Bommenleggers in Kaapstad praten niet

Na een derde bomexplosie in drie weken patrouilleerde vanmorgen het Zuid-Afrikaanse leger door de straten van Kaapstad. De mysterieuze daders lijken er eerder op uit schrik aan te jagen dan te doden.

De Heerengracht in Kaapstad is een mooie groene allee. Water stroomt er niet, een stenen Jan van Riebeeck en zijn vrouw Maria staren vanaf hun sokkels uit over palmbomen en bloemen in de middenberm. Gisteren was de gracht het toneel van de zoveelste bomaanslag aan de Kaap van Zuid-Afrika. Een bom explodeerde in een geparkeerde auto, vlakbij het Amerikaanse consulaat, net buiten de grootste drukte van de binnenstad. De balans: geen doden, zes gewonden. Daders onbekend.

Het is een bekend patroon geworden in Kaapstad: bomaanslagen, terreur tegen burgers. Dit was de derde van deze maand. Kapenaars zijn in de greep van de angst. ,,We zijn al bang als het kanon afgaat op Signal Hill'', zegt Sheila, een jonge zakenvrouw die elke dag de stad in moet. ,,Dan kijk ik op mijn horloge en zie dat het twaalf uur in de middag is, gelukkig, niets aan de hand, elke dag op deze tijd knalt het kanon.'' Sheila zegt dat zij en haar vriendenkring als ze uitgaan nadenken over de buurt waar ze heengaan. ,,Maar dat is ook al zo lastig, aanslagen hebben overal plaats, dus heb je de keus tussen stappen met risico of veilig thuisblijven.'' Tien dagen geleden ontplofte een bom in de gewilde uitgaansbuurt Greenpoint, een week daarvoor was een winkelcentrum in de rijke buurt Constantia het doelwit.

Bij tientallen ontploffingen in twee jaar tijd vielen drie doden en raakten 122 mensen gewond. Het lijkt erop dat de daders eerder schrik willen inboezemen dan werkelijk zoveel mogelijk mensen treffen. Als de autobom gisteren tweehonderd meter verder tot ontploffing was gebracht, waar de Heerengracht overgaat in Adderley Street, was het leed veel groter geweest. Daar bevindt zich een van de drukste punten van het centrum van Kaapstad, met drukbezochte winkels en coffee shops. Het explosief van gisteren was buitengewoon krachtig, het verwoestte de gestolen – auto volledig. Omstanders werden de lucht in geslingerd en door brokstukken geraakt.

Opmerkelijk is dat niemand ooit is veroordeeld voor een van de terreuracties. Voortdurende verzekeringen van de autoriteiten dat de daders van de aanslagen zouden worden gevonden, en zelfs aankondigingen dat ,,een doorbraak op handen is'' deden daar niets aan af. De verdenkingen gaan al jaren uit naar de radicale moslimgroepering Pagad, waarvan wie enkele leden zijn opgepakt. De naam van de groep staat voor `Het volk tegen gangsters en drugs', maar het is algemeen bekend dat de groepsleden zelf het geweld niet schuwen. Ze worden er ook van verdacht te handelen in drugs en wapens.

Pagad heeft toegegeven verscheidene malen aanslagen met pijpbommen te hebben uitgevoerd, met criminelen en hun bezittingen als doelwit, maar de beweging ontkent koppig de hand te hebben gehad in de andere acties. Harde bewijzen voor de betrokkenheid van Pagad zijn ook niet gevonden. Enkele leiders van Pagad staan bekend om hun moslimfundamentalistische opvattingen; Zuid-Afrika moet in hun ogen een islamitische staat worden. Cape Talk, een lokaal radiostation, meldde gisteren door een anoniem persoon te zijn gebeld, vlak voor de ontploffing. De man eiste de vrijlating van gevangen leden van Pagad en zei dat er een bom zou ontploffen. Pagad heeft weer ontkend de aanslag te hebben uitgevoerd.

De landelijke overheid riep recentelijk een nieuwe instelling in het leven, onder de naam Business Against Crime, die het hele centrum van Kaapstad voorzag van videocamera's. De leider van de task force, Riaan Parker, zei vanmorgen dat de bewuste auto aan de Heerengracht door de camera's was gevolgd en dat de hele aanslag op band staat. ,,Dit is de eerste keer dat we beeldmateriaal hebben'', aldus een opgewonden Parker. Minister van Veiligheid Steve Tswete heeft beloofd ,,de onderste steen boven te krijgen'' over de terreur aan de Kaap. Hij noemde de daders ,,terroristen zonder gezicht'' en daagde hen uit naar buiten te treden ,,om ons precies te vertellen wat ze willen.''

Ebrahim Rasool, de leider van het ANC in de provincie West-Kaap, waar Kaapstad onder valt, riep gisteren ,,de gemeenschap'' op informatie te geven. ,,Iemand moet het weten, ze moeten gaan praten, voordat we nog meer lijkkisten moeten dragen'', zei Rasool, zelf een praktiserend moslim en vorig jaar door radicale elementen met de dood bedreigd.

In afwachting van een teken stuurde de Zuid-Afrikaanse regering vanmorgen maar het leger de straten van Kaapstad in. Groepjes patrouillerende soldaten zochten naar verdachte auto's en voorwerpen – en stelden burgers gerust.

    • Lolke van der Heide