Laurus en Vedior: demasqué van Vendex dochters

Eerst Vedior onthoofd, nu twee topmanagers weg bij Laurus. De parallellen zijn opmerkelijk: ex-Vendex, mislukte overname en fusie en managers die vol zelfvertrouwen waren.

Het demasqué van Vendex-dochters is in volle gang.

Na de winstval en de bestuurlijke kaalslag bij uitzendconcern Vedior, een voormalige dochter van conglomeraat Vendex, moeten nu bij supermarktketen Laurus twee topmanagers hun biezen pakken. Laurus is twee jaar geleden gevormd door een fusie van De Boer Unigro (Super de Boer, Spar) met de supermarkten van Vendex (Konmar, Edah).

Het afstoten van de supermarkten was de laatste stap in de opsplitsing van het diensten- en winkelconglomeraat Vendex. Vedior ging zelfstandig verder met uitzend- en schoonmaakwerk, de supermarkten gingen naar Laurus en voor de warenhuizen en speciaalzaken, kocht Vendex twee jaar geleden het Bijenkorfconcern KBB. Helaas: ook VendexKBB gaf deze maand een verkapte winstwaarschuwing.

De drijvende kracht achter deze in Nederland unieke driedeling, voorzitter J. Hessels van de Vendex-hoofddirectie, ging eerder dit jaar met pensioen. Hij dook soms op als de gedoodverfde opvolger van C. Boonstra als eerste man bij Philips en werd zelfs commissaris bij het concern. Gisteren benoemden de commissarissen een Philips-veteraan, G. Kleisterlee, als nieuwe roerganger.

En toevallig ook gisteren rapporteerde Laurus een winstdaling met 9 procent zonder optimisme voor rap herstel. Bij Laurus is Hessels eveneens commissaris.

In tegenstelling tot de gebruikelijke mistigheid in het Nederlandse bedrijfsleven bij plotselinge wisselingen in de bestuurstop windt Laurus er geen doekjes om. Bestuurslid W. Kranenburg (financiën) en directeur J. van Rooten (Spanje) vertrekken wegens tegenvallende resultaten.

Bij Vedior vertrokken twee weken geleden bestuursvoorzitter G. Smit en drie van de vijf commissarissen waaronder voorzitter A. Jacobs (ex-ING) en vice-voorzitter A. Scheepbouwer (bestuursvoorzitter TPG). De commissarissen maakten toen zonder veel omhaal duidelijk dat de ingezakte beurskoers en de onmacht om daar verandering in te brengen de aanleiding waren voor de onthoofding van het concerntop.

Vediors koersval kwam op gang na de overname ter waarde van 4 miljard gulden van de uitzendgroep Select. Eerst viel de winst tegen. De koers daalde. De financiering van de overname door de uitgifte van nieuwe aandelen mislukte en Vedior veranderde van jager op uitzendbureus in overnamekandidaat.

De malaise bij Laurus valt in een vergelijkbare categorie als die bij Vedior, geen mislukte overname, wel een mislukte fusie. De combinatie kreeg meer marktaandeel, maar ook teveel formules, nog een financieel afmattende overname (Groenwoudt) en zucht onder de prijsconcurrentie.

De wisselingen in de tweehoofdige raad van bestuur en de zevenhoofdige directiegroep daaronder zijn inmiddels talrijker dan bij Vedior. Eerder deed bestuursvoorzitter W. Angenent al een stapje terug om een van buiten (Unilever) gerecruteerde nieuwe topman, O. van der Straaten, ruimte te geven.

Nog een opmerkelijke parallel met Vedior is het vertrouwen dat de topmanagers in maart nog in hun eigen bedrijf etaleerden door zelf aandelen te kopen. Smit deed het bij Vedior, bij Laurus kocht Kranenburg 1.000 stuks, Angenent 100.000. Daarentegen verkocht directeur K. Schmalz, die binnenkort met pensioen gaat, in juli 180.000 aandelen, wat bijna 5 miljoen gulden opleverde.

Bij Vedior trokken ook commissarissen hun conclusies, bij Laurus niet. Tussen de betrokkenen bestaat overigens enige overlap. Angenent is samen met R. Laan, een zakenbankier bij de Franse bank Lazard Frères & Cie, overgebleven als commissaris bij Vedior. Laan is ook commissaris bij Laurus.

De verhoudingen bij Laurus zijn gecompliceerd door de afspiegeling van de ,,bloedgroepen'' (De Boer, Unigro en Vendex) in de raad van commissarisen, plus enkele buitenstaanders plus grootaandeelhouder E. Albada Jelgersma, voormalig eigenaar van Unigro, die bijna 35 procent van de Laurus-aandelen bezit.

Voor strategische opties om uit het dal te komen hoeven de commissarissen niet ver te zoeken. Hun collega Laan, een vertrouweling van Albada Jelgersma, was adviseur van softwarebedrijf Baan bij de verkoop van diverse dochterbedrijven en de reddingsactie door het Britse Invensys.

Er is ook een verschil. De beurskoers van Vedior werd na Smits vertrek met 30 procent opgejaagd: een overnamekandidaat. Laurus' koers zakt weg in afwachting van concrete maatregelen om winstherstel te boeken.

LAURUSpagina 16

    • Menno Tamminga