VERLIES NOOIT VAN DE STADGENOOT

In het cricket zijn Excelsior en Hermes DVS van oudsher grote rivalen. De één hield de ander gisteren van de landstitel af. Verslag van een boeiende cricketdag in Schiedam.

De kampioensbeker ging in een plastic zak weer mee naar huis met bondsvoorzitter René van Ierschot. Excelsior, dit seizoen oppermachtig in de hoofdklasse, zou gisteren op eigen veld in Schiedam de Nederlandse crickettitel binnenhalen, maar het geplande feest ging niet door.

De buurman was de spelbreker. Schiedam is een cricketbolwerk en telt twee grote verenigingen: Excelsior en Hermes DVS. Van oudsher zijn ze rivalen. Voor de spelers van beide clubs geldt dan ook als belangrijkste regel: verlies nooit van de stadgenoot. Daarom vochten de Hermes-spelers, die deze competitie pas zes keer hadden gewonnen, op sportpark Thurlede als leeuwen. ,,Excelsior is de vijand'', zei Lou Borrani, geboren (,,Mijn moeder kreeg de weeën op het veld'') en getogen bij Hermes, na de overwinning.

Dus leek het gisteren wel of Hermes DVS kampioen was geworden. ,,Hier stond wat extra's op het spel'', legde Borrani met het vuur in de ogen uit. ,,Het is met Excelsior een competitie binnen de competitie. Je wilt hier niet verliezen, je mág hier niet verliezen. Al sterf je van de pijn in je poten, je geeft nooit op. We hebben dit seizoen heel slecht gecricket. En hier winnen, was de enige manier om nog iets goed te maken.''

Battend kwam Hermes tot een behoorlijk totaal van 161 voor 9. Toch moest dat makkelijk te doen zijn voor Excelsior. Maar de Schiedamse ploeg bleek niet in zijn gewone doen. De Australische speler-coach Michael Dighton, zonder twijfel de beste man in de hoofdklasse, kwam deze keer slechts tot een voor hem onwaardige veertien runs. Hij zat snel weer aan de kant. Het thuispubliek dat in groten getale was opgekomen, keek nerveus toe en was minder luidruchtig dan normaal. ,,Ze komme al met grote tonnen bier aanrukken, maar die kenne ze beter weglaten'', vond een sombere Excelsior-fan.

Met aanvoerder Luuk van Troost en Marcel Schewe aan het wicket leken de kansen voor Excelsior te keren. Het duo bracht zijn ploeg langzaam maar zeker op het goede spoor en zo gingen de gezichten bij de aanhangers weer wat vrolijker staan. Tot de desastreuze 47ste over, toen achtereenvolgens de wickets van Van Troost, Schewe en de talentvolle Pakistaan Ludman Tariq vielen. Excelsior streed daarna voor een verloren zaak. Ook ex-prof André van Troost kon niets meer uitrichten. De thuisploeg eindigde op 146 runs, zestien te weinig voor de winst. Het was pas de derde nederlaag van het seizoen.

Toch was voor Excelsior daarmee de dag nog niet verloren. Want als HBS, dat vier punten achterstand had, ook zou verliezen, was de titel alsnog binnen. En het ging aanvankelijk helemaal niet goed met HBS tegen VOC. Sterker nog, de Haagse ploeg leek na een desastreuze start van zijn inning kansloos. Maar international Robert van Oosterom (113 runs) bracht, zo hoorde men in Schiedam, HBS weer terug in de wedstrijd. Bondsvoorzitter Van Ierschot hield in de slotfase met zijn mobiele telefoon een open lijn met het veld van VOC.

Naast hem bracht speaker Paul Kroesen via zijn microfoon het wachtende publiek op de hoogte. ,,Niks is nog verloren. Maar het ziet er wel hopeloos uit'', riep hij quasi opgewekt. Even later was het kwaad geschied. ,,Dames en heren, HBS heeft gewonnen. We gaan met z'n allen naar Deventer.'' Daar speelt Excelsior komende zaterdag zijn laatste wedstrijd tegen UD. Bij winst is het kampioenschap toch nog een feit.

Maar eerst moet de gevoelige nederlaag tegen de stadgenoot worden verwerkt. ,,Ik heb het even helemaal gehad'', stamelde captain Luuk van Troost met tranen in de ogen. Hij had vooraf nog over ,,een perfect draaiboek'' gesproken, thuis kampioen worden, met uitgerekend Hermes DVS als tegenstander. Van Troost: ,,Ik had me er zo veel van voorgesteld. De club heeft er alles aan gedaan er een happening van te maken. En dan gebeurt dit.''

