DE HAAGSE STAAT

EEN BIJNA DOODSTILLE ZOMER ...

Het is de hoogste tijd om even bij te praten. De terrassen aan het Haagse Plein, de vrij toegankelijke apenrots naast het Binnenhof, puilden uit de afgelopen week. Ad Melkert (PvdA) en Thom de Graaf (D66) à deux onder het gebladerte, de spindoctor-voorlichters met hun intensieve relatiebeheer, de Kamerleden met hun persoonlijke medewerkers.

`En, goeie vakantie gehad?' `Zo, we gaan er weer eens stevig tegenaan.'

De draad wordt weer opgepakt. Maar welke draad? De afgelopen reces-maanden juli en augustus kunnen worden bijgeschreven als ronduit stil. Het enige nieuwsfeit van formaat was de mislukte veiling van etherfrequenties voor een nieuwe generatie mobiele communicatie. Waar deze UMTS-veiling in Groot-Brittannië 85 miljard gulden opbracht en in Duitsland 100 miljard, kwamen de veilingmeesters van staatssecretaris Monique de Vries (Verkeer en Waterstaat) in het Scheveningse Kurhaus niet verder dan 5,9 miljard.

Diverse Kamerleden eisten onmiddellijk opheldering over deze `tegenvaller'. Sterker nog: een brede Kamermeerderheid dreigt met eigen onderzoek. Dat is schrikken. Het is voor de specialisten van alle fracties, behalve nadrukkelijk die van de VVD, niet genoeg om passief te wachten op boetedoening van de zijde van het kabinet.

Het is dapper. Het past ook in een voorzichtig veranderend klimaat van Kamerleden die meer lef tegenover de regering willen tonen, onder meer door zelf studie te verrichten. Het informatiemonopolie van het kabinet moet worden doorbroken. Juist dezer dagen verkeert Tweede-Kamervoorzitter Van Nieuwenhoven in Washington voor een werkbezoek aan het Federal Budget Office: het gevreesde eigen onderzoeksbureau van het Amerikaanse Congres. Later dit jaar zal ze haar reisverslag voorleggen aan de Tweede Kamer, waarna een debat moet volgen over versterking van het eigen onderzoek in de Kamer.

... met STORTBUIEN VAN KAMERVRAGEN ...

Vooralsnog oogt het als een onheilspellende krantenkop: `Kamer dreigt met eigen onderzoek.' Zoals in het verleden dreiging uitging van Kamervragen en vooral van moties. Inmiddels wordt algemeen erkend dat negen van de tien vragen en moties zonder enige politieke betekenis zijn.

Maar intussen.

Intussen zijn de afgelopen twee zomermaanden niet minder dan 163 Kamervragen aan het kabinet gesteld, wat dicht in de buurt komt van normale maanden in het politieke seizoen. Het is een bonte verzameling van grote en kleine kwesties waarover ruim zestig Kamerleden opheldering verlangen. (Een kleine negentig Kamerleden zijn niet in staat geweest een vraag te bedenken. Een verklaring hiervoor vergt nader onderzoek.)

Buitenland-woordvoerders in de Kamer maken zich zorgen over de toestand in China, in Irak, op Ambon, in Oeganda en over diverse plekken elders in de wereld. Er zijn misstanden aan de kaak gesteld in twee ziekenhuizen, in een psychiatrische inrichting, op een basisschool. Staatssecretaris Faber (Natuurbeheer) is vragenderwijs gekapitteld, omdat zij de directe subsidies aan schaapskuddes wil schrappen. Het Tweede-Kamerlid Van de Camp (CDA), op de motorfiets op vakantie in het Duitse Thüringen, heeft vragen doorgebeld over de verkoop van het speelgoedmannetje Marv dat op een plastic elektrisch stoeltje ter dood wordt gebracht.

