Lome klanken op de Chinese qin

Je schrijft (qu)qin en je zegt `sjin'. Het is een zevensnarige fretloze citer van een meter lang die tijdens het spelen op een tafeltje rust, net als de Hawaï- en de steelguitar. En onder de handen van sommigen klinkt hij ook zo, bijvoorbeeld onder die van de Chinese bespeelster Dai Xiaolian. Die verraste in 1991 in het Utrechtse RASA met een aanpak waarvan menige Delta-blues troubadour nog iets kon leren.

De veel oudere Lin Youren die gisteren de qin-driedaagse in de IJsbreker opende zoekt het meer in het intieme. Met de rechterhand plukt hij de snaren uiterst bedachtzaam en met de linker, die verantwoordelijk is voor de slide-effecten, streelt hij ze meer dan dat hij ze tuchtigt. Het resultaat is muziek die vrijelijk ademt en bij de luisteraar een prettige loomheid veroorzaakt.

Dat Youren zijn aandeel besluit met het kerstlied `Stille Nacht' is een verrassende, hartverwarmende geste. Zo hebben we het in elk geval nog nooit gehoord, al was het maar door het weglaten van de topnoot, vlak voor de dalende reeks aan het eind.

De in Hong Kong woonachtige Amerikaan John Thompson is al jaren bezig de eeuwenoude qin-tabulatuur voor het nageslacht te reconstrueren. Dat hij in het kader van dit project zijn qin heeft uitgerust met zijden snaren past in het streven naar het authentieke. Een moderne Chinees speelt `gewoon' op staal, zelfs de uiterst bescheiden Youren, docent op het conservatorium van Shanghai. Het verschil is trouwens niet te horen tijdens de slechts tien minuten die Thompson gegund zijn, maar vandaag en morgen speelt hij weer.

Voor de nodige variatie zijn er tijdens deze driedaagse ook luidere tokkelinstrumenten te horen. Zoals de vijfsnarige pipa, vanavond bespeeld door Wang Weiping, en woensdag de zestiensnarige zheng in handen van Xu Fengxia, allebei getalenteerde vrouwen met veel ervaring in het westen.

Een voorproefje gaf gisteren de Parijzenaar Tran Quang Hai op de `dan trah', het Vietnamese zusje van de zheng. Deze citer, uitgerust met verstelbare bruggen heeft een pregnanter geluid dan de qin, voornamelijk als gevolg van het feit dat hij wordt bespeeld met metalen vingerplectrums.

Het geluid dat Hai aldus creëert doet soms denken aan dat van de Indiase sitar, maar als hij even zin heeft in een groot gebaar waaien er harpachtige klankwolken rond. Minder obscuur dus dan het geluid van de qin maar ook minder knus en dromerig. Maar dat lijkt overmijdelijk na de 2700 concerten in zestig landen die Hai er volgens het programmablad op heeft zitten.

Concert: Opening Qin Festival met Lin Youren en John Thompson (qin) en Tran Quang Hai (dan tranh). Gehoord: 28/8 IJsbreker. Het Qin Festival duurt t/m 30/8 aldaar.

    • Frans van Leeuwen