De gluiperd heeft gewonnen

,,Dit zijn net de presidentsverkiezingen: het is kiezen uit twee kwaden'', zegt een bezoeker van café Nice Guy Eddie in de East Village van New York. Op een groot scherm is de finale te zien van het tv-programma Survivor - zestien mannen en vrouwen bestrijden elkaar op een tropisch eiland - en het moment suprème is daar. Er zijn nog twee deelnemers over: de arrogante, gluiperige Richard, die The New York Times omschreef als een `manipulatieve, Machiavelliaanse ego-maniak' en Kelly, een ogenschijnlijk iets vriendelijkere maar net zo achterbakse stoere vrouw die zojuist haar beste vriendin heeft weggestemd. De spanning in het tot de nok gevulde café is te snijden. ,,Dit is adembenemender dan Who Shot JR.'', roept een meisje naast me, verwijzend naar de beroemde slotaflevering van Dallas.

Net als talloze andere cafés en restaurants in Amerika heeft Nice Guy Eddie vanavond een speciale Survivor theme party georganiseerd. De bardame draagt een bloemenkrans, de barman een strooien zonnehoed en er worden tropische cocktails geserveerd.

Met een wekelijks publiek van gemiddeld 25 miljoen mensen is Survivor het best bekeken programma van de VS. De finale gisteravond was zelfs het best bekeken zomerprogramma aller tijden. Maar niet alleen is Survivor een kijkcijfersucces, het is de afgelopen maanden uitgegroeid tot een cultureel fenomeen. `I will vote you off the island' en `the tribe has spoken' zijn gevleugelde uitspraken geworden. Jay Leno en David Letterman maakten in hun talkshows bijna dagelijks grappen over het programma. Zowel Time als Newsweek zetten het op de cover, alle kranten wijdden er commentaren aan en natuurlijk waren er talloze websites waar elk nieuwtje of roddel werd besproken. Alle kandidaten zijn beroemdheden geworden: de een poseert voor Playboy, de ander heeft een gastrolletje in een soap, een volgende is te zien in een Reebok commercial. In Las Vegas kon je wedden op de uitkomst.

Survivor werd zo populair omdat het een treffend inzicht verschafte in de menselijke natuur. Natuurlijk leverde het eten van wormen en ratten en het wegjagen van slangen en andere enge beesten leuk drama op, maar ging het niet om traditionele survivaltechnieken. Uiteindelijk draaide het om roddel en achterklap, inzicht in menselijke relaties, politiek en manipulatief gedrag. Degene die dat het best doorhad was Rich, een gezette, openlijk homoseksuele `corporate trainer' die menigmaal naakt door beeld paradeerde. De eerste week vormde hij met enkele kandidaten een groep die het voor elkaar zou opnemen en de concurrenten zou wegstemmen. Daarnaast verspreidde hij leugens en zette voortdurend mensen tegen elkaar op. Kortom, een klassieke slechterik. Zo'n gluiperd zou toch niet kunnen winnen, was de gedachte. Groot was dan ook de verbazing gisterenavond in Nice Guy Eddie, dat, zoals een van de bezoekers het uitdrukte, ,,the naked fat guy had won.''

In de VS heeft het succes van Survivor dat van Big Brother overschaduwd, hoewel ook dat programma na een terugval grote aantallen kijkers trekt. Of Survivor ook in Nederland aanslaat, zal blijken als vanaf oktober Net5 de Nederlandse versie onder de naam Expeditie Robinson gaat uitzenden.

www.cbs.com

    • Jeroen van Bergeijk