Van Troost gaf toe dat het allemaal ,,extra zuur'' was omdat Excelsior van Hermes had verloren. ,,Maar ook als het tegen een andere ploeg was gebeurd, had ik nu een kutgevoel gehad.'' Verder wenste de aanvoerder niets vervelends over Hermes te zeggen. ,,Ze hebben gewoon goed gespeeld.''

Tijdens de derby had Koos Gouka, de clublegende van Excelsior die van zijn vijftiende tot zijn 45ste in het eerste elftal speelde, verteld dat hij de cricketafdelingen van beide clubs wil samenvoegen om tot één sterke Schiedamse ploeg te komen. Wegens de steeds minder wordende aanwas. ,,Maar om daartoe te komen, zullen er heel wat heilige huisjes omver moeten'', beseft Gouka.

Excelsior (opgericht in 1920) werd vroeger als de club van de arbeiders beschouwd, Hermes (1884) was de club van de middenstanders. Hoewel de scherpe kanten er vanaf zijn, bestaan de verschillen nog steeds. In het verre verleden was Hermes de betere cricketclub. Tegenwoordig is Excelsior meer succesvol. Met attractief spel werd de club sinds 1991 vijf keer landskampioen.

Hermes DVS won de titel in 1938 en 1946. ,,Vroeger werd het grote cricket aan de Damlaan bij Hermes gespeeld'', vertelt Ton de Veth, oud-speler van het eerste elftal en al 45 jaar lid van Excelsior. ,,Toen moesten we zelfs betalen om binnen te komen en stonden we in de portieken om wat te kunnen zien.''

Aangezien Excelsior toen nog niet op het hoogste niveau speelde, waren er weinig onderlinge ontmoetingen. Er heerst een gezonde rivaliteit, zeggen de meeste betrokkenen. Ze spreken niet over haat jegens de andere partij. Maar af en toe blijkt hoe venijnig de verstandhouding tussen Excelsior en Hermes kan zijn.

Bij Excelsior zijn er mensen die het clubhuis van Hermes met de naam van een plaatselijk crematorium aanduiden, omdat er niets te beleven zou zijn. Toen in 1996 de clubs een beslissingsduel om de titel moesten spelen, waren de vervelende opmerkingen rondom het veld niet van de lucht en mengden zelfs de spelersvrouwen zich in het woordenspel. ,,Er lopen bij ons leden rond die Excelsior absoluut niet kunnen verdragen'', geeft Hermes-speler Lou Borrani toe.

,,We noemen elkaar geen paardenlul, maar we gaan ook niet met elkaar stappen'', zegt bowler Erik Dulfer van Excelsior. ,,Als we elkaar in de stad tegenkomen, is het dag en hallo, verder niets.''

Bij de recente kampioenschappen van Excelsior kwamen wel een paar Hermes-spelers op het feest. Andersom zou dat niet gebeuren, meent Dulfer. ,,Wie zou van ons naar hun kampioensfeest gaan? Niemand, denk ik. Nee, niemand.'' ,,Waar is de intekenlijst voor de busreis naar Deventer?'', riep gisteravond iemand van Hermes treiterend in de richting van Excelsior.

Paul de Roos vindt de zogenaamde grappen en kwinkslagen soms te ver gaan. Hij is van Hermes, speelde ook cricket bij deze club. Tegenwoordig traint hij het eerste voetbalelftal van Excelsior, dat afgelopen seizoen onder zijn leiding naar de tweede klasse promoveerde. ,,Die opmerkingen over en weer houden nooit op'', weet De Roos. ,,Het is niet te vatten wat het precies is. Een beetje zuigen, elkaar uit de tent lokken. Het vervelende is dat de jeugd het overneemt en zo zal het nooit verdwijnen.''

Hermes-lid De Roos had liever gezien dat Excelsior gisteren op het cricketveld zou hebben gewonnen. Hij heeft met Gokke en Ruts twee jonge cricketers in zijn voetbalselectie. Aangezien de landstitel nog niet binnen is, moet hij nog een week wachten voordat hij ze op het voetbalveld tot zijn beschikking heeft.

Nu wordt Excelsior komende zaterdag kampioen, in Deventer tegen het zwakke, al gedegradeerde UD. Het verlies tegen de oude rivaal blijft een smetje op het succes.

    • Hans Klippus