Lewis Black vindt de Amerikanen kippen zonder kop

Nog voordat Lewis Black ten tonele is verschenen, klinkt het Amerikaanse volkslied uit de luidsprekers. Maar al heel snel verzandt de gespierde muziek in een kakofonie. Daarmee is de toon gezet: Amerika is shit, de meeste Amerikanen zijn kippen zonder kop en met de komende keuze tussen president Bush of president Gore heeft het land dat zichzelf het grootste ter aarde noemt, een ongeëvenaard dieptepunt bereikt.

Lewis Black komt uit Amerika, doet aan stand-up comedy en heeft enige faam verworven als zwartgallig commentator in een dagelijks nieuwsprogramma op een aan comedy gewijd kabelkanaal. Nu staat hij een week in Amsterdam en speelt een solo die vooral over de presidentskandidaten gaat – en ook een beetje over alles wat er in Amerika nog méér shit is. Bill Clinton natuurlijk, de staat Arkansas waar hij vandaan komt, veel vorige presidenten (behalve John Kennedy die, in alle ernst, a great leader was) en nog zo wat.

Ook hier vindt hij de lachers op zijn hand, want mannen als Lewis Black worden sinds enkele jaren in Nederland met open armen onthaald. Ik begrijp dat nooit zo goed, omdat stand-up comedy een primitieve, in wezen ontheatrale vorm is van het solo-cabaret dat in ons land grote hoogten heeft bereikt. Een optreden van Freek de Jonge of Youp van `t Hek, ja zelfs een ongepolijste voorstelling van Lebbis & Jansen, zit oneindig veel geraffineerder in elkaar dan wat er nu uit Amerika of Engeland wordt gehaald. Soms denk ik, boosaardig, dat de Nederlandse lach vooral met opluchting te maken heeft: de opluchting als er een paar woorden werden verstaan. De lach komt hier ook vaak op een raar moment, nog maar halverwege de opbouw van een grap bijvoorbeeld.

Zo heeft ook Black naar mijn smaak niet veel bijzonders te bieden. Hij houdt een tirade tegen wat er in zijn land niet deugt. Waarom is George W. Bush zo shit? Omdat de Republikeinen net zo goed zijn vader tot kandidaat hadden kunnen uitroepen. En waarom is Al Gore eveneens shit? Omdat zijn toespraak slaapverwekkend was, en omdat hij een vrouw heeft die Tipper heet – welke vrouw heet er nou Tipper? Erg spitsvondig kan ik zulk commentaar niet vinden.

Meer dan veel van zijn collega's houdt Lewis Black zich aan de feiten. Hij herinnert aan het vroegere stemgedrag van Dick Cheney, hij citeert cijfers uit opiniepeilingen om aan te tonen hoe dom de Amerikanen zijn, en om dezelfde reden leest hij twee krantenberichtjes voor. Tegen die feiten valt niets in te brengen; niet voor niets lijkt woede zijn drijfveer. Dat hij in eigen land indruk maakt door zijn publiek de waarheid zó in het gezicht te slingeren, kan ik me ook wel voorstellen. Ik snap alleen niet waarom wij ermee zouden moeten dwepen.

Voorstelling: The fall of the White House, door Lewis Black. Gezien: 29/8 in Nieuwe de la Mar, Amsterdam. Aldaar t/m 2/9. Inl. (020) 5305302.