`We willen fans invloed geven'

De Engelse band Underworld, die volgend weekend tijdens het Lowlands Festival optreedt, is enthousiast over het nieuwe medium DVD. ,,Dit is de ultieme integratie van beeld, geluid en interactie'', zegt Underworld-lid Karl Hyde.

Karl Hyde, zanger en voorman van de Engelse dance-band Underworld, is naar Amsterdam gekomen om zijn nieuwe DVD, Everybody, Everybody, te demonstreren. Hij is vol van het nieuwe medium, dat de video-tape gaat vervangen. ,,De gebruiker kan zelf op ieder moment kiezen welk nummer hij wil horen en welke beelden hij daarbij wil bekijken. En alles met de beste geluidskwaliteit die je kunt wensen.'' Maar meteen daarna neemt hij afstand van het medium. ,,Het is niet te hopen dat alle muzikanten zich nu geroepen gaan voelen om hun cd als een DVD uit te brengen, dus inclusief beelden bij alle liedjes. Nu een hele generatie opgroeit achter de computer zal het misschien voor de hand liggen. Maar ik hoop dat er genoeg puristen overblijven, die zich uitsluitend met óf beeld óf geluid bezighouden. Anders doen ze alles half.''

Dat hij voor zijn eigen Underworld een uitzondering maakt, heeft te maken met Underworlds geschiedenis. De groep heeft zich altijd beziggehouden met `visuals' als omlijsting van hun optredens. Bovendien maken de twee leden Rick Smith en Karl Hyde (Dj Darren Emerson heeft de groep dit jaar verlaten) al jaren deel uit van Tomato, een gezelschap van grafisch ontwerpers in Londen.

Underworld bestaat ruim tien jaar. Daarom vonden Hyde en Smith het tijd worden de fans te betrekken bij hun andere bezigheden, zoals door de bandleden gemaakte films en documentaires die op de DVD te zien zijn. Dat `betrekken bij' moeten we volgens Hyde letterlijk opvatten. Want een van de attracties van de DVD is de web-afdeling. ,,Als je onze DVD in de computer stopt kun je toegang krijgen tot een speciale, geheime website. Daar vind je steeds allerlei nieuwe beelden, muziekjes, documentaires, wat we maar kunnen bedenken. De eerste maand na verschijnen van de DVD gaan we iedere dag iets nieuws toevoegen, daarna iedere week.''

De DVD van Underworld, die op het audio-gedeelte acht live-tracks heeft staan en snel gesneden beelden toont van optredens en door Tomato ontworpen `graphics', is geïnspireerd op die van de Amerikaanse speelfilm The Matrix (Andy Wachowski, 1999). Ook daar zijn, vertelt Hyde, allerlei `lagen' te ervaren. ,,Je kunt bijvoorbeeld contact maken met de regisseur, die op zijn beurt weer kan ingrijpen in jouw pc. En je kunt de film op verschillende niveaus beleven.''

De uitwisseling tussen Underworld en haar publiek zal een grote rol gaan spelen bij de komende tournee van de band. ,,We willen een manier bedenken om bijdragen van de fans, via de website, een onderdeel van onze show te gaan maken. Mensen kunnen stukken muziek sturen, of teksten, en wij verwerken ze in het optreden.'' Karl Hyde, een fitte veertiger met kort geblondeerd haar, slaapt waarschijnlijk zelden. Behalve de muziek en de live-optredens van Underworld, maakt hij ook films, kunstinstallaties en video's.

Hyde vindt het belangrijk om de disciplines gescheiden te houden. ,,Ik heb die verschillende media nodig om afstand te nemen. Terwijl ik een film aan het draaien ben, kan ik heel goed een muzikaal probleem oplossen of andersom.'' Op de DVD zijn de bezigheden van Smith en Hyde te bekijken. Zo is er een onderdeel met de naam Dogboy Headset, waar de gebruiker kan experimenteren met een `geluidsstudio' met allerlei typische Underworld-soundbites. Je kunt de geluidsbronnen over het scherm verplaatsen, en zo een ruimtelijke sensatie oproepen. Dogboy Headset is dan ook geïnspireerd op een project dat Rick Smith in een Londense galerie had opgezet. Er hingen speakers aan het plafond en al lopend door de ruimte kreeg de bezoeker steeds andere bronnen te horen. Het effect op Hydes computerscherm is hetzelfde als wanneer je door een menigte loopt en steeds flarden gesprek opvangt: `Luxury'', `Where do you come from', `Dogboy' zeggen de stemmen op het scherm. ,,Rick is erg bezig met de verhouding tussen geluid en ruimte.'' zegt Karl Hyde.

Maar de werkelijke sensatie van ruimte ontstaat pas als hij een van zijn eigen `roadmovies' toont. Het korte filmpje is opgenomen in Monument Valley, Arizona, toen de band de Verenigde Staten doorkruiste. De beelden zijn vervaagd, en worden gedomineerd door blauw en rood. ,,Ik hou erg van de schilderijen van Mark Rothko, en andere abstract-expressionisten. Daar doen de rotssculpturen in Monument Valley me aan denken.''

Toch komt met name het visuele gedeelte dat Hyde hier demonstreert nogal gezocht over. Wie anders dan een vj of een caféhouder met behoefte aan muurversiering, zal zich gaan verpozen met de selectie van visuals die Underworld tijdens concerten op de achtergrond projecteert? Het zijn langsschietende vegen en flarden, letters en kleuren, aardig om eens op de DVD te bekijken, maar niet zo wervend als Underworlds muziek.

Die muziek valt op het Lowlands-festival volgend weekend weer te ondergaan, als Hyde en Smith hier voor het eerst zonder het derde lid Darren Emerson zullen optreden. ,,Een concert geven is voor ons een manier om los te komen van al het navelstaren dat we doen in de studio en tijdens filmmontage,''zegt Hyde. ,,Dat is een soort obsessief gedrag waar we eindeloos zitten te schaven en te verplaatsen. Op het podium is er geen weg terug. Je doet het zoals je je op dat moment voelt. Optreden is een kwestie van zweten met zijn tienduizenden tegelijk en alles vergeten. In de studio kunnen we niet zweten. Daar is overal airco.''

De DVD Underworld Live; Everybody, Everybody verschijnt 4 september bij Zomba (jbo1012542). Underworld is te zien tijden Lowlands, 25, 26, 27 augustus.

    • Hester Carvalho