Woord in beeld

Eindelijk waren ze alle 118 dood en dus werden de gebeurtenissen nog even voor ons op een rijtje gezet. Van zes uur 's middags tot twaalf uur 's nachts. Op alle netten.

Het op een rijtje zetten van de feiten / de gebeurtenissen / de zaak is een geliefde bezigheid bij de actualiteitenrubrieken. Het verlangt geen andere journalistieke inspanning dan het schrijven van een stukje tekst waarin feit en mening samenvloeien als chocolade- en vanillevla in een dubbelpak.

Het wonderlijke van deze vorm van tv-journalistiek is dat beeld en tekst volledig uiteenlopen. Is de commentator van 2 Vandaag in zijn rijtje feiten aangekomen bij de zin: ,,Premier Poetin krijgt in eigen land steeds meer kritiek'', dan zien we hoe een rubberhandschoen onder water een brokstuk bekijkt. Beeld hoeft geen informatie over te dragen, beeld is een plaatje, het gaat om het Woord.

Ze zouden een voorbeeld moeten nemen aan die ene Russische journalist die nu al de hele week voor de RTR in Moermansk op de kade staat. Zegt zijn Moskouse anchorman dat zojuist is bekendgemaakt dat het Engelse onderzeevaartuig LR-5 naar beneden is gestuurd, dan roept de verslaggever: ,,Nee, nee, dat zeggen ze wel, maar het is niet zo. Kijk maar.'' En hij wijst met zijn camera naar het dek van het bergingsschip, waar nog altijd het vierkante ding staat dat de LR-5 is. ,,Als die naar beneden was gegaan, hadden we het wel gezien'', zegt de verslaggever.

Alle rubrieken hadden ook een deskundige gevonden. 2 Vandaag en Nova hadden, en dat was erg nuttig, contact gelegd met de Noorse coördinator van de reddingsoperatie, vice-admiraal Skorgen. In 2 Vandaag was hij nog tamelijk diplomatiek. Op de vraag: ,,Hadden er Russische levens kunnen worden gered als u er meteen was bijgeroepen'', zei hij hier ,,That is impossible to say'' (vertaald als ,,Dat is moeilijk te zeggen''). Toen Nova aan de beurt was, moet hij al zo gek van de Russen zijn geweest dat hij onverbloemd zei dat de Russische politici boven water hadden staan liegen over wat hij onder water kon zíen dat niet waar was.

Netwerk had een Nederlandse deskundige uitgenodigd. Kapitein-ter-zee b.d. Heij kon niet veel meer dan concluderen dat we alleen zeker weten dat er niemand meer leeft. En: ,,In het totale denken is het zo dat als mensen dood zijn, ze ook geen klopsignalen meer geven.'' Impliciet verwijt aan het adres van de Russen!

Netwerk had gisteren ook een primeur die journalistiek meer beloofde dan alle Koersk-rijtjes: Hennie Kloppenborg, werknemer van het Enschedese rampbedrijf SE Fireworks, kwam voor de camera. Hij is de man die op de bewuste zaterdag nog op het bedrijfsterrein was geweest en die bij de politie daarover zulke tegenstrijdige verklaringen aflegde, dat de rechter-commissaris hem ten slotte onder ede verhoorde. Resultaat: Kloppenborg wordt nu verdacht van meineed.

Met je boerenverstand zou je denken, ik moet van die man te horen krijgen waaróver hij gelogen heeft. Dat wilde Netwerk natuurlijk ook wel, maar de ondervragende journalist was kennelijk al zo blij dat hij erin was geslaagd als eerste on the record een Fireworks-werknemer te kunnen spreken, dat hij genoegen nam met het vraaggesprek als enige bron van informatie. Kloppenborg speelde dus een partijtje schaak met zichzelf. Zei dat hij niet wist waarover hij dan meineed zou hebben gepleegd, of het moest zijn dat hij zich had vergist in het tijdstip, maar dat kwam doordat hij zijn bril die ochtend niet bij zich had.

Het tijdstip is zo ongeveer het enige waarover Kloppenborg geen meineed zal hebben gepleegd. De politie had hem immers al voorgehouden dat hij om 14.07 uur ergens was geweest, terwijl hijzelf dacht dat het 12.15 uur moest zijn geweest en dat had Kloppenborg toen van ze aangenomen. Geen enkele reden om dáárover nog eens te liegen tegenover de rechter-commissaris.

Maar Netwerk was al blij te horen dat Kloppenborg de dagen na de ramp was ingestort. ,,Ik was helemaal leeg.''

,,Ik geef toe'', mocht ten slotte de lege werknemer bekennen, ,,dat ik met de hele ramp niks te maken heb.'' Gejuich in de Netwerk-studio!

    • Bas Blokker