W.R. Hearst (1)

In een boekhandel in San Francisco kocht ik The Chief, een 700 pagina's dikke biografie over krantenmagnaat William Randolph Hearst. Er zijn al eerder dikke boeken over Hearst geschreven, maar deze keer heeft de biograaf – David Nasaw – toegang gekregen tot privé-archieven. Ik begon te lezen en op pagina 63 besloot ik aan het eind van mijn reis naar San Francisco terug te keren via de coastal route 1. Aan deze weg ligt San Simeon, het absurdistische paleis dat Hearst heeft laten bouwen. Charlie Chaplin was daar een regelmatige gast, Greta Garbo bracht er een weekend door en Johnny Weismuller, alias Tarzan, sprong vanaf het dak van een uit Griekenland overgebrachte tempel in het Neptunus-zwembad.

Als journalist droom je er wel eens van een eigen krant te beginnen. Je benoemt jezelf tot uitgever/hoofdredacteur en je begint overal de beste krachten weg te kopen. Geld speelt geen rol, mijnheer. De redacties binnen- en buitenland worden bemand door topjournalisten, die stuk voor stuk over een gouden pennetje beschikken. De parlementaire redactie bestaat uit messcherpe cynici, voor wie de machthebbers alleen maar kunnen beven. Een netwerk van correspondenten houdt de wereld in de gaten en bij de Volkskrant koop je nog even Campert en Mulder weg. Harold Pinter, Gore Vidal en Naipaul leveren elke week een bijdrage. George Steiner wordt verbannen naar het kolenhok, maar Adriaan van Dis mag het zaterdagsupplement doen, op voorwaarde dat hij maandelijks ten minste drie keer over het budget heengaat.

Hoe groot zou het startkapitaal moeten zijn om zo'n droom waar te maken? De laatste die in Nederland getracht heeft een eigen krant op te zetten was Pieter Storms. Het moest een zondagskrant worden, maar het is hem ontglipt. Er mocht van de Nederlandse vakbonden niet op zondag gewerkt worden en ondanks een u-bocht die via België liep, werd het niets met het project. Wel bleef er, als ik het mij goed herinner, een schuld over van veertig miljoen. Hoeveel zou je nodig hebben om al die weerstand te overwinnen en ook nog eens de concurrentie van PCM, De Telegraaf en Wegener weg te blazen? Tweehonderd miljoen gulden is wel het minste, maar ik denk dat ik voor mijn krant toch wel een miljard nodig heb. Vorig jaar kon je bij Powerball, de Amerikaanse volksloterij, het bedrag van 160 miljoen dollar winnen. Een aardig beginnetje, maar ik denk toch niet dat het genoeg zal zijn. Ik moet er ook nog een appartement in Manhattan en een buiten in Nebraska van kopen.

Toch heeft William Randolph Hearst (1863-1951) al dat soort dromen waargemaakt. Het was natuurlijk een andere tijd en het zat Hearst ontzettend mee dat hij zo'n enorm kapitaal van zijn ouders erfde, maar als hij niet de innerlijke behoefte had gevoeld om overal zijn stem te laten horen, was hij krantloos gestorven ergens op een landgoed in Malibu. Hearst is begonnen bij de San Francisco Examiner, die eigendom was van zijn vader, maar het idee van een imperium is pas bij hem opgekomen toen hij in 1895 naar New York verhuisde om daar de strijd aan te binden met Joseph Pullitzer, nog zo'n naam uit de annalen van de journalist die groots en meeslepend wil leven.

In Nederland krijgt de Volkskrant er soms 119 abonnees bij en gaan er bij Het Parool soms 23 abonnees af. Als je wel eens een stukje schrijft voor de Volkskrant én je schrijft ook wel eens een stukje voor NRC Handelsblad, dan beginnen beide kranten onmiddellijk te klagen over `het behoud van hun identiteit', maar Hearst en Pullitzer hadden helemaal geen last van dat soort scrupules. Het gevecht tussen hun kranten was bikkelhard, soms zelfs gewetenloos, maar het moet ook weergaloos fascinerend zijn geweest.

De ene dag kocht Hearst voor een dubbel salaris de eindredacteur weg bij Pullitzer, de volgende dag kocht Pullitzer voor opnieuw het dubbele de eindredacteur weer terug. Daarna kocht Hearst de hele redactie op bij zijn concurrent. Toen Pullitzer 's ochtends op zijn krant kwam, waren de burelen leeg en zat alleen de redactiekat te spinnen in de vensterbank. Om de oplage van zijn kranten te vergroten, ontketende Hearst vervolgens een hele oorlog. Volgens zijn biograaf overdreef Hearst alles, zelfs zijn eigen onfatsoen, maar daarover de volgende week.

    • Max Pam