Twintigste Huis Clos over Witkiewicz

Huis Clos, een stichting die in 1986 werd opgericht als de bibliofiele tak van uitgeverij Gerards & Schreurs, heeft zijn twintigste uitgave gepubliceerd. De jubileumuitgave is Het reglement van de portrettenfirma van de Poolse schrijver en beeldend kunstenaar Stanislav Ignacy Witkiewicz (1885-1939), te bestellen via uitgeverij Plantage in Leiden (ƒ35,-). In de reeks Huis Clos verscheen eerder werk van onder meer Daniil Charms, Vladimir Majakovski, Gerrit Komrij, Arthur Lehning en Stefan Themerson.

Witkiewicz richtte in de jaren twintig zijn `portrettenfirma' op nadat de belangstelling voor zijn reguliere schilderwerk hem tegenviel. Hij besloot portretten op bestelling te maken en legde in zijn `regelement' vast hoe de geportretteerden zich dienden te gedragen. Zo moesten zij kiezen uit verschillende typen portretten, die varieerden in natuurgetrouwheid, maar ook in de hoeveelheid alcohol die `de firma' bij het vervaardigen tot zich had genomen. Een belangrijke regel is het verbod om iets te zeggen over het al dan niet gelijken van het portret: `Als de firma zich een dergelijke luxe had veroorloofd, en met andere woorden, naar de meningen van haar klanten had geluisterd, zou zij allang gek geworden moeten zijn.' Een aantal van de firmaportretten is in reproductie in het boekje opgenomen, evenals een artikel van Witkiewicz-vertaler Karol Lesman in twee talen. Het reglement verschijnt gelijktijdig met een Witkiewicz-tentoonstelling en manifestatie in kunstencentrum Signe in Heerlen (t/m 17 september, 045-5741653), waar bovendien diverse Nederlandse kunstenaars in overeenstemming met of juist in tegenspraak met het reglement portretten zullen vervaardigen.

    • Arjen Fortuin