Zorgen over Belgisch belastingbeleid

België verlaagt de belastingdruk met 7 miljard gulden per jaar om de economische groei te stimuleren. De politiek is vóór, maar is er straks nog genoeg geld over voor echte fiscale hervormingen?

,,Een doordacht document''. ,,Er zit een heldere filosofie achter''. De Belgische minister van Financiën Didier Reynders oogstte gisteren veel bijval toen hij zijn voorstel tot belastinghervorming lanceerde. Geen wonder: volgens dit voorstel gaat vrijwel elke Belg vanaf 2003 minder belasting betalen. Dit kost de staatskas ruim 7 miljard gulden. Alleen deskundigen vragen zich af of de minister straks nog wel geld heeft om échte, structurele hervormingen door te voeren. ,,Die zijn hard nodig in dit land''.

Met de belastingverlaging volgt België een Europese trend. In Nederland en Duitsland worden de belastingen hervormd, Frankrijk werkt ook aan fiscale herziening. Belastingverlaging zit overal in het pakket: door de economische groei hebben de regeringen eindelijk geld om dat te doen. Lastenverlichting stimuleert op haar beurt méér economische groei, omdat het mensen aanzet tot meer consumptie en investeringen. Hoe meer landen de belastingen verlagen, hoe meer er volgen: elk land wil interessant blijven voor het bedrijfsleven en investeringen en hoger personeel aantrekken. België, dat bijna de hoogste belastingdruk heeft van Europa, kon in de concurrentieslag niet achterblijven.

Minister Reynders' belastingplan hinkt op twee gedachten: de lasten op arbeid dalen en de fiscale discriminatie van gehuwden ten opzichte van samenwonenden verdwijnt. Vooral mensen met lagere en hogere inkomens hebben daar voordeel van: de lagere omdat ze een toeslag krijgen tot 1.300 gulden per jaar (het `belastingkrediet'), de hogere omdat de twee hoogste belastingtarieven van 52,5 en 55 procent verdwijnen. Het maximumtarief wordt 50 procent. Over de hele linie gaan de maximum-inkomsten per salarisschaal omhoog. Die ingreep kost de staat 3,6 miljard gulden. Afschaffen van het fiscale nadeel van gehuwden kost nog eens 3,4 miljard. Met name gehuwde tweeverdieners, die zich vooral in de middenklasse bevinden, profiteren ervan.

Een Belgische krant noemde Reynders' plan, dat na de gemeenteraadsverkiezingen in oktober naar het parlement gaat, ,,politieke marketing van de bovenste plank''. Niet alleen de regerende socialisten en liberalen vinden er immers hun stokpaardjes in terug. Ook de christen-democratische oppositie kan er moeilijk tegen zijn: in de vorige regering ijverde zij zélf voor het opheffen van de discriminatie van gehuwden. Vrijwel alle politieke partijen reageerden gisteren dan ook instemmend op Reynders' plan, al willen zij het allen op details bijschaven. Dat komt de regering-Verhofstadt, die pas een jaar geleden aantrad, vlak voor de verkiezingen niet slecht uit.

Alleen gemeentes en gewesten reageerden meesmuilend, want door lagere belastinginkomsten krimpen hun budgetten. De Vereniging voor Steden en Gemeentes dreigt al om de lokale belastingen te verhogen. Jan De Decker, voorzitter van de belastingmaatschap van Ernst & Young in Brussel, is daar niet verbaasd over: ,,Dit plan gaat ten koste van andere zaken. België heeft een hoge staatsschuld af te lossen. Wellicht gaat de accijns op diesel of sigaretten ook omhoog. Dit plan is niet zomaar een flat reduction''. Jef Vuchelen, hoogleraar Economie aan de Vrije Universiteit Brussel, heeft meer structurele bezwaren. Het Belgische belastingsysteem, dat nodig aan herziening toe is, gaat volgens hem nog complexer worden dan het al is. Ook moet België zich voorbereiden op toekomstige Europese afspraken over vermogens- en vennootschapsbelasting. ,,Bij de belastinghervorming in Nederland is rekening gehouden met deze fiscale dilemma's. Daar is jaren op gestudeerd. Hier niet. Reynders' plan is binnen één jaar op de achterkant van een envelop gemaakt. Echte hervorming is in België onontkoombaar. Die kun je alleen doorvoeren als je wéér cadeaus uitdeelt: zonder mensen die erop vooruitgaan, is dat politiek onhaalbaar. Ik vrees dat we straks geen geld meer hebben voor zo'n operatie''.