Praag vreest `burgeroorlog'

Het Internationale Monetaire Fonds en de Wereldbank houden volgende maand hun halfjaarlijkse vergadering in Praag. De stad maakt zich op voor een veldslag.

Oudere mensen wordt aangeraden binnen te blijven en extra voedsel in te slaan. Scholen gaan dicht. Ziekenhuizen hebben de verloven ingetrokken en leggen speciale voorraden geneesmiddelen aan. Kentucky Friend Chicken en Pizza Hut gaan hun zaken dichttimmeren. ,,Het lijkt waarachtig wel of we ons opmaken voor een burgeroorlog'', meent de Tsjechische president, Václav Havel. Praag maakt zich op voor een veldslag.

Het gaat allemaal maar om de halfjaarlijkse vergaderingen van het Internationale Monetaire Fonds en de Wereldbank die tussen 19 en 28 september zal worden gehouden in de Tsjechische hoofdstad. De keuze voor Praag dateert van het begin van de jaren negentig toen Tsjechië onder leiding van premier Václav Klaus modelleerling was voor de overgang naar de vrije markteconomie.

Geen zee was Klaus te hoog, het nieuwe Tsjechië kon alles aan. Het beeldschone Praag met zijn kleurrijke geschiedenis zou de eerste stad worden in de voormalige communistische wereld die de top van de westerse economie zou ontvangen. Klaus was apetrots, stelde tientallen miljoenen dollars beschikbaar om het oude communistische congrescentrum te verbouwen voor de hoge gasten en liet beslag leggen op alle beschikbare hotelruimte.

Maar Klaus is tegenwoordig geen premier meer, `slechts' voorzitter van het parlement. En nog belangrijker is dat bijeenkomsten van het IMF en de Wereldbank niet meer de brave, sjieke vergaderingen zijn die het tot een jaar geleden waren. Er is veel veranderd sinds het optimistische begin van de jaren negentig. Eind september komen er niet alleen achttienduizend officiële gasten naar Praag voor de vergadering, maar ook – ten minste – het dubbele aantal demonstranten.

Betogers tegen globalisering van de economie hebben Seattle vorig jaar in een slagveld veranderd en trekken sindsdien de hele wereld over om de bijeenkomsten van de `topkapitalisten' te verstoren waar ze kunnen.

Op websites als www.destroyimf.org, www.workerspower.com en http:/inpeg.ecn.cz is goed te volgen hoe tienduizenden betogers zich opmaken om naar Praag te trekken. De meesten van hen met het doel om vreedzaam te demonstreren tegen de multinationals en hun kapitalistische bazen, enkelen met het nadrukkelijke doel om Praag net als Seattle vorig jaar te doen veranderen in een slagveld.

De minderheidsregering van premier Miloš Zeman, die de door Klaus aangegane verplichting moet uitvoeren, heeft omvangrijke veiligheidsmaatregelen genomen. Zo omvangrijk zelfs dat vertegenwoordigers van de internationale financiële wereld zich afvragen of er niet wat erg veel nadruk op veiligheid ligt – terwijl eigenlijk niemand in Praag meer spreekt van de enorme eer die de Tsjechische republiek te beurt valt.

Minister van Binnenlandse Zaken Stanislav Gross neemt intussen graag de hulp aan die buitenlandse politiefunctionarissen komen aanbieden. Tsjechische oproerpolitie-eenheden hebben speciale trainingen gekregen van de FBI in `crowd control'. Deze week was de Britse Scotland Yard in Praag om de Tsjechische collega's van nuttige tips te voorzien.

President Havel is één van de weinigen die het hoofd koel lijken te houden. Voorafgaand aan de officiële halfjaarvergadering zal hij op zijn Praagse Burcht een conferentie houden voor vóór- en tegenstanders van globalisering van de economie, in een poging de discussie naar een hoger niveau te tillen.

Parlementsvoorzitter Klaus probeert met slimmigheidjes een eigen oplossing te vinden voor de verwachte demonstraties. Zijn partij ODS heeft bij voorbaat beslag laten leggen op de belangrijkste pleinen van de stad, het Wenceslas plein en het Oude Stadsplein. Van 18 september tot 2 oktober claimt de ODS de ruimte ,,om campagne te voeren voor de senaatsverkiezingen''. De kleinere Vrijheidsunie eist het Karelsplein op. Maar degenstanders van globalisering zullen zich ook op de pleinen melden.

De Tsjechische regering heeft elfduizend politieagenten paraat staan om de partijen uit elkaar te houden, maar aan een kat- en muisspel in de nauwe stegen van de oude stad lijkt niet te ontkomen. Bovendien is het de vraag of Praag wel over de beloofde elfduizend man zal kunnen beschikken. Er dreigt namelijk een andere grootscheepse confrontatie tussen betogers en politie bij de kernreactor Temelin ten zuiden van Praag. Die wordt, onder groot protest van politici en milieuactivisten in binnen- en buitenland op dit moment geladen met radioactieve staven. De verwachting is dat het eigenlijke opstarten van de omstreden reactor precies zal samenvallen met de halfjaarvergadering in Praag.

    • Renée Postma