Boots strandt op gevestigde apotheek

Na drie jaar vertrekt het Britse Boots weer uit Nederland. Zijn aanval met drogisterijen annex apotheken op het bolwerk van gevestigde apothekers is mislukt.

Op zijn Britse thuismarkt is de formule van Boots een doorslaand succes. De winkelketen combineert drogisterijen, apothekers en parfumeriën en exploiteert aldus de grootste drogisterijketen van het Verenigd Koninkrijk. Drie jaar geleden besloot Boots om zijn `drie-in-één formule' naar het Europese vasteland te exporteren. Nederland werd als startpunt gekozen, en in de loop der tijd opende Boots er zeventien drogisterijen. Twaalf ervan hadden een apotheek. Daarmee werd Boots de eerste die in Nederland buiten het `reguliere kanaal' om apotheken opzette. Succes bleef uit; deze maand maakte Boots bekend zijn apotheken te sluiten en de drogisterijen aan Ahold-dochter Etos te verkopen.

Dat het Boots niet is gelukt van de apotheken een succes te maken heeft een aantal oorzaken, zegt Rob Weise. De voormalig zelfstandig apotheker in Kampen had in Nederland de leiding over de Boots-apotheken. ,,Het grootste probleem was apothekers voor de winkels te vinden. In Nederland is het bij wet verplicht voortdurend ten minste één volledig gediplomeerde apotheker in een apotheek te hebben staan. Als je zestig uur per week geopend bent, heb je nogal wat apothekers nodig. Het bleek moeilijk om voldoende afgestudeerde apothekers voor Boots te interesseren.''

Ook de onbekendheid van de Boots-formule heeft een rol gespeeld. ,,Veel mensen beseften niet dat de winkels van Boots volledige apotheken huisvestten. Dan kun je nog zo veel borden met `Apotheek' ophangen, de patiënten waren het niet gewend en dat heeft omzet gekost.''

Nederland telt ongeveer 1.600 apotheken. Het merendeel daarvan is in handen van zelfstandige apothekers. Boots was de eerste die op de markt probeerde binnen te dringen door nieuwe apotheken te openen. Andere toetreders tot de markt deden dat altijd door bestaande apotheken op te kopen. Zo heeft de aan de beurs genoteerde medicijnengroothandel OPG inmiddels zo'n 75 apotheken gekocht. Het Engelse Unichem zou met een oorlogskas van 800 miljoen gulden op zoek zijn naar overnamekandidaten, goed voor de acquisitie van ruim honderd apotheken.

Weise vindt niet dat Boots zich heeft verkeken op de problemen bij het openen van nieuwe apotheken in Nederland. ,,In eerste instantie was het voor de apotheken in de winkels voldoende om quitte te draaien. Een groot deel van de toegevoegde waarde van de apotheken was de uitstraling die ze aan de rest van de drogisterij moesten geven. Één ding zou ik de volgende keer wel anders aanpakken: ik zou de apothekers niet in dienst hebben genomen, maar ze een franchise-contract hebben aangeboden.''

Weise had rekening gehouden met tegenstand van gevestigde apotheken, maar hij is veeleer teleurgesteld over gebrek aan steun van de zorgverzekeraars. ,,Boots was de eerste die voor concurrentie op de markt zorgde. Een aantal zorgverzekeraars heeft een wel erg afwachtende houding aangenomen. Je zou zeggen dat meer concurrentie, en dus een daling van de prijzen, in hun voordeel is – zij betalen immers de geneesmiddelen. Sommige verzekeraars hadden ons meer mogen steunen, bijvoorbeeld door sneller een contract met Boots af te sluiten.''

De opstelling van de apothekersorganisatie KNMP hielp Boots evenmin. Weise: ,,Voor jonge apothekers is het belangrijk een registratie bij de KNMP te krijgen. De KNMP eist voor een registratie van apothekers onder andere dat zij gedurende twee jaar ten minste drie dagen per week in een apotheek staan waar de magistrale receptuur wordt beoefend, zeg maar de ouderwetse pillendraaierij. Die magistrale receptuur stelt tegenwoordig niet zo heel veel meer voor: de industrie levert verreweg de meeste geneesmiddelen. Hoe dan ook, de KNMP weigerde onze apothekers te ontheffen van die verplichting, hoewel wij in onze apotheken zelf niet aan magistrale receptuur deden. We moesten onze beginnende apothekers drie dagen per week in andere apotheken laten werken, om ze toch aan de eis van de KNMP te laten voldoen. Drie dagen per week personeel missen, dat hou je niet lang vol.''

Boots was niet de laatste die geprobeerd heeft de apothekersmarkt open te breken, denkt Weise. ,,Volgens mij gaat binnenkort de eis vervallen dat elke apotheek voortdurend een gediplomeerde apotheker in de winkel moet hebben staan. Zodra dat gebeurt, gaan bedrijven als Albert Heijn of C1000 apotheken in hun winkels gaan openen. En ook ziekenhuizen zullen hoe langer hoe meer medicijnen voor thuisgebruik in hun apotheken gaan verkopen.''

    • Douwe Douwes