Gevraagd: spion (m/v/a)

De Binnenlandse Veiligheidsdienst heeft behoefte aan nieuw bloed en is op zoek naar spionnen. Vooral allochtonen.

`Ambulante medewerker' staat er boven de personeelsadvertentie van de Binnenlandse Veiligheidsdienst. En dan volgt nog meer verhelderende informatie: ,,Een interessante functie ten behoeve van de operationele ondersteuning van het primaire proces.' Pardon?

Ambulant betekent volgens Van Dale `heen en weer trekkend, zonder vaste werkkring'. En die ondersteuning van het primaire proces komt neer op beetje schaduwen, infiltreren bij verdachte clubjes, contacten leggen, informatie verzamelen, microfoons plaatsen, taps luisteren. Kortom: spion in de buitendienst.

De functie-eisen vallen alleszins mee: VWO afgerond, goede gezondheid en communicatieve vaardigheden, een rijbewijs. That's all. Je zou bijna denken dat het spionnenwerk weinig voorstelt. Dat is natuurlijk niet zo, volgens BVD-voorlichter Vincent van Steen. De lage functie-eisen in de advertentie hebben het voordeel dat jan en alleman zich geroepen voelt te solliciteren, zegt hij. ,,Wij hebben dan meer keuze.'

Nieuw bloed is hard nodig bij de BVD. ,,Vergrijzing van het personeelsbestand dreigt', staat in het jaarverslag. Vroeger werd personeel vooral geworven binnen de netwerken van de BVD, bijvoorbeeld bij de politie of de marechaussee. Maar die kampen zelf met een personeelsprobleem.

Op de advertenties komen veel reacties, zegt Van Steen, maar de meesten vallen af. Dat moet ook wel, want er zijn slechts ,,enkele' spion-vacatures. Afgezien van de medische en psychologische tests is het `veiligheidsonderzoek' een van de stuikelblokken. Antecendenten worden bekeken, er wordt gesproken met vrienden, familie en vorige werkgevers. Voor het werk bij de BVD is het uiteraard van belang niet in aanraking te zijn geweest met justitie, maar de veiligheidsdienst moet ook kunnen vertrouwen op de medewerkers. Potentiële dubbelspionnen zijn niet gewenst, net zo min als mogelijk loslippige types die vertrouwlijke informatie in grijze enveloppen naar NRC Handelsblad gaan sturen.

Hoe gevaarlijk de baan is, vindt Van Steen moeilijk te zeggen. ,,Er zitten risico's aan, juist omdat je in de buitendienst werkt.'

In de advertentie staat dat `vrouwen en personen uit minderheidsgroepen' bij gelijke geschiktheid de voorkeur genieten. In totaal werken zeshonderd mensen bij de BVD. Grofweg eenderde is vrouw en eentiende van allochtone afkomst.

Uit het jaarverslag blijkt hoezeer de BVD begaan is met de multiculturele samenleving. Tientallen pagina's gaan over mogelijke gevaren van de `politieke islam' in Nederland, over extremistische Turken, Koerden, Irakezen, Iraniërs en Libiërs of over criminele Russen, Joegoslaven en Chinezen.

Dat is lastig infiltreren voor de cliché-spion: man van middelbare leeftijd met blanke huid. Allochtone `ambulante medewerkers' zouden misschien goed van pas komen? ,,Zeker, die zijn hard nodig', bevestigt Van Steen. Maar zij vallen vaak af bij het veiligheidsonderzoek. Van Steen: ,,We kunnen bij allochtonen niet altijd voldoende naar de antecendenten kijken. Dat is lastig, want we kunnen ook de criteria niet aanpassen.'