`Kind leert 's ochtends beste'

Staatssecretaris Adelmund ontkent het lerarentekort niet. Maar de kinderen op basisscholen mogen daar niet de dupe van worden.

Eigenlijk is iedereen het deze keer met staatssecretaris Adelmund (Onderwijs) eens: een vierdaagse lesweek is niet wenselijk. Maar lang niet iedereen vindt het een goed idee om dat vast te leggen in een wet. Want daarmee heb je geen onderwijzers en vervangers voor de klas.

Waarom een wet? Scholen hebben zelf ook het liefst een vijfdaagse lesweek en wijken daar alleen vanaf als het echt niet anders kan.

,,Gisteren heb ik met alle partijen rond de tafel gezeten. Iedereen heeft zijn eigen belangen: schooldirecteuren kampen met het tekort aan vervangers, leraren met de werkdruk. Ouders willen de opvoeding van de kinderen combineren met een baan. Ik neem die problemen zeer serieus. Maar ze kunnen niet worden afgewenteld op anderhalf miljoen leerlingen op basisscholen. Die hebben recht op goed onderwijs en dat lukt het beste in vijf dagen. De meeste scholen doen dat ook. De wet is bedoeld om te voorkomen dat de verleiding daar in moeilijke tijden vanaf te stappen voor een enkeling te groot wordt.''

Dan heb je nog geen vervangers.

,,Klopt, maar daar werken ik en minister Hermans hard aan. We stimuleren scholieren om voor het leraarschap te kiezen, proberen mensen met een ongebruikte onderwijsbevoegdheid weer voor de klas te krijgen en werknemers in het bedrijfsleven te interesseren voor een overstap naar het onderwijs. Het kost tijd voor die maatregelen vruchten afwerpen. Maar je moet als staatssecretaris je verantwoordelijkheid nemen. Niet tornen aan de onderwijstijd. Ook nu niet.''

Scholen zeggen dat ze dan klem komen te zitten tussen het lerarentekort en de wet.

,,Daarom geef ik ze de mogelijkheid de kinderen tot acht jaar wat meer uren les te geven dan de verplichte 880 per jaar en de oudere kinderen wat minder dan de verplichte 1.000 uur dat ze nu per jaar naar school moeten. Zo krijgen scholen meer speling in het lesrooster. Als ze maar wel minimaal drie uur per dag les geven.''

Een extra middag vrij ligt dan binnen de mogelijkheden. Dat is niet handig voor werkende ouders.

,,Het is heel belangrijk dat kinderen goed worden opgevangen buiten schooltijd, maar daar gaat mevrouw Vliegenthart van Welzijn over. Ik werk nauw met haar samen om knelpunten aan te pakken, maar we gaan niet elkaars gaten opvullen. Kinderen op de basisschool moeten goed leren lezen, schrijven, rekenen. In de onderwijsdoelen staats zelfs dat ze moeten leren de koprol voorover én achterover te maken. Dát is mijn verantwoordelijkheid.''

Maar ouders, met name werkende ouders, willen vooraf weten waar ze aan toe zijn.

,,Verschillende scholen zullen verschillende lesroosters maken. En ouders kiezen zelf een school die bij hen past. Scholen kunnen ook niet plotseling een extra vrije middag inlassen, maar moeten dat aan het begin van het schooljaar invoeren. Bovendien moet de medezeggenschapsraad het goedkeuren en moet de school dat in de schoolgids vermelden zodat iedereen ervan op de hoogte is. Overigens wordt een nieuwe wet voor de schooltijden op z'n vroegst in 2002 van kracht.''

Volgens de Onderwijsbonden CNV negeert u met een wet het probleemoplossend vermogen van de scholen. Is dat niet in strijd met uw wens om te dereguleren?

,,We proberen steeds minder te regelen vanuit Zoetermeer. Scholen krijgen steeds meer vrijheid om eigen beslissingen te nemen en zelf problemen op te lossen. Maar ik moet wel het kader aangeven waarbinnen dat kan gebeuren. Kinderen leren het beste in de ochtend, dan zijn ze nog fris. Bovendien gedijen veel kinderen het beste in een structuur van een volledige schoolweek. Vandaar dat ik heb gezegd: tenminste drie uur per dag les.''

Hoe weet u zo zeker dat vijf dagen les het beste is? Er is geen breed onderzoek naar gedaan.

,,Alle onderwijsdeskundigen onderschrijven het. Ook de inspectie zegt in de praktijk te zien dat met een vijfdaagse lesweek het beste resultaat wordt geboekt. Overigens, het tegendeel is ook nooit bewezen.''

Heeft u ook gevraagd wat de kinderen het liefste willen?

,,We hebben geen enquête gehouden onder leerlingen van basisscholen. Ik ga er vanuit dat de ouders de spreekbuis zijn van de kinderen. De ouders willen bijna allemaal een vijfdaagse schoolweek.''

    • Sheila Kamerman