Boeren bekorten reces van Kamerleden

Oude landbouwreflexen beheersen de Tweede Kamer, een week voor het einde van het reces. Een spoeddebat over een kwestie die is blijven liggen.

De Tweede Kamer komt vandaag vervroegd terug van reces, en dat gebeurt niet vaak. Is er iets ernstigs aan de hand? Iets spoedeisends wellicht? Nee. De Vaste Commissie voor Landbouw is eerder teruggekomen van vakantie wegens een wetsvoorstel dat sinds april klaar ligt om te worden behandeld. Sterker nog, de commissie komt terug voor een beslissing die zeven jaar geleden is genomen.

De Tweede Kamer vergadert vandaag over wat officieel de `wijziging wetsvoorstel bestrijdingsmiddelen' heet. Met spoed, want sinds 11 juli van dit jaar mogen tuinders een negental milieu-onvriendelijke bestrijdingsmiddelen niet meer gebruiken. Daardoor gaan, volgens de tuinders, gewassen verloren.

Sinds de jaren zestig kent Nederland de Bestrijdingsmiddelenwet. Daarin staan de middelen die mogen worden gebruikt bij de bescherming van de gewassen. Ook de negen nu omstreden middelen staan in die wet. Maar in 1993 sloten de overheid, de productschappen, het landbouwschap en de chemische industrie een convenant waarin stond dat de meest giftige middelen vanaf het jaar 2000 niet meer gebruikt mochten worden. In het convenant werd expliciet vermeld dat de middelen ook zouden verdwijnen als dat economische schade zou opleveren voor de betrokken tuinders.

Nu, zeven jaar verder, blijkt een klein deel van de tuinders de giftige middelen nog steeds te gebruiken. Minister Pronk (Milieu) en staatssecretaris Faber (Landbouw) maakten op aandringen van de Tweede Kamer een tijdelijke regeling voor deze tuinders, in afwachting van de wetswijziging die ook in voorbereiding was. Die wetswijziging heeft de Tweede Kamer nog niet behandeld. Dus toen de Stichting Natuur & Milieu in juni een succesvolle gang naar de rechter maakte om tuinders te verbieden de verboden middelen nog langer te gebruiken, zag Pronk zich gedwongen de hand te houden aan het verbod.

Het leidde tot veel consternatie onder de betrokken tuinders, want enkele tientallen gewassen, van chrysanten tot uien, konden volgens hen niet zonder die middelen. Het Kamerlid Jan Geluk (VVD) klom na de uitspraak van de rechter in de pen. Hij stelde Pronk voor alsnog met een nieuwe regeling te komen om de tuinders te helpen. Maar Pronk kon niet anders dan de rechterlijke uitspraak volgen. Dit tot onvrede van VVD, CDA, de ChristenUnie en, opmerkelijk, `milieupartij' D66. Geluk drong aan op een procedurevergadering, ,,om een politiek signaal te geven''. Daar werd besloten de behandeling van de wetswijziging een week te vervroegen. Niet in de eerste week ná het reces dus, maar in de laatste week ván het reces. ,,Dan weten de tuinders dat het ons ernst is'', aldus Geluk.

GroenLinks begrijpt er intussen niet veel meer van. Woordvoerder Hugo van der Steenhoven: ,,Zelfs als we de wet nu behandelen, zal die pas volgend jaar in het Staatsblad komen. Het spoedeisend karakter ontgaat me een beetje.'' Ook de PvdA maakt zich kwaad. ,,Iedereen weet al zeven jaar dat vanaf 2000 de middelen verboden zijn'', zegt Kamerlid Jaap Jelle Feenstra, die ook in 1993 al betrokken was bij het convenant tussen overheid en sector.

Waarom dan toch die haast? Wegens de belangen die sommige Kamerleden zélf hebben in de landbouwsector, meent Feenstra. Feenstra: ,,Kijk, Jan (Geluk, Kamerlid VVD, red.) is met reces en zit thuis in Zeeland, tussen `zijn' tuinders, de sector waar hij zelf in gewerkt heeft voordat hij Kamerlid werd. En die tuinders klagen dat hun teelt verloren gaat. Jan trekt dan aan de bel en vraagt een debat aan.''

Tot dusver zijn nog geen boetes uitgedeeld aan boeren en tuinders die de tijdelijk verboden bestrijdingsmiddelen toch nog gebruiken. Bij de reguliere controles van de Algemene Inspectiedienst (AID) zijn de middelen dan ook amper aangetroffen. ,,Logisch'', zegt de Stichting Natuur & Milieu. De groep tuinders waarvoor de Tweede Kamer nu in het geweer komt bedraagt slechts een klein deel van de tuinders. Het merendeel is al lang overgeschakeld op andere, minder milieubelastende alternatieven. Hans Muilerman van Natuur & Milieu: ,,De Kamer verdedigt een groep achterblijvers die willens en wetens dit moment naderbij hebben laten komen. En dat terwijl er voor elk van de negen stoffen goede alternatieven zijn.''

    • Egbert Kalse