Hollands Dagboek: Martin Scholten en Jan Martin Zuidema

In 1998 ontwikkelde maritiem bioloog Martin Scholten (41) met ondernemer Jan Martin Zuidema (29) een nieuwe techniek om mosselen te kweken op de bodem van de Waddenzee.In oktober komt de Saline-mossel op de markt.

Woensdag 16 augustus

Scholten: Vandaag het werk weer echt hervat, de vakantieperiode is voorbij. Van mijn voornemens om rustig aan te beginnen komt helaas niets: deze week had de kokkelvisserij in de Waddenzee moeten starten, maar door een bezwaar van de Waddenvereniging en de Vogelbescherming liggen de schepen nog aan de kant. Binnenkort doet de Raad van State uitspraak. De kokkelvisserij zou schadelijk zijn voor de wadbodem, omdat de vissers met hun vistuig de wadbodem zouden omwoelen. En door de visserij zouden scholeksters en eidereenden in de winter honger lijden. Het zijn oneigenlijke argumenten, maar toch is hun vergunning geschorst. De kokkelvissers hebben TNO om een oordeel gevraagd.

Ik bespreek met onderzoeker Ron ook de mosselkweek. Bijzonder is dat we ze kweken op platen die in een soort honingraatconstructie onder water liggen. Zo liggen ze goed beschermd en zijn ze in een jaar tijd volwassen – normaal staat daar twee tot drie jaar voor. Het blijft spannend en verrassend. De mosseltjes die enkele weken geleden nog voorop liepen, moeten het nu ontgelden onder het mosselbroed dat door het stromende water op de rekken is gevallen. Andere partijen mosselen groeien (net als het zaad) opperbest. Het water moet nog wat rustiger instromen.

's Middags heb ik een overleg met het bestuur van het Huis van de Aarde, een klein archeologisch museum in Den Oever met unieke vondsten van Vikingen op Wieringen in een nagebouwde Viking-nederzetting. Het museum is eigenlijk te klein, maar er is grote steun van de bevolking en veel publieke belangstelling. We bespreken de opties om het museum in een ruimere opzet op een andere locatie voort te zetten.

Zuidema: Ik ga vandaag met TNO naar de mosselboot. Vanuit Den Helder varen we met de `Nauplius', de boot van TNO, richting de `Vooruitgang'. Dat is het schip waarin we de mosselen kweken. Na een gedegen inspectie nemen Arnold (medewerker van TNO) en ik nog enkele watermonsters, die in het TNO-laboratorium in Den Helder worden getest om te zien of de mosselen wel genoeg voedsel krijgen.

's Avonds ga ik eten bij een restaurant dat in de krant heeft verkondigd dat het onze `Saline-mosselen' op de kaart heeft gezet. Dat is wel wat vreemd als je bedenkt dat we nog niet eens met de mosselen op de markt zijn. Volgens de kok van het restaurant berust alles op een groot misverstand en heeft de journalist hem verkeerd begrepen!

Donderdag

Scholten: Dit was me een dagje Zeeland. Om zeven uur van huis gehaald door Ron. Onderweg vonden we de juiste aanpak van de kokkelvisserijzaak. Je kunt het beste oordeel vormen als je kijkt naar de ecologische ontwikkelingen van de afgelopen tien jaar in de Waddenzee. Uit alle waarnemingen blijkt dat het beleid dat is gevoerd om de kokkelvisserij te reguleren goed te hebben gewerkt, en dat er op grond daarvan ook in 2000 geen ecologische schade van de visserij is te verwachten. Dat hebben we met diverse mensen in Zeeland doorgesproken. En passant ook nog langs geweest bij een van de grotere mosselbedrijven: plannen voor nog meer innovaties in de mosselkweek zijn geboren.

