Gedrang op de Uitmarkt

Lange rijen vormden zich dit weekeinde tijdens de Amsterdamse Uitmarkt voor de kleine binnenpodia, vooral voor het Trusttheater waar schilder Peter Klashorst en pornoster Kim Holland een scène speelden uit het toneelstuk `Jeff Koons'.

Het waren chaotische taferelen in het Trusttheater afgelopen zaterdagavond. Bleef het publiek voor de andere voorstellingen op de Uitmarkt nog netjes in de – soms honderd meter lange – rijen voor de theaters staan, hier dromde de menigte steeds dichter op elkaar in de foyer, rond de trappen en voor de deur. ,,Er kunnen honderdvijftig mensen in de zaal,'' kondigde een medewerkster aan met lichte paniek in haar stem, tot woede van de wachtenden buiten. Het publiek, overwegend jong en arty, was massaal toegestroomd om schilder Peter Klashorst en pornoster Kim Holland in actie te zien in een fragment uit Jeff Koons, de voorstelling van De Trust over de gelijknamige Amerikaanse schilder en zijn vrouw, pornoactrice Cicciolina. Touwen over de trap moesten de duwende en trekkende menigte tegenhouden; wanneer er mensen werden doorgelaten steeg een griezelig gejoel op uit de wachtende massa.

,,Gefeliciteerd, u bent binnen,'' was de begroeting van presentatrice Chazia Mourali. Dat kon bij wel meer voorstellingen gezegd worden. De Uitmarkt, die dit jaar in het theatergebied langs de Amstel werd gehouden, had op deze 23ste editie meer kleine binnenpodia dan voorheen, en dus ook meer rijen. Bovendien was het toch al drukker in de stad, met ruim twee miljoen bezoekers van Sail, plus nog een cardiologencongres van 23.000 man. Toch schat de organisatie van de Uitmarkt het aantal bezoekers op ongeveer een half miljoen, niet beduidend meer of minder dan in voorgaande jaren. De Uitmarkt heeft een eigen publiek dat niet direct overlapt met het Sail-publiek, is de voorlopige conclusie.

Feit is dat het publiek van de jaarlijkse `culturele Koninginnedag' graag anderhalf uur in de rij stond voor een krap halfuurtje gratis theaterfragmenten, bijvoorbeeld van Jeff Koons. Daarin vertolkten Klashorst en Holland de scène die alle gedrang had veroorzaakt: het verwekken van Ludwig, zoon van Koons en la Cicciolina, door de artiest altijd als zijn grootste kunstwerk beschouwd. Het cruciale moment bleek niet langer dan een paar seconden in beslag te nemen, en beide acteurs hielden al hun kleren aan (ochtendjas en wit speelpakje), maar de hilarische houterigheid van het geheel en de kitscherige entourage maakten veel goed.

Komedie was opvallend populair dit jaar. Voor Peter van de Witte en Bas Hoeflaak van duo Droog Brood was de belangstelling haast even groot als voor Jeff Koons, en met meer reden. Hun visueel sterke performance van clowneske sketches, steevast ingeleid met de mededeling dat ze van hun clowneske imago afwillen, bleek een hoogstandje van absurdisme. Met onwaarschijnlijke middelen – zoveel mogelijk lange vingers in de mond proppen, of een dialoogje over kleine blauwe mannetjes met witte broekjes en mutsjes die géén smurfen waren – kregen ze de zaal volledig plat.

Op de informatiemarkt langs de Kloveniersburgwal presenteerden theatergezelschappen, orkesten, dansgroepen en andere instellingen hun programma voor het komende seizoen. Naast foldertjes en speciale aanbiedingen was er dit jaar veel protest tegen het advies van de Raad voor Cultuur. Het Nederlands Kamerorkest deed de eigen kaarten in de uitverkoop: twee stuks voor 25 gulden, plus een lot waarmee een concert aan eigen huis viel te winnen. Orkater, dat ook met opheffing bedreigd wordt, verzamelde handtekeningen en had de informatiestand volgeladen met netjes tomaten, onder het motto `Nieuwe theatervoorstellingen voor kritische kijkers'. Die bleken bij navraag echter niet zozeer bedoeld voor het eigen kritische publiek als wel voor de Raad voor Cultuur.

De Orkater-nachtclub die avond op de Nieuwmarkt, waarbij acteurs als Loes Luca, Porgy Franssen en Annet Malherbe en Gijs Scholten van Aschat liedjes vertolkten, bleek een aardig idee, maar kon in muzikaal opzicht toch niet tippen aan de wereldmuziek-bands op het Waterlooplein. Daar was vrolijke soca en salsa te horen van de Surinaamse band Yakki Famirie en Ross.

Wereldmuziek had dit jaar een eigen podium op de Uitmarkt, en ook was er extra aandacht voor kindervoorstellingen, vooral op het podium in de Jodenbreestraat. Kinderen werden er ook weer bijgehaald in `de finale' van de Uitmarkt. Breakbeat-dansers in witte overalls moesten de Vijfde Symfonie van Beethoven, vertolkt door het Residentie Orkest onder leiding van Jaap van Zweden en voorzien van hiphopritmes, aantrekkelijk maken voor een breder en jonger publiek. Maar de échte laatste act van de avond, Project 2000, bewees dat een wilde vermenging van stijlen ook een fraai resultaat kan opleveren, door aanstekelijke drum 'n' bass te voorzien van Senegalese zang en percussie en cool jazz saxofoons.

    • Corine Vloet