Beasley is charismatisch zanger

Een van de mooiste liefdesbrieven is ongetwijfeld die van Haydn op 9 februari 1790 gericht aan zijn favoriete leerlinge Marianna Sabina von Genzinger. Op uiterst beklemmende wijze beschrijft hij zijn eenzaamheid terugblikkend op ,,die heerlijke bijeenkomsten waar we ons één hart, één ziel voelden. Waar zijn al die verrukkingen gebleven?'' En dan schrijft hij iets bijzonders. ,,Mijn piano, waar ik altijd zoveel van hield, was ongeduldig en ongehoorzaam, bood mij meer ergernis dan troost.'' Daar is hij: de bezielde piano, de piano als menselijk wezen.

Maandagmiddag luisterden we tijdens de integrale uitvoering van Haydns Klaviersonates naar zijn schitterende Sonate in Es nr. 49 in een geconcentreerde uitvoering door de Zwitserse specialiste Ursula Dütschler. Voor de volledigheid speelde ze ook enkele vroege Divertimento-Sonates, leuk voor kinderen op een muziekschool maar beslist niet meer dan dat.

Wakker werden we, ook Dütschler leek te ontwaken, met die Sonate in Es vol duistere uitbarstingen met een geweldig effect van noodlotsmotieven diep in de bas.

Na het vertrek van artistiek leider Jan Nuchelmans nam Casper Vogel de leiding van het festival over waarbij hij zich door verscheidene musici laat adviseren. Voor de Haydn-sonates (tien concerten met vijf uitvoeringen, steeds om half zes in de Lutherse Kerk) tekende Bart van Oort. Donderdag komt hij aan de beurt, zaterdag Yoshiko Kojima en zondag Stanley Hoogland, de voormalige leraar van Van Oort.

Geheel buiten welk thema ook viel het optreden van Accordone, het ensemble van de zanger Marco Beasley dat maandagavond in Muziekcentrum Vredenburg zijn 10-jarige jubileum vierde. Het bijzondere schuilt in de combinatie van de leden: musicoloog-klavecinist Guido Morino is sterk in het geestelijk repertoire, luitist-gitarist Stefano Rocco op zijn best in het wereldlijk en Beasley zelf weet vooral te ontroeren in simpele volksliedjes. Al die elementen werken in de groep op elkaar in. Daarbij gaat de rasverteller Beasley heel ver. Zo schrikt hij er niet voor terug om Monteverdi's Laudate Dominum uit de Selva morale (zaterdag in een volledige uitvoering te beluisteren, deel I in de Geertekerk, deel II in de Jacobikerk) zonder pauze te laten overgaan in Dufays Vergene bella.

Dat Beasley de driestemmigheid terugbrengt tot éénstemmigheid en dat de vele versieringen de originele melodie onherkenbaar maken is nog tot daaraan toe en valt zelfs te verdedigen, niet het ruwweg overbrengen van twee eeuwen tijdsduur, zoiets als de afstand tussen Bach en Stockhausen. En Monteverdi's Combattimento waarin ook al drie stemmen zijn teruggebracht tot één is in Beasley's versie zo mogelijk nog roekelozer. Guido Morino doet daar aan mee, compleet met een glissando in de stijl van Carl Maria von Weber.

Maar ondertussen geniet je van zijn charisma, en niet in het minst van Beasley's variëteit in het toonloze voordragen in schakeringen tussen spreken en zingen in. Voor dit jubileum had Beasley zijn ensemble uitgebreid met de slagwerker Alfio Antico (enige tijd schaapherder van beroep) en speelden de Nederlandse strijkers Lydia Forbes, Heleen Hulst en Hans Woudenberg mee, die Beasley kent sinds een Nieuwjaarsconcert van het Nederlands Blazersensemble.

Dinsdag ging het bij Musica Antiqua Köln als onderdeel van het thema `Plusminus Bach' heel wat minder spontaan toe in wegen die leiden naar de Bach-cantatestijl via de Zuid-Duitse voornamelijk Frans beïnvloede traditie met componisten die je niet blijer maken, in enkele gevallen in feite componerende dichters.Tenor Max Ciolak zong wel stijlvol maar hij is zeker niet de man die iets extra's weet te brengen. Johann Caspar Fischer sprong eruit zoals Charles Burney, een tijdgenoot van Haydn al wist, onovertroffen `in point of invention as well as tone, taste and expression.'

Festival Oude Muziek Utrecht. Ursula Dütschler, fortepiano, Accordone en Musica Antiqua Köln. Gehoord: 28 en 29/8 op diverse plaatsen in Utrecht.

    • Ernst Vermeulen