Kamervragen zijn bij uitstek geschikt om `het nieuws' te halen in stille zomermaanden. Dat is dan ook weer ruimschoots gelukt, met tientallen berichtjes in de dagbladen en diverse Kamerleden die per telefoon even een nieuwsrubriek op de radio te woord hebben gestaan. Bij de CDA-fractie in de Kamer is de afdeling voorlichting de hele zomer bemand geweest om een gestage stroom Kamervragen op gang te houden. Het is vaak niet het Kamerlid zelf dat de kwestie stelt. Het zijn even zo goed de fractievoorlichters die even naar Toscane bellen om het mobiel bereikbare Kamerlid scherpe vragen te helpen.

Geef ze eens ongelijk. Waar coalitiepartijen doorgaans vrij makkelijk toegang hebben tot de media, moeten oppositiefracties zich vaak in allerlei bochten wringen om de aandacht op zich te vestigen. De zomer is een uitstekend seizoen voor zelfgekweekte komkommers.

Zeg overigens nooit tegen SP-fractieleden dat Kamervragen slechts een publicitair en geen politiek instrument zijn. Toen scheidend topambtenaar Den Dunnen (VROM) half juli in de Volkskrant neerbuigend sprak over de niet te stuiten `diarree' van Kamervragen, sloegen de SP-parlementariërs Van Bommel en Kant genadeloos terug. Bij de SP is men gewoon níet met reces geweest, de SP controleert de regering ook als de regering zelf met vakantie is.

... EN MELKERT KRAAIT IN FRIESLAND

Een belangrijke regel voor het verwerven van gezag en invloed luidt: Don't make your voice cheap. Eenvoudige en/of beginnende Kamerleden hebben vaak geen andere keuze dan puntjes scoren met kleine onderwerpjes. Met rode blossen op de wangen zweven ze door de wandelgangen als het weekblad Intermediair weer is gekomen met de jaarlijkse index van meest geciteerde Kamerleden in de gedrukte en audiovisuele media.

Prominente Kamerleden daarentegen doen er het beste aan zoveel mogelijk een broeierig stilzwijgen te bewaren om slechts af en toe de zeepkist te beklimmen. PvdA-fractieleider Ad Melkert behoort tot de politieke voorlieden die zichzelf met soevereine ernst buiten het Haagse papegaaiencircuit proberen te houden. Het werkt uitstekend. Want áls Melkert eenmaal spreekt, dan is het al belangrijk voordat hij het eerste woord nog moet zeggen.

Afgelopen vrijdag trok de vrije pers in slagorde op naar het Friese Koudum, waar de PvdA-fractie haar jaarlijkse `buitendagen' had gehouden. Op een terras aan het water, met uitzicht op de Galamadammen, sprak Melkert over het ,,grijpen van kansen'' en ,,het niet voor kennisgeving aannemen van de voorspoed''. De runner up in de PvdA-top toonde zich in grote lijnen tevreden over de begroting 2001 die het kabinet afgelopen vrijdag heeft afgerond. Nu is het, wat Melkert betreft, de hoogste tijd om een `inhaalslag' te maken met de salarissen en secundaire arbeidsvoorwaarden voor leraren, agenten, verpleegkundigen en andere werknemers in de publieke sector.

Maar waar viel dit pleidooi eerder te horen? Coalitiepartner D66 hamert al sinds afgelopen februari op de noodzaak om het dienen van de publieke zaak lucratiever en vooral attractiever te maken. Het kabinet heeft al aangekondigd dat het op Prinsjesdag met een inventarisatie komt van arbeidsmarkt-problemen per sector, inclusief mogelijke oplossingen.

Politiek blijft strijd, maar dan vooral strijd over timing. Tijdens de zomerslaap kakelen de kippen. En de haan kraait bij de dageraad van een nieuw politiek seizoen.

De Tweede Kamer is morgen terug van zomerreces. Op de agenda onder meer: andere manieren om burgemeesters te benoemen.

    • Gijsbert van Es