Onderdeks is het een puinzooi in de Sedov

De Russische viermaster Sedov lag tot voor kort aan de ketting in Brest. Beslaglegging dreigde, maar gisteravond liep ze IJ-haven binnen. Voor Sail.

Ze is de koningin van de parade van Sail, de enorme Russische viermaster Sedov. Wit blinkend in het avondlicht loopt ze IJ-haven binnen. Maar eenmaal aan boord valt op dat de tuigage nogal versleten is. En onderdeks, in de slaapzalen van de bemanning, is het een onbeschrijflijke puinzooi. Piepjonge matroosjes in rafelige uniformen hurken bij elkaar en zetten de nauwe kooi blauw van de sigarettenrook. ,,Soms is het schoner'', zegt officier Leonid Toeljakov terwijl hij naar de lekkende wasbakken wijst. ,,Maar meestal niet.''

's Avonds zijn ze eindelijk binnengekomen, de Sedov en de zwart-wit gestreepte Russische viermastbark Kruzenshtern. De driemaster Mir, het opleidingsschip van de zeevaartacademie in Sint Petersburg, neemt geen risico en laat verstek gaan. Kapitein Viktor Antonov heeft telefonisch laten weten dat het ,,heel jammer'' vindt, zegt Sail-directeur Bernhard Heppener.

,,Er is van alles aan gedaan'', vertelt Hans Verkoren, voorzitter van de Stichting Sail. ,,De Russische ambassade in Den Haag heeft zich er mee bemoeid, de Nederlandse ambassade in Moskou. Maar de rector wilde toestemming van de minister van Transport. Woensdag was een dag van rouw, vanwege de ramp met de Koersk. Niemand was te bereiken.''

Het werd breed uitgemeten in de Russische media, eind juli. Op last van de Franse justitie lag de Sedov, het opleidingsschip van Technische Staatsuniversiteit van Moermansk, in de haven van Brest aan de ketting. De Zwitserse handelsfirma Noga had beslag laten leggen op de Sedov, in de hoop op deze manier tenminste een gedeelte van de uitstaande schuld van de ruim 27 miljoen dollar van de Russische Federatie te kunnen innen. Onterecht, zo oordeelde de Franse rechter die na twee weken gelastte het beslag op te heffen. Niet de Russische staat, maar de universiteit van Moermansk was de eigenaar van de Sedov. Noga was met zijn inbeslagname aan het verkeerde adres.

In Rusland was de verontwaardiging desondanks groot. De `arrestatie' van de Sedov, het op één na grootste zeilschip ter wereld, raakte aan het nationale gevoel. ,,De Russen zagen de in beslagname van de Sedov vooral als een vijandige daad van de Franse overheid ten opzichte van Rusland'', legt Sail-voorzitter Verkoren uit. Bovendien waren de Russen er helemaal niet zo zeker van dat dergelijke juridische problemen zich niet opnieuw konden voordoen. De universiteit van van Moermansk eiste, net als de Staatsacademie voor de Baltische Visserijvloot uit Kaliningrad en de Zeevaartacademie in Sint-Petersburg, dan ook harde garanties van de organisatie van Sail, voordat de Sedov, de Kruzenshtern en de Mir naar Amsterdam wilden komen.

Sail-directeur Heppener schreef een brief aan Noga. Of ze verder af wilden zien van stappen. Toen er geen antwoord kwam, stapte de organisatie naar de kort-gedingrechter in Haarlem en kon de juridische procedure nog eens een keertje worden overgedaan. Uiteindelijk bevestigde het Hof in Amsterdam in hoger beroep de uitspraak van de rechtbank, waarin ieder beslag op de drie Russische schepen door Noga tijdens Sail werd verboden. Dat was vorige week vrijdag. Te weinig tijd om de eigenaar van de Mir te overtuigen dat de kust veilig was.

Na het aanmeren is het een drukte van belang aan boord van de Sedov. Genodigde Martinair moet worden gefêteerd en dus lopen de matrozen in hun groezelige uniformen af en aan met vaten bier en bakken huzarensalade. Geroutineerd worden de party-tafels neergezet. De Sedov mag dan een opleidingsschip van de Technische Universiteit in Moermansk zijn, de organisatie van borrels, cruises en uitstapjes vormen een belangrijke bron van inkomsten. In het benauwde manschappenverblijf, vervelen de veertienjarige kadetten van de zeevaartschool in Moskou zich. Gedurende het feest mogen ze zich niet aan dek vertonen. ,,Morgen heb ik vrij'', verzucht een matroos. ,,Maar dan is er wel een andere party.''

De `arrestatie', zoals de Russen het beslag op de Sedov in Brest noemen, heeft niet veel indruk gemaakt, vertellen de kadetten. ,,We dachten dat we geboeid zouden worden afgevoerd'', lacht er een. ,,Dat bleek nogal mee te vallen.'' Aan dek haalt matroos Kolja zijn schouders op. ,,Ik heb vrienden op de grote vaart die in Argentinië te horen kregen dat de reder failliet was en zij ontslagen. Die werden gewoon van boord gezet, zonder geld. Zoiets zal je in een Europese haven niet overkomen.''

    • Steven Derix