Scheiden gm-soja maakt grondstoffen 10 pct duurder

Het gescheiden verbouwen, opslaan, vervoeren en verwerken van genetisch gemanipuleerd voedsel maakt grondstoffen zoals soja en maïs gemiddeld tien procent duurder. Dat blijkt uit een EU-rapport dat is opgesteld door het Directoraat-Generaal van Landbouw in Brussel.

Dr. Jan Blom, van het Landbouw Economisch Instituut (LEI-DLO) in Den Haag licht toe: ,,Het kost nogal wat om genetisch gemanipuleerde gewassen gescheiden te verbouwen, op te slaan, te vervoeren en te verwerken.'' Hij verzamelde gegevens voor een onlangs verschenen EU-rapport over identity preservation (IP) voor gm-gewassen. IP is een systeem om gewassen door de hele voedselketen te volgen en te controleren. ,,Van zaadje tot karbonaadje'', zegt Blom.

De roep om zo'n systeem wordt in Europa steeds luider. Supermarktketens als Carrefour, Sainsbury's en Marks & Spencer weren gm-voedsel uit hun schappen. Unilever, Nestlé, Novartis en Kellogg's verwerken voorlopig geen gm-grondstoffen in hun levensmiddelen. Ze importeren de soja nu uit landen die weinig of geen gm-gewassen verbouwen, zoals Brazilië.

Inmiddels denken met name Amerikaanse en Argentijnse leveranciers van soja en maïs na over het opzetten van een gescheiden voedselstroom voor conventionele en gm-gewassen. IP wordt al toegepast voor veel speciale producten, zoals kwaliteitswijnen. Maar voor bulkproducten is het nieuw. De vraag is: wat kost zo'n gescheiden systeem?

Uit het EU-rapport blijkt dat de prijs van soja, maïs en raapzaad met gemiddeld tien procent zal stijgen. Blom: ,,Dat betekent dat boeren tegen de 15 dollar per ton meer krijgen. Verderop in de keten stijgen de prijzen verder.''

Amerikaanse boeren ontvingen vorig jaar rond de 150 dollar voor een ton sojabonen. Voor een ton maïs of raapzaad kregen ze hetzelfde bedrag. Dat zou dan 165 dollar worden.

Amerika produceerde vorig jaar ruim 75 miljoen ton soja – de helft daarvan is gm-soja. Volgens het EU-rapport zullen de Verenigde Staten in 2005 ongeveer 25 procent van alle soja via IP verwerken. Dat betekent een extra kostenpost van ongeveer 250 miljoen dollar.

De meerprijs van het IP-systeem schommelt tussen de 6 en 17 procent, zo blijkt uit het EU-rapport. De uiteindelijke kosten hangen onder andere af van de toegestane tolerantie-drempel: hoeveel gm-soja mag er in een partij soja zitten om hem toch nog als `gm-vrij' te bestempelen?

In Europa ligt die drempel nu op 1 procent. ,,Hoe lager dat percentage, hoe strenger je moet controleren, hoe duurder het wordt'', aldus Blom.

Hij benadrukt dat de disucssie over gm-gewassen nu erg eenzijdig wordt gevoerd. ,,Het gaat vooral over levensmiddelen. Maar soja en maïs komt vooral terecht in veevoer'', zegt Blom.

DOSSIER GENETISCHE MANIPULATIEwww.nrc.nl