebrek aan informatie over de grasmat van deze drugsoorlog, Colombia zelf. Er spelen oude feodale tegenstellingen, de burgeroorlog op het Colombiaanse platteland is vele jaren ouder dan de wereldwijde populariteit van cocaïne. Maar CNN beredeneert de oorlog met de kritiek daarop geheel vanuit standpunten van Washington. Helaas bestonden de verslagen op de Nederlandse netten gisteren ook hoofdzakelijk uit van Amerika gekochte beelden.

De informatiestroom uit Colombia wordt belemmerd door de grote gevaren voor nieuwsgaarders. Een lift met een militaire helikopter is dan verleidelijk. Wel herinner ik mij een uitstekende reportage eerder deze zomer van Netwerk waar een boer werd geïnterviewd die wel cocaïne moest verbouwen omdat zijn legale, renderende bananenplantage door een vliegtuigje vanuit de lucht was ontbladerd. Zijn dochter was gestorven door vergiftiging. Netwerk was toen op het land van de linkse Farc. Aan hen en aan hun informatie waren ze overgeleverd maar je kunt niet zomaar overstappen op terrein van de regering of van de militia. Zo'n overstap heeft begin jaren tachtig vier Nederlandse journalisten in El Salvador het leven gekost.

Nee, verslaving is geen oorlog in het buitenland. Jambers toonde gisteren op RTL4 prachtige portretten van vier oudere Vlaamse alcoholisten, uitgeteerde mannen die weken van bier leefden zonder te eten. Een drinkende bedelaar woonde met twee collega's op een kartonnen matras op zes diep van een Brusselse parkeerkelder, de drugsverslaafden bewoonden 's nachts de hogere vloeren. Om half zes opstaan, want dan komen de eerste auto's. Een van hen bewoonde een rommelige kamer boven een café, een ander verlichtte zijn flat met kaarsen omdat het licht was afgesloten.

Met aanvullend commentaar volgde Jambers precies hun dag, hoe vroeg ze trillend hun eerste glas namen, welke kroegen ze bezochten, hun laveloze gesprekken achter het glas. Ze hadden allemaal wel een probleem, vroeger seksueel misbruik, een vroegere gevangenisstraf, een echtscheiding, een overleden vrouw. Na de eerste paar glazen kwamen de goede voornemens en bij elk glas nam het aantal voorwaarden toe, ..eerst een vrouw vinden... eerst een goeie baan krijgen... eerst weer eens terug als diskjockey... Net als president Clinton zoeken ze de oorzaak van de kwaal buiten het eigen erf.

    • Maarten Huygen