Poetin: pijn in het hart over ramp met Koersk

Door de nabestaanden van de omgekomen Koersk-bemanning onder ogen te komen heeft de Russische president Vladimir Poetin de afgelopen nacht verdere averij aan zijn imago voorkomen.

Gisteravond, tien dagen nadat de kernonderzeeër Koersk met 118 opvarenden in de Barentsz-Zee was vergaan, waagde Poetin zich onder de woedende familieleden. ,,Wanneer krijgen we onze mannen terug, dood of levend?'' vroeg een vrouw tijdens de marathonbijeenkomst in het gesloten marinestadje Vidjajevo bij Moermansk. Poetin, gekleed in een donker pak en een zwarte trui, verdedigde zich met de woorden: ,,Ik zal daar op antwoorden zodra ik het zelf weet.'' De bijeenkomst duurde tot ver na middernacht; Poetin had laten weten dat hij zo lang zou blijven als de nabestaanden wilden.

Met zijn verlate komst naar het noordelijke rampgebied heeft Poetin zijn eerdere fout – vorige week weigerde hij zijn vakantie te onderbreken – deels goedgemaakt. Het staatshoofd bezocht eerst Irina Ljatsina, de weduwe van de bevelhebber van de Koersk. Daarna stond hij zes uur lang honderden familieleden te woord op een grotendeels besloten bijeenkomst die later werd omschreven als ,,moeilijk''. ,,Kan het werkelijk zo zijn dat er niets meer te doen is?'' vroeg Poetin zich hardop af. ,,Het is onmogelijk dat te geloven. Ik voel pijn in mijn hart, maar uw pijn is groter.''

Op verzoek van de nabestaanden is de voor vandaag geplande kranslegging, vanaf het hospitaalschip Svir boven het wrak van de Koersk, afgelast. De meeste verwanten kunnen nog niet geloven dat de bemanning dood is. ,,Ze begraven onze mannen levend'', zei Oksana Doedkova. ,,Ik zal geen zwarte weduwesjaal dragen zolang ik geen lichaam heb gezien.''

President Poetin, die aanvankelijk de rouwplechtigheid op de Barentsz-Zee had willen bijwonen, keerde vanmorgen terug naar Moskou. De dag van nationale rouw die hij gisteren per decreet afkondigde, wordt in heel Rusland in acht genomen: vlaggen hangen halfstok, amusementsprogramma's op radio en tv zijn geschrapt, gelovigen branden kaarsen.

Alleen in het marinestadje Vidajevo zijn alle plechtigheden, zoals een rouwmis in de plaatselijke kapel, afgelast. De nabestaanden willen dat het reddingswerk wordt voortgezet. Een dertigtal familieleden eist in een vandaag gepubliceerde open brief dat maarschalk Igor Sergejev, Ruslands minister van Defensie, en de drie hoogste vlootcommandanten juridisch vervolgd worden voor hun laksheid en huichelachtigheid bij de reddingspoging.

Opvallend is dat president Poetin, tevens opperbevelhebber van de strijdkrachten, niet langer de zwaarste kritiek te verduren krijgt. Zowel minister van Defensie Sergejev als patriarch Aleksi II doet zijn best hem uit de wind te houden. De eerste heeft het boetekleed aangetrokken door te verklaren dat hij de Kremlinleider heeft afgeraden zijn vakantie te onderbreken. De tweede gaf gisteren hoog op over Poetins diepe en welgemeende gevoelens van medeleven. De president zelf heeft laten weten terughoudend te zullen zijn met het opsporen van `schuldigen'. ,,Het is slechts dan mogelijk om commandanten van de Noordelijke Vloot te straffen als er bewijzen zijn dat zij in gebreke zijn gebleven'', zo hield hij de nabestaanden voor.

De Russische pers voorspelt vandaag dat het PR-fiasco rond de Koersk met een sisser zal aflopen. Volgens de Izvestija draait de propagandamachine van het Kremlin inmiddels op volle toeren om de schade aan de populariteit van Poetin te beperken: ,,Misschien klinkt het cynisch, maar de ramp met de Koersk zal verder zonder politieke gevolgen blijven.'' Segodnja constateert een omslag in de stemming: er staan steeds meer verdedigers op van president Poetin. De meest voor de hand liggende zondebok voor het schandaal is volgens Segodnja de pers. De krant citeert een Boris Gryzlov, een van de leiders van de gezagsgetrouwe partij Eenheid: ,,De journalisiek heeft anti-leger-sentimenten opgeroepen''.

    • Frank Westerman