VS vrezen exorbitant hoge olieprijzen

Ook de VS kampen met de stijgende prijzen van olieproducten en met name van de populaire huisbrandolie. De vrees bestaat dat de prijzen ingeval van een strenge winter exorbitant zullen oplopen. De gemor neemt toe evenals de druk op de politici om in te grijpen.

Stijgende prijzen van aardolieproducten en met name ook van huisbrandolie door geringe voorraden veroorzaken toenemende onrust in de Verenigde Staten. Huisbrandolievoorraden zijn laag, met name in dichtbevolkte gebieden aan de oostkust waar de consumptie relatief hoog is. De voorraden zijn deze zomer onvoldoende aangevuld, zodat de vrees bestaat dat de prijzen in het najaar of in geval van een strenge winter aan de oostkust tot exorbitante hoogte zullen doorstijgen.

De stijgende prijzen maken deel uit van een groter olieprobleem dat al langer speelt. Gezinnen die afhankelijk zijn van huisbrandolie voor het verwarmen van huizen en gebruik van benzine voor autovervoer, merken het dubbel in hun portemonnee.

Ook de industrie gebruikt olie als energiebron. Omdat gasprijzen in de praktijk gelijke tred houden met olie is er op dit moment weinig overschakeling naar gas, zodat de vraag naar olie nog verder wordt opgevoerd. De gemiddelde prijs van huisbrandolie (95 dollarcent per gallon = 3,785 liter) is op dit moment ongeveer 50 procent hoger dan een jaar geleden en 23 procent hoger dan de gemiddelde prijs van de afgelopen winter. Een koude herfst kan de prijzen enorm opjagen. Nu al wordt voorspeld dat de prijs de komende winter een kwart hoger zal liggen dan vorig jaar.

De vraag is hoe de politiek daarop gaat reageren nu het een presidentieel verkiezingsjaar is. Democratisch kandidaat Al Gore maakt deel uit van het Witte Huis, Republikeins kandidaat Bush en zijn vice-presidentskandidaat Cheney hebben nauwe banden met de oliesector.

In juli kondigde Saoedi-Arabië aan zijn productie op te schroeven buiten de club van olieproducerende landen OPEC om. Dat heeft na de hoge olieprijzen van dit voorjaar echter niet de benodigde verlichting gebracht omdat de vraag deze zomer opvallend hoog is gebleven. De oorzaak daarvan zou kunnen zijn dat niemand precies weet hoeveel extra olie de Saoedi's hebben geproduceerd. Zelf zeggen ze dat het zou gaan om 500.000 vaten ruwe olie per dag maar Amerikaanse schattingen komen uit op een getal van 200.000.

De brandstofvoorraden die eerder al op een laag niveau waren, zijn niet voldoende aangevuld in de verwachting dat de vraag zou afnemen. ,,De oliemaatschappijen hebben geen nieuwe voorraden aangelegd maar zich geconcentreerd op raffinage'', aldus een bron bij het Amerikaanse ministerie van energie. ,,De prijzen van benzine waren hoog dus dat kwam ze goed uit.''

Volgens het ministerie spelen verder allerlei min of meer toevallige factoren een rol, zoals het zinken van een schip voor de belangrijkste waterweg van New Orleans zodat tankers dagenlang geen toegang meer hadden tot de haven. Evenals dit voorjaar wordt opnieuw gesproken over het aanboren van strategische oliereserves die de VS heeft om de brandstofprijzen te drukken.

,,Als de prijs van ruwe olie vandaag hoger is dan voorzien wordt in de toekomst, heeft het voor oliemaatschappijen geen zin voorraden aan te leggen'', aldus Kevin Lindemer, olie-analist bij Cambridge Energy Research Associates in Massachusetts. ,,De vraag blijft hoog dus de voorraden zijn laag.''

De situatie bestaat al sinds eind 1999. Volgens Lindemer zorgen steeds meer industriële bedrijven ervoor dat ze kunnen overschakelen van gas naar olie en andersom. De prijzen van gas en olie zijn in de VS niet formeel gelieerd, maar in de praktijk houden ze elkaar bij doordat bijvoorbeeld dure olie bedrijven doet overgaan op gas en vice versa.

Volgens de meest recente statistieken van het ministerie van energie over 1997 gebruikt grofweg de helft van de Amerikaanse huishoudens aardgas, 35 procent electriciteit en 10 procent olie. De industrie gebruikt ook voor ongeveer de helft gas, voor 23 procent electriciteit, 10 procent kolen en 5 procent olie.

,,Wij letten vaak op wat de elektriciteitscentrales doen om een idee te krijgen van de prijzen van gas en olie", aldus Lindemer. John Lichtblau, analist bij de Petroleum Industry Research Foundation, denkt dat het nog mogelijk is de voorraden te vermeerderen. ,,De raffinaderijen kunnen hun productie opvoeren en de export van huisbrandolie, die gering is, kan worden stopgezet'', zegt hij.

Lichtblau wijst er ook op dat de eerder door president Clinton gedane belofte om per 1 oktober aanstaande 2 miljoen vaten huisbrandolie extra uit de strategische reserve ter beschikking te stellen verlichting moet brengen.

    • Lucas Ligtenberg