Vreugdeloos

Zoals je vrolijk kunt zijn zonder te lachen, zo kun je ook heel goed lachen zonder vrolijk te zijn.

Hij lachte vreugdeloos – ik mag deze woorden graag lezen, ze hebben een uitgesproken filmisch effect. Je ziet hem meteen voor je: de ambtenaar achter zijn loket, de gangster met de honkbalknuppel, de hemelbestormer in de ban van zijn idealen. Maar het toppunt van vreugdeloos lachen bereik je toch wel met kietelen.

Natuurlijk bedoel ik niet het kietelen om een baby te plezieren of een meisje te plagen, ik bedoel het kietelen dat begint met een onbarmhartige greep naar je ribben. Dit kietelen is mannenwerk. Afgaande op mijn ervaring zou ik zelfs zeggen: het is een familiezaak, een intimiteit die alleen aan vaders, hooguit een enkele oom, is toegestaan.

Ik herinner mij de wanhoop. Je ligt te gieren van het lachen en tegelijkertijd laait er pure moordlust in je op. Dit moet onmiddellijk ophouden. Dit moet zo onmiddellijk ophouden dat je tot alles in staat zou zijn – als je niet volkomen machteloos was.

Afijn. Er zijn van die mijlpalen in je leven. Er komt een moment dat je geen slachtoffer maar dader bent en dan ontdek je dat de daad van het kietelen al net zo dwangmatig is als de reactie erop. Je hebt een zoon in je greep, je moet gaan kietelen, je onderkent de moordlust in het gieren van het lachen, je moet de greep verstevigen en dat leidt vanzelf tot nog harder kietelen, wanhopiger geworstel. Als je dan loslaat – wel, je zou net zo goed een opgehitst roofdier kunnen loslaten. Dus dat is de moeilijkheid met kietelen, het kan gewoon niet ophouden.

En uiteindelijk zwaait de slinger weer terug. Nu gebeurt het wel als er erg gezellig gegeten is, dat er opeens een volwassen knul achter me komt staan. Hij slaat een arm om me heen, kluistert mij aan mijn stoel en begint te kietelen. Hoe je eigen gegier je dan in de oren klinkt! Nu verlies je niet alleen de macht, maar ook nog eens elke waardigheid.

,,Ga trouwen'', weet ik eindelijk uit te brengen. ,,Wees een vent, neem een kind om te kietelen.''

    • Koos van Zomeren