Mode

Over de mode in openingsvarianten wordt soms te schamper gedaan, zelfs door schaakschrijvers die beter zouden moeten weten.

Een variant is in de mode, dan verdwijnt hij en jaren later komt hij weer terug. ,,Alles wat goed vergeten is, is nieuw'', wordt er dan gezegd en zo lijkt het alsof de mode iets irrationeels is en vooral bepaald wordt door het slechte geheugen van de schakers.

Zo is het niet. De openingsvariant verdween niet zomaar uit de praktijk, maar omdat er concrete problemen mee waren, en als hij later terugkomt is het een andere variant geworden, omdat iemand de problemen heeft opgelost. Tijdelijk natuurlijk, want er komen altijd nieuwe problemen.

De modevarianten zijn de varianten waar de verandering van inzichten het snelstgaat en waar de kans om succes te hebben met nieuwe vondsten het grootst is. Het zijn de scherpste en interessantste varianten en de schakers die de modevarianten spelen zijn de hardste werkers. Ze weten dat hun concurrenten thuis hetzelfde bestuderen als zij en ze moeten de concurrentie voor blijven.

Loek van Wely is iemand die zich altijd gretig in deze harde race heeft gestort en vooral in het Siciliaans zijn er varianten die er heel anders uit zouden zien zonder zijn werk.

Hij deed niet aan het Lost Boys toernooi in Amsterdam mee, omdat hij de voorkeur gaf aan het Rubinstein Herdenkingstoernooi in Polanica Zdroj in Polen.Die keuze zou iedereen gemaakt hebben, want het is een prachtig toernooi. Vorig jaar won Van Wely het, maar dit jaar is het veel sterker, met topspelers als Shirov, Gelfand, Ivantsjoek, Krasenkov en Svidler. En dan was er ook nog Alexei Fedorov, ridder van het Koningsgambiet, die iets lager op de ranglijst staat, maar altijd mooie partijen speelt. In Polanica Zdroj viel dat overigens tegen, maar daarover straks.

Op de website van Kasparov was een prognose van de kansen van de deelnemers en over Loek van Wely hadden ze dit te zeggen: ,,Na de opkomst moet de afgang volgen: de lagere helft van de toernooitabel.''

Nu, dat ging heel anders. Na zeven ronden stond Van Wely met vijfeneenhalve punten bovenaan, samen met Boris Gelfand. Vandaag is de laatste (negende) ronde.

Er werd heel hard gevochten en sommige modevarianten kwamen weer wat dichter bij hun ontraadseling.

Wit Almasi-zwart Svidler

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e6 7. g2-g4 De scherpste manier om het aan te pakken. Wit verplicht zich met deze zet al tot een stukoffer. Zowel hier als in de variant na 7. f3 staat Van Wely in de voorhoede van de verdedigers van de zwarte stelling. Zo was er in Polanica Zdroj de partij Fedorov-Van Wely: 6. f3 e6 7. Le3 b5 8. g4 h6 9. Dd2 Pbd7 10. 0-0-0 Lb7 11. Ld3 Pe5 12. The1 Tc8 13. Kb1 Pfd7 14. f4 Pc4 15. De2 Pxe3 16. Dxe3 Db6 17. Pd5. In Wijk aan Zee 2000 werd Van Wely door Timman hardhandig verslagen na 17...exd5, maar nu kreeg hij na 17... Dc5 18. b4 Da7 19. h4 e5 behoorlijk spel en hij won. 7...e6-e5 8. Pd4-f5 g7-g6 9. g4-g5 In Svidler-Van Wely, Biel 2000, deed wit het ongewone 9. Lg2. Van Wely verloor onnodig. 9...g6xf5 10. e4xf5 d6-d5 11. g5xf6 Shirov-Svidler, eerste ronde van hetzelfde toernooi, ging 11. Df3 d4 12. 0-0-0 Pbd7 13. Ld2 Dc7 14. Ld3 Pc5 15. gxf6 dxc3 16. Lxc3 Dc6. Zwart kwam beter te staan, maar het werd remise. 11...d5-d4 12. Lf1-c4 Dd8-c7 13. Dd1-d3 d4xe3 14. 0-0-0 e3xf2 15. Lc4xf7+ Ke8xf7 16. Dd3-d5+ Kf7xf6 17. Pc3-e4+ Kf6-e7

