Duidelijkheid voor de kleintjes

Het knopje 3 op de afstandsbediening moet voor ouders vanaf 4 september staan voor vertrouwde en verzorgde kinderprogramma's op maat. Kinderen drukken op 3 voor Z@ppelin, het nieuwe kinderblok van de publieke omroepen.

Hoeveel televisie kijken uw kinderen? Een op de vier kinderen heeft aan het eind van de basisschool een eigen toestel op de slaap- of speelkamer, en uit recent onderzoek van de Stichting Jeugdinformatie blijkt dat kinderen tot 12 jaar gemiddeld 93 minuten per dag televisiekijken.

Het is niet moeilijk voor kinderen tot twaalf jaar om die minuten te vullen. Per dag werd vorig jaar gemiddeld 42 uur kindertelevisie uitgezonden, variërend van tekenfilms en jeugdseries tot spelletjes en educatieve programma's.

Op een doordeweekse ochtend begint Fox Kids als eerste om half zeven met het uitzenden van tekenfilms en gaat daar tot in de late namiddag mee door. Een half uur na Fox volgen ook de andere Nederlandse omroepen en zenders met tekenfilms en hier en daar herhalingen van programma's van de vorige middag. Het Vlaamse Ketnet, ook populair bij kijkertjes in Nederland, begint pas 's middags met uitzenden. De Stichting Jeugdinformatie telde de uren bijelkaar op en kwam tot 15.000 uur kindertelevisie over 1999.

Het komende televisieseizoen, dat op 4 september begint, zal het aanbod zo mogelijk nóg groter worden. De commerciële zenders gaan vrijwel op de oude voet verder, maar de publieke omroepen bundelen op Nederland 3 hun krachten en maken samen één jeugdblok: Z@ppelin. Van 's ochtends zeven uur tot 's avonds zeven uur, met tussen de middag een onderbreking, in totaal minstens acht uur kindertelevisie per dag. Niet meer zappen op zoek naar iets leuks en geschikts, zegt coördinator van het blok Cathy Spierenburg, maar weten dat ,,het knopje 3 op de afstandsbediening voor kinderen staat''.

Dat knopje 3 moet zowel de ouders als de kinderen houvast bieden. In de beleving van de programmamakers moet het staan voor ,,vertrouwde programma's van goede kwaliteit die zich door hun veelzijdige aanbod onderscheiden van de commerciële omroepen. En voor programma's op maat: peuters, kleuters en jonge kinderen kijken niet naar hetzelfde als twaalfjarigen.''

Waar ondanks de nieuwe netprofilering samenwerking tussen omroepen nog zeldzaam is, wordt voor kinderen een uitzondering gemaakt. Z@ppelin wordt gevuld met onder meer het trio Sesamstraat, Klokhuis en Jeugdjournaal van NOS en NPS, maar ook met SchoolTV, de bijbelverhalen van de EO, Villa Achterwerk van de VPRO, Willem Wever van de NCRV en in de toekomst tevens programma's die omroepen gezamenlijk zullen maken.

Die samenwerking is enigszins noodgedwongen. Door de netprofilering worden de drie publieke zenders verdeeld in genres, smaak en doelgroepen. Kinderen tot twaalf jaar denken niet in zulke hokjes. In veel kinderprogramma's lopen genres bovendien door elkaar en volgens de strikte regels van Hilversum zijn het daarom `magazines' en daar is geen plaats voor op de nieuwe netten. Dus is Nederland 3 overdag grotendeels vrijgemaakt voor alle programma's voor kinderen van twee tot twaalf jaar. Op internet wordt Z@ppelin een plek waar kinderen programmagegevens kunnen vinden en, onder leiding van een toezichthouder kunnen chatten.

Spierenburg is blij met de duidelijkheid. Met alles op 1 kanaal en door iedere dag op vaste tijdstippen programma's voor een bepaalde leeftijdsgroep uit te zenden, is het volgens haar voor ouders en kinderen overzichtelijker geworden. Bovendien hebben de publieke omroepen voor kinderprogramma's `substantieel' meer zendtijd gekregen en rollen de omroepen nog niet vechtend over straat, maar bundelen ze hun energie en geld. ,,Vier omroepen waren bezig met een peuterprogramma. Nu zitten ze rond de tafel, het geld is op een hoop gegooid en nu kan er één goed peuterprogramma gemaakt worden.''

Spierenburg heeft kunnen bedingen dat Z@ppelin niet onderbroken gaat worden door ,,eindeloze Kamerdebatten, voetbalwedstrijden en zaken als de verhoren van Clinton''. De kinderprogramma's, voornamelijk die op Nederland 2, moesten in het verleden vaak wijken voor actualiteiten. ,,De eerste verzoeken zijn nu ook al binnen, maar ik ga daar niet op in. Kinderen begrijpen niet dat de verhoren van Clinton of Kamerdebatten belangrijker zijn dan hun lievelingsprogramma.'' Alleen bij een echte ramp zal ook Z@ppelin moeten wijken.

Spierenburg ziet de toekomst van Z@ppelin rooskleurig in. Een fiasco zoals het Vlaamse Ketnet dreigt te worden, waarbij de kijkcijfers steeds meer afnemen, voorziet ze niet. ,,Ketnet heeft een enorm brede doelgroep. Wij beseffen dat kinderen zich op een andere manier ontwikkelen, en dat je ze niet allemaal hetzelfde kan bieden. Z@ppelin is bedoeld voor twee- tot twaalfjarigen. Daarboven mág iedereen kijken, maar de programma's zijn niet voor hen gemaakt.''

Kinderen van twaalf jaar en ouder krijgen op Nederland 2 tussen half vier en half zes hun eigen programma's, maar vallen ook dit jaar bij de publieken verder enigszins buiten de boot. Voor meer vertier zijn ze aangewezen op de commerciële zenders.

Z@ppelin, Ned.3, maandag tot en met vrijdag 07.00-13.00u. en 16.00-19.00u., woensdag 14.00-16.00u., zaterdag 07.00-11.00u. en 17.00-19.00u., zondag 07.00-11.00u. en 18.00-19.00uur. Op internet via

(www.zappelin.nl)