Aan het einde van de middag zoek ik een oude studievriend op in het Zeeuwse plaatsje Elkerzee. Marnix is een groot kenner van het Wad en de Oosterschelde, en een gerespecteerde schelpdierbioloog. Uiteraard hebben we gesproken over de kokkelvisserij en de mosselkweek, maar we hadden veel meer te bepraten; we zien elkaar veel te weinig. Hij heeft me in Rotterdam op de trein gezet, waar ik mijn verhaal over de kokkelvisserij ben gaan schrijven. Een minibusje van Connexxion zet me om middernacht voor huis af. Zeeland is toch wel ver en ik wordt wat onrustig als ik besef dat ik nog achttien uur heb om het rapport voor de kokkelvissers af te ronden.

Zuidema: 's Morgens naar de mosselboot: brandstof gebunkerd, schip schoongeschrobd, mosselen gespoeld en de pompen nagelopen. De hele middag heb ik me georiënteerd op manieren om een betere, gecontroleerde doorstroming van water in de beun, de laadruimte van de boot, te krijgen. Volgens TNO is het water namelijk nog steeds iets te woelig voor de mosselen. 's Avonds m'n vakantie geregeld. Door de drukte van het mosselproject gaan mijn vriendin Anna en ik niet zo lang op vakantie en blijven we in eigen land: zes dagen naar een natuurkampeerterrein vlakbij Renkum. Lekker fietsen op de Hoge Veluwe.

Vrijdag

Scholten: Het is gelukt. Met hulp van enkele collega's heb ik het verhaal over de gevolgen van de kokkelvisserij voor vogels om acht uur 's avonds rond gekregen. Nu kan ik mijn aandacht richten op de zaken die komende dagen spelen. Patty is naar de tandarts geweest om een kies te laten trekken, ik neem een cadeautje voor haar mee. 's Avonds eet ik met Cecile: mosselen.

Zuidema: We vertrekken 'smorgens weer vanuit Den Oever, omdat de vaste schipper, Kees Doesburg, terug is van vakantie. We zijn bijna de hele dag bezig met het aanpassen van de waterinvoer. Door middel van geperforeerde buizen weten we het water beter te verdelen en tegelijkertijd breken we daarmee de `val' van het water. Ik ben erg tevreden met het resultaat. Als ik thuis kom, is er een e-mail van mijn nichtje Simone. Ze is vorige week voor drie maanden naar Australië vertrokken om een vriend te bezoeken. Ze pikt de Olympische Spelen mee. Ze studeert voor arts, maar als ze de kans krijgt, reist ze de wereld rond. Ik zelf ga 's avonds met mijn vrienden biljarten bij Overtoom, de plaatselijke kroeg.

Zaterdag

Scholten: Vandaag is er overleg over de mosselkweek. Om dat voor te bereiden zat ik om vijf uur achter de computer om de stand van zaken op papier te zetten. Het was een goed overleg. Iedereen weet weer wat hij moet doen om te zorgen dat de Saline-mossel nog dit jaar op de markt verschijnt. De mosselen zullen in oktober worden geoogst, ook al zijn de eerste mosselen over een paar weken al goed. Ik ben heel benieuwd of het zaad van dit jaar tot een verkoopbaar product zal uitgroeien. Zoals het er nu uitziet, is dat mogelijk. Een maand geleden was ik daar nog niet zo zeker van.

's Middags wat geluierd en met de kinderen op stap geweest. Het zomergevoel kwam weer terug. Op aanbeveling van Jan Martin zijn Cecile en ik 's avonds naar de feesttent nabij het rustieke kerkhof van Stroe geweest. De kermissfeer zat daar goed in! Edwin, de uitbater van de tent, en ik zijn het erover eens dat Co Adriaanse niet te veel Van Gaal moet willen nadoen bij Ajax, en dat de verbanning van Sjakie Wolfs van de bank een nutteloze beslissing is. Luisterden ze maar beter naar Cruyff.

