Fortis wil na tien jaar af van bloedgroepen

Tien jaar na de fusie van het Belgische AG en het Nederlandse Amev treedt het financiële concern Fortis met één gezicht naar buiten. Voor de markt, de aandeelhouder en de toekomstige fusiepartner.

Waar vind je dat nog? De leden van de raad van bestuur van het Belgische onderdeel van Fortis hebben per 1 september vrijwillig hun ontslag ingediend om het nieuwe bestuurlijke model van bank en verzekeraar Fortis (onder meer Amev, VSB, Generale Bank) mogelijk te maken. ,,Deze beslissing van de betrokken leden vormt een bewijs van hun onverdeelde steun aan de veranderingen'', zo beschrijft het gisteren verschenen persbericht het vertrek van de betreurde kameraden.

Geheel vrijwillig of niet, weinigen zullen de grote veranderingen in de top van Fortis betreuren. Na jaren van touwtrekken begint het financiële concern één gezicht te krijgen: niet meer een Belgische en een Nederlandse tak met elk een raad van bestuur, niet meer twee verschillende aandelen in Amsterdam en Brussel, en ook niet meer met twee kapiteins op één schip. ,,Met deze nieuwe transparante structuur denken we een rol te spelen in de consolidatiegolf die de komende jaren in de financiële wereld zal plaatsvinden'', zo verwoordde vertrekkend bestuursvoorzitter Hans Bartelds de vernieuwingen. Alleen al het naast elkaar bestaan van twee verschillende aandelen – pas sinds vorig jaar vertegenwoordigen Fortis (NL) en Fortis (B) dezelfde onderliggende waarde – beperkte het concern in zijn slagkracht.

Fortis wordt vanaf 1 september geleid door een executive committee waarin nieuwkomer en Nederlander (met Belgische achtergrond) Anton van Rossum de hoogste man wordt, gesecondeerd door Herman Verwilst. Op hun daden kijkt één raad van bestuur toe, een actievere variant van de gebruikelijke raad van commissarissen, waarin de twee topmannen Bartelds (Fortis NL) en Maurice Lippens (B) beiden voorzitter worden. En als sluitstuk van de reorganisatie moet er eind volgend jaar ook daadwerkelijk één aandeel Fortis zijn.

Of de complexe structuur van het fusiebedrijf ooit een sta-in-de-weg is geweest bij mogelijke fusies of overnames wilde Bartelds gisteren slechts indirect beantwoorden. ,,Het is natuurlijk niet voor niets dat we de aandelen begin vorig jaar hebben gestroomlijnd. Iets met je aandeel doen was voor ons toen heel lastig.''

Sinds de fusie van de Belgische verzekeraar AG met de Nederlandse branchegenoot Amev in 1990 heeft het financiële concern zich ontpopt tot een grote speler die gisteren een halfjaarwinst van 1,56 miljard euro (3,4 miljard gulden) kon melden. Bij AG en Amev, tien jaar geleden de eerste grensoverschrijdende fusie in de financiële wereld, hebben zich inmiddels bekende namen als MeesPierson, Generale Bank en een reeks van minder bekende Amerikaanse verzekeraars gevoegd, die samen een balanstotaal hebben van bijna 350 miljard euro. En – getuige de woorden van Bartelds over Fortis' actieve rol in de wereldwijde consolidatieslag – er staat nog meer te gebeuren.

Fortis wordt de laatste tijd niet voor niets voortdurend geassocieerd met grote fusies: zo is al maanden sprake van een relatie met de Britse bank Lloyds TSB. Bestuurder Henjo Hielkema, die net als Bartelds als non-executive (geen leidinggevende) in de raad van bestuur zitting neemt, houdt de boot liever even af. ,,Laten we eerst maar eens de integratie van de vijf banken in Nederland tot een goed einde brengen, een kunstje dat nog nooit is vertoond. Een fusie nu is daarom lastig, tenzij het een alliantie met een grote verzekeraar is die de bankenintegratie niet belemmert.''

Uitsluiten van een bankenfusie wil Hielkema niet, bijvoorbeeld als de buitenlander bijzonder complementair is – en dus nauwelijks actief in België of Nederland. ,,De markt zal concluderen dat `ze het niet redden', wanneer wij deze integratie niet afmaken'', stelt hij.

Hielkema heeft nog een reden om de langverwachte megafusie uit te stellen: Fortis denkt dat beleggers het concern onderwaarderen door de huidige structuur en het bestaan van twee verschillende aandelen. ,,Laat de korting die nu in het aandeel zit eerst maar eens ten goede komen aan onze huidige aandeelhouders'', aldus Hielkema.

Wanneer de integratie van de banken in 2003 is voltooid, zouden dezelfde beleggers ook nog eens een synergievoordeel van 675 miljoen euro tegemoet kunnen zien. Bartelds wil druk achter het kostenvoordeel zetten, zo werd gisteren tijdens de presentatie van de halfjaarcijfers duidelijk. Nu Fortis Bank, waarin onder meer MeesPierson, Generale Bank, VSB worden geïntegreerd, zo'n twee jaar onderweg is, deed Bartelds gisteren een poging om een beeld van de kostenbesparing te geven. Terwijl de baten bij de bank in vergelijking met twee jaar geleden zijn toegenomen met 10 procent, zijn de kosten gelijk gebleven.

Aan Van Rossum, oud-medewerker van McKinsey, de taak verdere kostenbesparingen te realiseren. Bij zijn aantreden op 1 september vindt hij op zijn bureau niet alleen een lijst met fusiekandidaten (Hielkema: ,,iedereen heeft zo'n lijst''), maar wellicht ook een memootje van Bartelds. Over de noodzaak tot verdere kostenbesparing. ,,De autonome kostenstijging zal de komende jaren goed onder controle moeten worden gebracht'', zo stelde de vertrekkende man voor de zekerheid tweemaal.

    • Erik van der Walle