Vlaams-Waals werklozendispuut

Waarom geen werkloze Walen naar Vlaanderen gestuurd? De Belgische minister Johan Sauwens tekende vrijdag voor deze suggestie. Hij wordt bedolven onder kritiek.

,,Ik was fotolasser, een goeie, vraag dat maar na. Maar vanwege mijn leeftijd ben ik afgedankt.'' Gust Guns is een spichtige, ietwat verwilderde man van 52. Sinds december 1999 is hij werkloos. Hij krijgt een uitkering van 1.700 gulden per maand. Dat geld en zijn frustratie verdrinkt hij aan een bar in het dorpje Hemiksem, onder Antwerpen. ,,Esso, BP, alle bedrijven hebben een tekort aan lassers. Maar ik ben te duur. Ze willen jongeren. En buitenlanders. Er is een Marokkaan met mijn baan op de loop.''

Gust Guns, de Vlaamse werkwillige die bij elke sollicitatie wéér hoort dat hij te duur is (loonkosten in België zijn de hoogste van Europa), zou moeten weten wat de Vlaamse minister voor Buitenlandse Handel Johan Sauwens als oplossing voor de krapte op de Vlaamse arbeidsmarkt heeft bedacht hij zou in schamper lachen uitbarsten. Sauwens stelde vrijdag voor om Waalse en Brusselse werklozen tewerk te stellen in Vlaanderen.

Op zichzelf een logisch idee, voor wie de cijfers bekijkt. In Vlaanderen is de werkloosheid lager (7,2 procent) dan in Wallonië (16,9 procent) en Brussel (16,7 procent). In Vlaanderen worden meer banen aangeboden dan in Brussel of Wallonië. Het aantal Vlaamse vacatures verdubbelde de laatste drie jaar, tot 131.134 nu. Een aantal vacatures wordt echter met de grootst mogelijke moeite vervuld. Vlaamse transportbedrijven, die zesduizend banen hebben openstaan, opperen al om Oost-Europese chauffeurs naar België te halen. Daarbij financiert Vlaanderen met zijn groei-economie 65 procent van de Belgische staatskas, terwijl 56 procent van de Belgische binnenlandse uitgaven (zoals uitkeringen) naar dit gewest terugvloeit. Zo bezien lijkt het voorstel van Sauwens gebaseerd op een simpel sommetje: Walen en Brusselaars in Vlaanderen tewerkstellen helpt het Vlaamse bedrijfsleven van onvervulde vacatures af, vermindert de werkloosheid in Wallonie en Brussel en verlost sommige Vlamingen van hun onbehagen over het feit ,,dat wij de Waalse werklozen onderhouden'', om met een andere Vlaming in Hemiksem te spreken.

Toch kon Sauwens' plan van de `communicerende vaten' in België niet op veel begrip rekenen. Zijn eigen collega van Werkgelegenheid, Renaat Landuyt, was met stomheid geslagen: ten eerste wist hij er niets van, ten tweede sloot Landuyt zojuist akkoorden met zijn Brusselse en Waalse collega's voor de uitwisseling voor taal- en technische stages en cursussen. De drie ministers deden dat vooral omdat Franstaligen die in Vlaanderen willen werken, met taalproblemen zeggen te kampen. En hoewel de Waalse economie ook zachtjes aantrekt, heeft de gemiddelde Waal minder kennis van informatica dan de Vlaming, die in zijn booming gewest bij wijze van spreken tussen de IT-bedrijven opgroeit. Kortom, bijscholing is hard nodig, en Franstaligen vragen daar ook om.

Het bedrijfsleven heeft kritiek op Sauwens' oproep. Volgens Dominique Michel, secretaris-generaal van Fabrimétal (de federatie van metaalbedrijven), zijn er in Vlaanderen zelf nog altijd ruim 180,000 werklozen die evenmin als werklozen in Wallonië en Brussel gekwalificeerd zijn voor de beroepen waar bedrijven zo hard om smeken: ingenieurs, informatici, technici. Franstaligen die kunnen solliciteren op dit soort banen, hebben in de aantrekkende Waalse economie allang goedbetaald werk gevonden. ,,Aan dit soort mensen zijn tekorten in Vlaanderen, maar evengoed in Wallonië en Brussel.''

Ook in Vlaanderen zélf is de arbeidsmarkt niet zo flexibel als Sauwens suggereert. Zo kampt de stad Oostende met hoge werkloosheid, terwijl bedrijven in Kortrijk dat in dezelfde provincie ligt zo'n tekort hebben aan arbeidskrachten dat zij werknemers werven in Frankrijk. ,,Belgen'', zei Jan van Thuyne, kabinetschef van de Belgische minister van Werkgelegenheid, onlangs, ,,zijn geboren met een baksteen in hun maag. Ze verhuizen niet graag voor hun werk.''

Als betere scholing en meer mobiliteit het antwoord zijn op de arbeidsparadox, rest de vraag waarom minister Sauwens de tewerkstelling van Walen en Brusselaars in Vlaanderen als panacee ziet. Voor een deel wijt men dit aan het feit dat Sauwens werkgelegenheid niet in zijn portefeuille heeft. En voor een ander deel aan de politiek: op 8 oktober worden er gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Sauwens, lid van de Vlaamse Volksunie (VU), echoot het sentiment dat vooral in het bedrijfsleven (van oudsher liberaal of christen-democratisch) en bij marginalen als Gust Guns (van oudsher socialistisch) leeft: dat Vlaanderen zonder Wallonië en zonder vreemdelingen heel wat paradijselijker zou zijn dan nu. Sauwens liet doorschemeren dat Vlaanderen moet ophouden aan Waalse en Brusselse uitkeringen mee te betalen als de Walen en Brusselaars niet in Vlaanderen komen werken.

Vroeger was de Vlaamse onafhankelijkheid het boegbeeld van de VU. Maar nu veel Vlamingen vinden dat hun sociaal-maatschappelijke achterstand in België is weggewerkt, zingt de VU ook een toontje lager. Echte separatisten stemmen nu Vlaams Blok.