Zondag

Scholten: Vanmorgen een beetje uitgeslapen, en overdag in de zonovergoten tuin gezeten. Toch nog bezig geweest met de voorbereiding van een voordracht die ik vanavond op de klipper Amsterdam in Den Helder heb verzorgd. Daar heb ik op een besloten party voor genodigden van de provincie verteld over de ambitie van TNO om in Den Helder mee te werken aan de ontwikkeling van een Maritiem Technologie Park. Altijd lastig zo'n soort praatje op een zondagavondfeest; maar het gaat goed. Op de terugweg nog even gekeken of mijn vriend Kees al van vakantie terug was; maar het huis was nog donker. Ik spreek hem morgen wel!

Zuidema: Na de middag gaan we samen naar de men-marathon voor paarden. Er is op ons mooie, glooiende Wieringen een parcours van achttien kilometer uitgezet, met om de paar kilometer een hindernis/behendigheidsproef. We fietsen via de uitgestippelde route naar het eindpunt van de tocht, op alweer Stroe. Het is prachtig weer.

Maandag

Scholten: Typisch weer zo'n dag werken bij TNO in Apeldoorn; aan één stuk door vergaderen en overleg; en geen tijd om telefoontjes en e-mails te beantwoorden. 's Ochtends half zes op pad en 's avonds twaalf uur thuis. Van het bezoek aan Kees komt dus niets, maar morgen gaan we naar Ajax.

Zuidema: Om acht uur met de auto naar de garage voor de APK-keuring. De datum blijkt niet goed te zijn doorgegeven want mijn auto staat voor de 28ste gepland. Dat is niet zo handig, want dan ben ik op vakantie in Renkum. Om negen uur met Kees naar de mosselboot, we zijn de hele dag druk bezig met spoelen en schoonmaken. Net voor etenstijd zijn we terug in Den Oever. Maandagavond zie ik op tv een documentaire over de Koersk. Ik hoop maar dat de meeste opvarenden op slag gedood zijn bij de eerste ontploffing. Aanzien en trots bleken belangrijker dan een mensenleven.

Dinsdag

Scholten: Gisteren nog werd me gevraagd om vandaag voor een op-en-neertje naar Oslo te gaan, maar dat leek me niet zinvol. Daarom naar kantoor, waar werkelijk iedereen mij telefonisch weet te bereiken, zelfs vanuit Moskou. 's Middags krijg ik de door Ron en Arnold bemonsterde roommosselen te proeven: ze zijn weer op smaak! En dan gaat ook Ajax weer een nieuw seizoen in. Samen met maat Kees, neef Bas en Francisco (en met de nieuwe seizoenskaarten op zak) naar de Arena geweest.

Zuidema: Aan het eind van de middag belt Koos, hij is vandaag met TNO naar de boot geweest en ze zijn erg tevreden over de nieuwe waterverdeling in de beun. De mosselen lijken op het eerste gezicht goed te groeien, maar de definitieve cijfers volgen natuurlijk pas over een paar dagen. Dinsdagavond speelt Ajax tegen Fortuna, de Amsterdammers winnen afgetekend met 5-0. Leuk om te zien dat Ajax eindelijk weer van eigen kracht (eigen kweek) uitgaat.

Woensdag 23 augustus

Scholten: Een ploeg van 2-Vandaag ontvangen en naar de mosselkweek gebracht. Ik ben benieuwd naar de reportage, want ook de Waddenvereniging en de mosselkwekers zijn gevraagd om voor de camera te reageren. Ik beloof mijn zoon Ben dat hij morgen met mij in de tent in de tuin mag slapen. Jan Martin gaat nu op vakantie. Vanmiddag heeft hij als directeur zijn handtekening onder de definitieve oprichtingsakte van Schelpdier Ponton Kweek gezet waardoor zijn B.V. niet langer i.o. is, en dat vieren we, samen met Anna en mijn vrouw Cecile, met een fles champagne. Als dit dagboek wordt gepubliceerd ben ik met mijn zoontje Dirk naar de jaarlijkse Dirkendag in café Tante Pietje.

Komende week doet de Raad van State uitspraak over het ecologische effect van de kokkelvisserij op de Waddenzee.

    • Martin Scholten Jan Martin Zuidema