Libië maakt goede sier met gijzelaars

De zes in de Filippijnen vrijgelaten gijzelaars zijn vanochtend aangekomen in Libië. Ze worden ontvangen door Gaddafi.

Arme ex-gijzelaars. Zijn ze eindelijk vrijgelaten door hun Filippijnse ontvoerders, moeten ze eerst naar Libië om de Libische leider Moammar Gaddafi te bedanken voor zijn inspanningen hen vrij te krijgen. En dan pas naar huis. En dat na maanden van ontberingen in de Filippijnse bush.

Maar voor wat hoort wat. Gaddafi wilde een feestje, en de regeringen van de vrijgelaten gijzelaars hebben met zijn wens ingestemd. In zijn aanhoudende streven zijn imago te verbeteren, betaalt Gaddafi immers volgens de meeste berichten in totaal 25 miljoen dollar om alle gijzelaars van de moslim-extremistische groep Abu Sayyaf (Arabisch voor: Vader van de Gebruiker van het Zwaard) vrij te kopen. Zes werden de afgelopen dagen vrijgelaten en kwamen vanochtend aan in Tripoli, zes Europese gijzelaars moeten nog volgen.

De Libiërs zelf ontkennen dat er harde dollars aan losgeld worden betaald aan de gewelddadige separatisten van Abu Sayyaf. Zij houden vol dat ze alleen hebben beloofd ontwikkelingsprojecten uit te voeren in het islamitische zuiden van de Filippijnen waar Abu Sayyaf actief is.

Bovendien heeft de Libische regering er niets mee te maken: de Gaddafi Internationale Stichting voor Liefdadigheidsassociaties zegt de zaken te hebben geregeld. De stichting, die toevallig wordt geleid door Gaddafi's zoon Seif al-Islam (Arabisch voor: Zwaard van de Islam), maakt zich op haar website (www.gaddaficharity.org) bekend als non-gouvernementele organisatie voor vrijwilligerswerk in de hele wereld, en specifiek ook in de Filippijnen. Daar is zij, aldus de website, onder andere van plan klinieken, moskeeën en scholen te bouwen. Seif al-Islam is de jonge man die, toen hij vier jaar geleden in Wenen economie ging studeren aan de International Business school, zijn twee Bengaalse tijgers Barney en Fred meenam. Hij moest ze stallen in de Weense dierentuin.

Er zijn berichten dat bij de zaak betrokken Westerse regeringen, in het bijzonder de Franse er zijn zes Fransen onder de (ex-)gijzelaars – financiële steun aan de Libische humanitaire operatie hebben geleverd. Zij ontkennen dat met kracht. Maar hun openlijke dankbaarheid aan Gaddafi is al de moeite waard. Duitsland, Frankrijk, Zuid-Afrika en Libanon hebben vandaag alle een minister naar Tripoli gestuurd om hun gijzelaars te verwelkomen. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer, is zelfs van plan een bezoek aan Gaddafi te brengen als ook de nog vastgehouden Duitse gijzelaar vrij is, mogelijk volgende week.

De Duitse bondskanselier Schröder betuigde zondag voor de televisie al uitgebreid zijn dank aan de Libische leider.

Het kan verkeren. Nog maar enkele jaren geleden was Gaddafi voornamelijk berucht om zijn inspanningen massavernietigingswapens te ontwikkelen, om zijn pogingen her en der regeringen te ondermijnen en om zijn steun aan internationaal terrorisme in zijn rauwste vormen. Onder anderen de Palestijnse terroristenleider Abu Nidal, wiens specialiteit het was om willekeurig mensen te laten neermaaien op vliegvelden en op cruiseschepen, gebruikte hij om rekeningen te vereffenen en de Libische revolutie uit te dragen. Uit die tijd kent hij ook de moslim-separatisten in het zuiden van de Filippijnen.

Zijn laatste en grootste wandaden waren de bomaanslagen op de Amerikaanse Boeing 747 die in december 1988 op het Schotse Lockerbie neerstortte en op een DC10 van de Franse luchtvaartmaatschappij UTA boven Niger. Tegelijkertijd vormden die aanslagen de inleiding tot de ommekeer. De Amerikanen, Britten en Fransen pikten het nu echt niet meer. De Libische leider werd vorig jaar na zeer zware internationale druk gedwongen de twee Libische verdachten van `Lockerbie' voor berechting uit te leveren. De UTA-zaak is inmiddels meer onderhands geregeld.

Sindsdien zet Gaddafi zich in voor de wereldvrede en voor zijn eigen imago als staatsman. Hij probeert oorlogen tot een goed einde te brengen, van Kosovo en de Hoorn van Afrika tot Soedan, Sierra Leone en Congo. Hij werpt zich op als redder van Afrika. Hij brengt gijzelingen tot een goed einde.

Het Westen, dat Gaddafi jarenlang als gevaarlijke gek heeft gebrandmerkt, heeft, de goede kwaliteit van de Libische olie indachtig, hem snel zijn zonden vergeven. Het Lockerbieproces, dat in Kamp Zeist aan de gang is, maakt de indruk compleet los te staan van Gaddafi en diens Libië. En hij kan ook geen kwaad meer doen, lijkt het. Niet alleen stoort niemand zich er aan dat de binnenlandse onderdrukking van alle oppositie in Libië onverminderd doorgaat. Er volgde ook nauwelijks een reactie toen de Britten hem eerder dit jaar betrapten op pogingen onderdelen van Scudraketten binnen te smokkelen.

    • Carolien Roelants