Een hogeschool met een bourgondische buik

De Kop van Zuid in Rotterdam is hard op weg een soort openluchtmuseum van de hedendaagse architectuur te worden. Het zijn bijna uitsluitend Grote Namen die hier bouwen. Ben van Berkel mocht de Erasmusbrug ontwerpen, en Cees Dam, berucht-beroemd architect van de Amsterdamse Stopera, tekende het immense belastingkantoor annex rechtbank. Daarachter staat nu de bijna voltooide Ichthus Hogeschool van Erick van Egeraat, die tegenwoordig bureaus in Rotterdam, Londen en Boedapest heeft. De Italiaan Renzo Piano, die in de jaren zeventig beroemd werd door het Centre Pompidou in Parijs en dit sindsdien is gebleven, mocht vlakbij de Erasmusbrug een nieuw onderkomen voor de KPN neerzetten. Het ontwerp voor de grijze kantoortoren die vlakbij Hotel New York op de Wilhelminapier is verrezen, is van Norman Foster, de architect die in de Engelse adelstand is verheven en onder veel meer de glazen koepel van de Rijksdag in Berlijn op zijn naam heeft staan. Ook Nederlands bekendste functionalisten, de Schiphol-architecten Benthem en Crouwel, gaan waarschijnlijk aan de slag op de Kop van Zuid: als het Beeldinstituut inderdaad definitief in Rotterdam wordt gevestigd, zullen zij het Las Palmas-gebouw grondig verbouwen. En om het architectuurmuseum op de Kop van Zuid compleet te maken, mag Nederlands allerberoemdste architect, Rem Koolhaas, nu vlak naast Piano's KPN-toren een groot gebouw met kantoren, winkels, woningen en ruimten voor vertier gaan bouwen.

Maar helaas blijken Grote Namen geen garantie voor Grote Architectuur. Fosters kantoortoren is een duidelijk geval van ongeïnspireerde confectie-architectuur. En Piano's KPN-toren valt slechts op door de kolossale, modieuze vooroverhangende façade. Het gebouw is alleen geslaagd als parodie op de Erasmusbrug, waarvan de achteroverhellende pyloon op zijn plaats wordt gehouden door onelegant dikke kabelbossen. Alsof in Rotterdam niets scheefs kan worden gebouwd zonder kloeke stut, wordt het schuine vlak van de KPN-toren geschraagd door een afzichtelijk dikke balk. Maar vermoedelijk is elke parodistische neiging de serieuze Piano vreemd, zodat de conclusie moet luiden dat het hier gaat om een mislukt werk uit het oeuvre van de wereldberoemde Italiaan.

Van de drie gebouwen die onlangs op de Kop van Zuid werden voltooid is de Ichthus Hogeschool van de bijna beroemde Erick van Egeraat verreweg het best. Van Egeraat gaf de school de vorm van twee elegante, smalle dozen. De ene doos kreeg een buitengewoon sierlijke glazen gevel, waarin horizontale gevelelementen, als een soort barcode, een ritmisch patroon vormen. De strengheid van de rechthoekige vormen wordt verzacht door de gekromde onderzijde, alsof het gebouw een gezellige bourgondische buik heeft. De gevel van de andere doos is bedekt met onder meer met blauw-zwarte patronen gezeefdrukte glasplaten. Van veraf lijken de platen van een intens blauwe natuursteen te zijn gemaakt, maar van dichtbij zijn de computerpixels te zien.

Als school is de Ichthus Hogeschool niet direct herkenbaar. Zoals bijna alle nieuwbouw op de Kop van Zuid oogt het gebouw als een kantoor. Toevallig is dit niet. Omdat de toekomstige ontwikkelingen in het onderwijs moeilijk vallen te voorzien, wilde de opdrachtgever, de Ichthus Hogeschool, een gebouw dat later eventueel gedeeltelijk als kantoor kan worden verhuurd. De bovenste zes van de in totaal negen bouwlagen bestaan dan ook allemaal uit vrij indeelbare ruimtes, die nu standaard lokalen en werkkamers bevatten. Bijzonderder zijn de onderste etages die specifieke ruimtes herbergen als een auditorium, een grote collegezaal en het restaurant. Vooral het heldere, ruime, open restaurant, dat, de buiklijn van het gebouw volgend, getrapt oploopt, moet de Hogeschool-studenten het gevoel geven dat ze in een bijzondere school studeren. Maar zelfs de bovenste zes standaardetages zijn niet saai. Ze zijn gelegen rondom een schitterend atrium, dat, doordat het aan één kant is gelegen aan de glazen barcodefaçade een prachtig uitzicht op Rotterdam biedt.

Gebouw: Ichthus Hogeschool, Rotterdam. Architect: Erick van Egeraat associated architects. Opdrachtgever: Ichthus Hogeschool Rotterdam. Ontwerp: 1996. Oplevering: 2000.