JUPITERMAAN EUROPA BEZIT WAARSCHIJNLIJK OCEAAN ONDER IJSLAAG

Europa, een van de manen van de planeet Jupiter, bezit waarschijnlijk onder zijn ijskorst een oceaan van zout water. Dit blijkt uit metingen van het magnetisch veld van Europa, verricht door de ruimtesonde Galileo. Vermoedens van een laag water die de gehele Jupitermaan zou bedekken bestonden al langer, maar nooit waren de aanwijzingen zo krachtig (Science, 25 aug.).

Europa heeft ongeveer dezelfde afmetingen als onze maan. De opinie is dat de samenstelling niet veel afwijkt van die van de aarde, met dit verschil dat het oppervlak van Europa volledig bedekt is met een kilometers dikke laag water. Maar is dat vloeibaar, of gaat het om ijs? Eerdere passages van Galileo hebben laten zien dat de buitenkant van Europa, waar het met zo'n 170 graden onder nul bitter koud is, volledig door ijs is bedekt. Dat ijs is, drijvend op water, op spectaculaire wijze gescheurd en vervormd, een herinnering aan de getijdenbewegingen die voortvloeiden uit de excentrische baan van Europa om Jupiter.

De vraag is of dat vloeibare water er nog altijd is, of dat de complete oceaan lang geleden is bevroren. Theoretische, geologische en spectroscopische gegevens duiddden op de aanwezigheid van water, maar erg overtuigen deden ze niet. De magnetometer van Galileo doet dat wel. Op 6 januari van dit jaar scheerde de sonde weer eens langs Europa. Het magnetische veld op Europa komt van Jupiter en omdat de as van de maan `scheef' staat, varieert de component die loodrecht op het Europa-oppervlak staat. Een variabel magnetisch veld veroorzaakt inductiestromen in een stroomgeleider (metaaldetectors zijn op dit principe gebaseerd) en het secundaire veld dat deze stromen opwekken wordt opgepikt door Galileo.

De data die de magnetometer naar de aarde heeft gestuurd zijn volgens de Amerikaanse onderzoekers alleen goed te verklaren als er een geleidende laag wordt verondersteld. Een oceaan aan vloeibaar zout water ligt het meest voor de hand. Een diepte van 10 kilometer volstaat.

    • Dirk van Delft