`We werkten 37 jaar en zien nul pensioenwinst'

Pensioenfondsen sluizen vaker hun overwinst terug naar bedrijven. Tot verdriet van gepensioneerden die hun inkomen door de inflatie zien teruglopen.

Dick Vermeulen werkte 30 jaar bij de ING-bank, destijds de NMB. Hij leeft sinds zeven jaar van een AOW-uitkering en een pensioen dat langzamer stijgt dan de inflatie, laat staan dat het de loonsverhogingen volgt van oud-collega's. Hij wil niet klagen, maar als hij in de krant leest dat de pensioenfondsen hun grote winsten terugstorten bij bedrijven, dan voelt hij zich bekocht. De seniorenafdeling van de ING-bank wordt ook ,,opgedoekt'', zegt hij. Als laatste cadeau krijgen de oud-werknemers een dagje Kalkar.

Onder gepensioneerden in Nederland komt een emancipatiebeweging op gang. Ouderen, die vaak dertig tot veertig jaar bij één bedrijf werkten, willen ook profiteren van de grote winsten die hun pensioenfondsen boeken op de beurs. Ze kunnen het niet uitstaan dat pensioenfondsen winst terugstorten bij hun voormalige werkgevers, terwijl hun eigen pensioen gemiddeld met maar twee procent per jaar stijgt. Het kapitaal van de pensioenfondsen is deels gevormd door de premies die zij in de jaren zestig tot negentig betaalden. Zij liepen evenveel risico met hun geld als werkgevers toen de fondsen gingen beleggen. Ze eisen medezeggenschap bij de pensioenfondsen.

Illustratief is het aantal bedrijfsgebonden `verenigingen voor gepensioneerden' dat de afgelopen twee jaar is opgericht. Twaalf in totaal. Gepensioneerden die er jarenlang niets voor voelden zich te organiseren, ondermeer uit loyaliteit met hun oud-werkgever, doen dat nu toch, zegt W. Beekman van de koepelorganisatie NVOG. ,,Sommigen vonden het zinloos, anderen durfden niet. Maar dat verandert nu.'' Hij wordt overspoeld door belangstellenden. Onder anderen de Rabo-gepensioneerden en die van Océ, Misset, Robeco, Hounter Douglas, KPMG, Michelin, Kemior.

Sinds drie maanden kunnen de Rabo-gepensioneerden zich inschrijven bij de nieuwe vereniging, zegt bestuurslid J. Willems. En er hebben zich al 2.000 van de 7.000 oud-RABO-werknemers aangemeld. Bij de vereniging van Océ-gepensioneerden hebben zich binnen twee jaar 400 van de 670 gepensioneerden gemeld. Van de 300 gepensioneerden van Hunter Douglas die de vereniging dit jaar heeft aangeschreven, zijn er 150 lid geworden, vertelt L. Klink. ,,We schrijven er maar honderd per maand aan want we hebben natuurlijk geen echt secretariaat.''

Meneer A. Boogers, die 37 jaar bij uitgever Elsevier werkte, droeg aanvankelijk elk jaar een hoge pensioenpremie af. Later daalde zijn premie tot twaalf procent, andere daalden tot vier procent, afhankelijk van het inkomen. ,,De groei van het bedrijf ging vóór, wij werknemers accepteerden lage lonen.'' Toch hebben Elsevier-gepensioneerden niets te zeggen over het beleid van het bestuur van hun pensioenfonds. ,,We hebben twee gepensioneerden in de raad van deelnemers en die raad mag alleen adviseren.''

Werknemers hebben risico gelopen met hun gespaarde premies toen de pensioenfondsen tien jaar geleden gingen beleggen, zegt W. Lieber, gepensioneerde van Misset. ,,Als de beurs was ingestort, hadden zíj geen pensioen ontvangen. Het blijkt nu heel goed te zijn gegaan. Daar zouden zij en niet alleen de werkgevers van moeten profiteren.'' De pensioenfondsen, op hun beurt, zeggen: wij keren pensioenen uit en houden ons dus aan de afspraken.

Slechts enkele van de ruim duizend pensioenfondsen staan toe dat een gepensioneerde zitting neemt in het bestuur. Doorgaans gaan uitsluitend werkgevers en vakbonden over de pensioenfondsen, die gezamenlijk zo'n tachtig miljard gulden beheren. De pensioenfondsen van Philips en Océ behoren tot de uitzonderingen: tegenwoordig hebben ze een gepensioneerde in het bestuur, ook het pensioenfonds Misset bood zijn gepensioneerden dat onlangs aan.

Van de vakbonden hoeven gepensioneerden ook weinig te verwachten, zeggen de gepensioneerden. Zij nemen het vooral op voor de huidige werknemers, ofwel de `actieven'. D. Tippens, gepensioneerde van Nedlloyd en penningmeester bij de `vereniging van deelnemers' (aan het Nedlloyd-pensioenfonds), legt uit waarom: ,,Door de winsten van pensioenfondsen hoeven de actieven geen pensioenpremie te betalen, de werkgever ook niet. Dat heet premie-holiday. Dat komt de resultaten van de werkgever ten goede en geeft de werkenden meer loon. De vakbond gaat dus niet eisen dat een deel van de pensioenwinsten opeens naar gepensioneerden gaat.''

Dit jaar heeft L. Munsterman `niets te klagen' over Philips, zegt hij, want het bedrijf heeft zijn pensioen voor het eerst fors verhoogd, met 4,1 procent. Hij woont in een oude `Philipswijk' in Groningen en werkte 37 jaar voor het elektronicaconcern. ,,Vroeger was Philips heel sociaal. Er was woningnood in Drachten en als je bij Philips ging werken, zoals ik, dan regelde het bedrijf een huis voor je.'' Maar de tijden zijn veranderd. ,,Gepensioneerden zouden nu blij mogen zijn als ze profiteren van de winsten.''

    • Frederiek Weeda