Ook boven deze stelling zweeft de geest van Van Wely. Hij verloor er eens mee van Shirov, maar dit jaar won hij in Frankfurt van Topalov. Die twee speelden 18. Pd6. 18. f5-f6+ Ke7-e8 19. f6-f7+ Ke8-e7 20. Dd5-d2 Dc7-b6 Svidler had met wit in Biel 2000 van Gelfand gewonnen, die hier 20...Dc6 deed. 21. Dd2-g5+ Ke7xf7 22. Th1-f1 Lf8-h6 23. Tf1xf2+ Kf7-e8 24. Td1-d8+ Db6xd8 25. Dg5xh6 Dd8-e7 26. Pe4-f6+ Ke8-d8 27. Pf6-d5 De7-e6 28. Dh6-g5+ Kd8-d7 29. Dg5-g7+ Kd7-c6 30. Tf2-f6 Kc6xd5 31. Tf6xe6 Kd5xe6 32. Dg7xh8 Alles bijzonder spectaculair, maar het is heel goed mogelijk dat het van beide kanten nog steeds huisanalyse is. Dan heeft Svidler zijn werk beter gedaan, want de winstkansen zijn bij zwart. 32...Pb8-d7 33. Dh8xh7 Pd7-f6 34. Dh7-c7 Ke6-f5 35. h2-h4 Lc8-e6 36. Dc7xb7 Le6-d5 37. Db7-b6 Pf6-g4 38. c2-c4 Deze verzwakking van de koningsstelling ziet er verdacht uit. Misschien is 38. a4 beter. 38...Ld5-e4 39. h4-h5 Ta8-h8 40. Db6-g6+ Kf5-f4 41. Dg6-f7+ Le4-f5 42. b2-b4 e5-e4 43. b4-b5 a6xb5 44. c4xb5 e4-e3 45. b5-b6 Pg4-e5 46. Df7-e7 Th8xh5 47. b6-b7 Th5-h1+ 48. Kc1-b2 Th1-b1+ 49. Kb2-c3 e3-e2 50. De7-h4+ Lf5-g4 51. Dh4-h2+ Kf4-f5 52. Dh2-h7+ Pe5-g6 53. Dh7-d7+ Kf5-g5 54. Dd7-d2+ Kg5-h5 Wit gaf op. Er is geen eeuwig schaak en zwarts e-pion beslist.

Alexei Fedorov, held van alle minnaars van het romantische schaak, was zichzelf niet in dit toernooi. Hij begon met nul uit zes en ook met zijn geliefd Koningsgambiet wilde het nu niet lukken.

Wit Fedorov-zwart Shirov

1. e2-e4 e7-e5 2. f2-f4 e5xf4 3. Pg1-f3 g7-g5 4. h2-h4 g5-g4 5. Pf3-e5 d7-d6 6. Pe5xg4 Pg8-f6 7. Pg4-f2 Th8-g8 8. d2-d4 Lf8-h6 9. Pb1-c3 Pb8-c6 10. Pc3-d5 Pf6xd5 11. e4xd5 Dd8-e7+ Tot nu toe werd hier tam 11...Pe7 gespeeld, waarna wit prettig stond. 12. Lf1-e2 Pc6-b4 13. c2-c4 Lc8-f5 Vergelijk deze stelling met Fedorov-Timman, Las Vegas 1999, waar 7...Pc6 8. d4 Lh6 9. Pc3 De7 10. Le2 Ld7 11. Pd5 Pxd5 12. exd5 Pb4 13. c4 Lf5 was gespeeld en zwart na 14. 0-0 in moeilijkheden was. In vergelijking met Timman heeft Shirov de zet Tg8 extra en dat maakt een groot verschil. 14. Dd1-a4+ Ke8-f8 15. Da4xb4 Ta8-e8 16. Db4-d2 Tg8xg2 17. Ke1-f1 Tg2-g3 18. Dd2-d1 Lf5-e4 19. Th1-h2 f7-f5 20. Pf2xe4 f5xe4

21. Le2-g4 Ook 21. Lh5 zou zwart niet van zijn aanval afleiden: 21...Dg7 22. Th1 e3 met winnend voordeel. 21...e4-e3 22. Lg4-f3 De7-g7 23. Th2-h1 Tg3-g2 Wit gaf op.