Een Piet Mondriaan op de Euromast

Beeldend kunstenaar Liesbeth van Ginneken wil van de Rotterdamse skyline één groot museum maken door uitvergrote kunst op flatgebouwen te plakken. Een schilderij van Rob Scholte in plaats van een Motorola-reclame.

Een zestig meter hoge Roy Lichtenstein op de gevel van het Nationale Nederlanden-gebouw in plaats van een Edgar Davids die zijn voetbal door de pui trapt. Geen Motorola-reclame op het smaragdgroene glas van de Beurs maar een reusachtig schilderij van Rob Scholte. Een Woody van Amen op het hoofdkantoor van Unilever en een Mondriaan over de volle lengte van de Euromast. Het is slechts een greep uit de mogelijkheden van Going Dutch, een Rotterdams project om de culturele hoofdstad van Europa in 2001 te transformeren in een openlucht tentoonstellingsruimte op reuzenformaat. Initiatiefneemster is beeldend kunstenaar Liesbeth van Ginneken, die samen met evenementenorganisator Beerend Lenstra ook de uitvoering voor haar rekening neemt. De Stichting Rotterdam 2001, Culturele Hoofdstad van Europa heeft haar goedkeuring al gegeven. De voorzitter zit zelfs al in het comité van aanbeveling, waar hij zich in gezelschap weet van onder anderen burgemeester Opstelten, staatssecretaris Rick van der Ploeg, industrieel en kunstverzamelaar J.N.A. van Caldenborgh en Jan Hoet, directeur Stedelijk Museum voor Aktuele Kunst in Gent.

,,Hoe verbeeld en communiceer je het feit dat je culturele hoofdstad bent'', omschrijft Van Ginneken het beginpunt van waaruit het project is ontstaan. ,,Andere culturele hoofdsteden deden dat altijd kleinschalig en binnenskamers waardoor het al snel minder openbaar en toegankelijk wordt. Als mensen volgend jaar naar Rotterdam komen voor een expositie, dansvoorstelling of concert dan zien ze meteen al bij het betreden van de stad dat ze op de juiste plek zijn. En ze krijgen er gratis een tentoonstelling bij. Het is misschien niet zo intiem als een museumtentoonstelling, maar minstens zo spannend.''

Niet alleen schilderijen, maar ook tekeningen, foto's en litho's komen voor reproductie op klevend rasterfolie in aanmerking. Kwetsbaar werk dat gewoonlijk alleen binnen en achter glas te bewonderen is, komt nu buiten op glas te hangen. En de openheid gaat nog verder: alle kunstwerken zullen afkomstig zijn uit veelal voor publiek gesloten collecties van bedrijven. Diezelfde bedrijven dragen, geheel in de geest van de projecttitel Going Dutch, ook de kosten voor hun eigen gevelkunst. Die kunnen oplopen van 50 duizend gulden voor een drieluik van 9 bij 21 meter tot meer dan 3 ton voor 865 vierkante meter.

In 1999 benaderden Lenstra en Van Ginneken de bedrijven voor het eerst. Stad Rotterdam Verzekeringen, Unilever en Caldic Chemie waren de eerste om toe te zeggen. ,,En daar ging de aantrekkende werking van uit waar we op gehoopt hadden'', aldus Van Ginneken. ,,Twaalf deelnemers was voor ons het minimum en bepaalde gezichtsbepalende gebouwen wilden we absoluut erbij hebben. Hier en daar een plukje afbeeldingen, dat werkt niet. Het is namelijk de bedoeling dat het een homogeen lint wordt dat door het hele centrum loopt. Je moet langs de kunst kunnen wandelen vanaf het station, via Weena, Blaak, de Maasboulevard of de Kop van Zuid.''

Inmiddels doen zo'n twintig bedrijven mee. De meeste zijn momenteel bezig met het selecteren van een geschikt werk uit de eigen collectie. Van Ginneken: ,,De meeste bedrijven kiezen iets dat hun karakter weerspiegelt. Zo heeft Caldic gekozen voor een schilderij van een witte chrysant uit Mondriaans vroege periode en zullen er op de oude vertrekhallen van de Holland Amerika Lijn historische impressies komen uit het Nederlands Fotoarchief. Maar het zijn niet alleen maar klinkende namen. Advocatenkantoor Nauta Dutilh heeft speciaal voor dit project een opdracht verstrekt aan de Rotterdamse kunstenaar Koos Veerkamp. En boekenzaak Donner zal een zeefdruk van Hans Wap op de gevel hangen.''

Eind oktober is het eerste werk, Andy Warhols zeefdruk van koningin Beatrix, te bewonderen op het gebouw van Stad Rotterdam Verzekeringen aan het Weena. Voordat de kou en wind van januari en februari inzetten moet de rest van de panden met de 1,2 meter brede stroken beplakt zijn. Van Ginneken: ,,Het plakken op zich is al een evenement. Langzaam groeit er op de gevel een kunstwerk, langzaam verandert de stad in een reusachtige galerie.''

Op de suggestie dat het plakproject een vorm van visuele vervuiling is die Rotterdams unieke stadsgezicht net zo verdoezelt als de nu aanwezige reclame, reageert Van Ginneken resoluut afwijzend. ,,Ik vind die reclame ook vreselijk. Het is absoluut onze bedoeling niet de Rotterdamse architectuur te verhullen of bedekken. Het moet juist een symbiose tussen kunstwerk en gebouw zijn. Daarom moet ook goed bedacht worden welk werk op welk formaat waar moet hangen. De gevel dient als omlijsting van de kunst en de kunst benadrukt op zijn beurt weer het gebouw.''

Behalve het culturele jaar te onderstrepen, hoopt Van Ginneken met het project ook het imago van de stad op te krikken. ,,Het zelfbewustzijn van de Rotterdammers loopt namelijk sterk achter bij de realiteit. En het is tijd om eens goede sier te maken met onze stad. We hebben hier de enige echte skyline van Nederland en daar mogen we best mee koketteren.''

Inl: www.goingdutch.org

    • Edo Dijksterhuis