Potter en Rubens uit de tweede schildershand

Christie's houdt volgende week een veiling van gekopieerde schilderijen. Een onechte koe van Potter voor 12.000 gulden.

Het lijkt op het eerste gezicht net een echte Rubens, de vrouw met dat typische, ronde gezicht, en het naakte, mollige lijf waaromheen slordig een bontjas gedrapeerd is. Maar de geschatte waarde, 12.500 tot 15.000 gulden, leert anders. Het doek is slechts een kopie van Rubens' Het Pelsken, een portret van diens tweede vrouw Hélène Fourment als Venus. Het origineel uit 1635/40, hangt in het Kunsthistorisches Museum in Wenen, de kopie bij Christie's Amsterdam die hem op 6 september zal veilen.

Het is de zevende keer dat veilinghuis Christie's een aparte zitting wijdt aan kopieën van oude meesters. Oude kopieën wel te verstaan, de grens is gelegd bij 1940. De veilingen zijn een succes gebleken en zullen nu elk jaar worden herhaald. Ze komen aan bod als onderdeel van een algemene veiling van schilderijen, aquarellen en tekeningen vanaf de 17de eeuw. Het gaat niet om als vervalsing bedoelde werken. Voor de opkomst van de kleurenfotografie was het naschilderen van bestaande schilderijen een doodnormale bezigheid. Generaties aankomend schilders leerden zo het vak. Leonardo da Vinci maakte kopieën, evenals Rubens, Rembrandt, Vermeer en Van Dyck. Musea lieten kopiïsten toe en voorzagen de geschilderde reproducties veelal van een stempel. Verzamelaars bestelden ze als decoratie aan de wand. Vooral in de 19de eeuw werd veel gekopieerd, vooral de 17de-eeuwse Hollandse meesters waren in trek. Het veilinghuis zoekt vooral naar kopieën die door een bekende meester zijn gemaakt en gesigneerd en een eigen artistieke kwaliteit bezitten. De prijs is afhankelijk van die kwaliteit.

Een van de interessantste kopieën die Christie's in de wacht heeft weten te slepen is er een van Het spiegelende koetje van Paulus Potter, waarvan het origineel in het Mauritshuis hangt. De signatuur luidt: H.W. Schweickhardt naar Paulus Potter. Schweickhardt was een bekend 18de-eeuwse schilder. Zijn kopie van Potters weidelandschap is geschat op 12 tot 16.000 gulden. Hoger nog zijn de verwachtingen van een stilleven met vruchten, waarvan het origineel waarschijnlijk verloren is gegaan. Vermoedelijk stond een doek van een leerling van de 17de-eeuwse schilder Jan Davidsz. de Heem model. De kopie is getaxeerd op 20 tot 30.000 gulden.

Christie's Amsterdam kende in 1999 een topjaar met een recordomzet van 106 miljoen gulden. Het eerste veilingseizoen van dit jaar leverde 46 miljoen op. ,,Maar het tweede seizoen dat in september begint, is altijd wat beter met de grote veilingen van de 17de en 19de eeuw,'' zegt drs. Job Ubbens, sinds 1 juli directeur van de Amsterdamse vestiging. ,,Alleen al in september hebben we zeven veilingen: decoratieve kunst, schilderijen en themaveilingen.''

Veilinghuizen zoeken voortdurend naar een verbreding van hun afzetgebied. Behalve in de kopieën zoekt Christie's het onder meer in complete privécollecties en veilingen die ingaan op een bepaald thema, zoals de herdenking van 400 jaar Japans-Nederlandse betrekkingen. Nieuw zijn ook de `season sales' voor nieuwe, jonge kopers die bereid zijn tussen de 2000 en 10.000 gulden te betalen voor juwelen of decoratieve kunst.

Goed lopen vooral de Nederlandse schilderkunst en de Amerikaanse schilderijen en meubelen. De handel in Zuidoost-Aziatische kunst, die tot voor kort een hoge vlucht nam, heeft zich bijna uitsluitend in het gebied van oorsprong geconcentreerd. Het veilingpubliek is zeer selectief geworden, constateert Ubbens. ,,Men wil veel geld voor kwaliteit betalen. Je ziet het ook bij restaurants, bij kleding. Mensen willen bekende merken. Een object dat geen topkwaliteit heeft, is moeilijk verkoopbaar, tenzij het weer héél goedkoop is.''

Ubbens, die midden september zijn beleidsplan zal presenteren, voelt er niet voor ook in de lagere segmenten te opereren, met prijzen van enkele honderden guldens. ,,Daar gaan we geen energie aan besteden, dat legt een te grote druk op het personeel. We gaan ons eerst richten op een betere klantenservice en het handhaven van onze positie als marktleider. Daarnaast willen we inspringen op de actualiteit en successen, zoals de season sales, de maritieme veilingen en de kopieën herhalen.''

Christie's Amsterdam, Cornelis Schuytstraat 57, Amsterdam. Tel. (020) 5755255. Veiling 5 en 6/9 (kopieën op 6/9). Kijkdagen 1 t/m 3/9 10-17u, 4/9 10-16u.