Gezocht: financieel adviseur

Ga voor informatie over uw pensioen niet naar een assurantietussenpersoon. Die is gebaat bij verkoop van een product en dus niet objectief. Dat stelt het Centraal Planbureau (CPB) in een rapport. Het CPB ziet u liever naar een financieel adviseur gaan. Maar is die er wel?

Stap bij een autodealer binnen en ga uitgebreid overleggen over hoe u zich het beste kunt vervoeren. Met een auto of toch maar via een OV-jaarkaart. De kans is groot dat u binnen enkele minuten buiten staat met folders in uw hand van datgene wat uw gesprekspartner wil; namelijk: auto's verkopen. Ga bij een elektronicazaak advies vragen over hoe u het beste het nieuws kan volgen: met een transistorradio of een tv. Het kan zijn dat u 's avonds voor de beeldbuis zit.

Wanneer pensioenzaken aan de orde komen dan gaat het vaak ook zo. Op een gegeven moment wil men eens weten hoe bijvoorbeeld de oudedagsvoorziening er voor staat. Er wordt voor advies contact gezocht met een bank of assurantietussenpersoon. Als na afloop van het gesprek de adviseur een koopsompolis of iets dergelijks wil sluiten voelt men zich bekocht. Is dat een advies? Nee. Maar voor een advies is dan ook de verkeerde gekozen.

Nu is dit de gemiddelde consument niet te verwijten. De aanbieders van financiële producten presenteren zich op een verkeerde manier; namelijk als assurantieadviseur, pensioen- of hypotheekadviseur of – breder – financieel adviseur. Maar de bedoeling van hun activiteiten is om financiële producten te verkopen.

Een advies over bijvoorbeeld de oudedagsvoorziening kost behoorlijk wat tijd. Het begint met het stellen van een bepaald doel: ,,dan-en-dan wil ik mijn `oude dag' in laten gaan en heb ik `zoveel' geld nodig om te kunnen leven zoals ik dat plezierig vind'. Vervolgens moet bekeken worden wat er al geregeld is door de overheid (AOW), via pensioenregelingen van werkgever(s) en al bestaande eigen voorzieningen: kapitaal- en lijfrenteverzekeringen (koopsompolissen) en ander vermogen. In ieder huishouden is dit verschillend. Verder spelen er diverse fiscale en juridische aspecten mee. Gezien de tijd die een adviseur in een advies en het bijhouden van de kennis moet steken zal dit geld kosten. De adviseur, die zijn diensten aan de consument `gratis' aanbiedt, maar via provisie verdient zodra hij een product verkoopt, zal dan ook gaan zoeken naar de mogelijkheid om zo'n product bij de klant achter te laten. En liefst een product waar zoveel mogelijk aan verdiend wordt. `Sparen' via een kapitaalverzekering levert de verkoper vijf keer meer op dan via een spaar- of beleggingsrekening. Mede daarom zijn (en worden) die verzekeringen nog heel veel gesloten.

Voor wie een echt objectief en onafhankelijk advies wil verwijst het CPB naar de `onafhankelijk financieel adviseur'. Maar dan wordt het moeilijk. Want waar is die te vinden? In Nederland nog nauwelijks. Sinds enige jaren bestaat de Federatie van Financiële Planners (FFP). Deze stichting certificeert financieel adviseurs die aan een bepaald kennisniveau voldoen, die aan moeten tonen die kennis ook bij te houden via een traject van permanente educatie en die een bepaalde beroepscode hebben. Wie via de web-site van de Vereniging van Federatie van Financiële Planners (www.vffp.nl) zoekt naar een financieel adviseur kan zien dat de meesten in dienst zijn van: een bank, verzekeringsmaatschappij of assurantietussenpersoon. Precies de groep die door het CPB afgeraden wordt.

Er zijn (nog) slechts enkele financieel adviseurs die zodanig werken dat het voor de uitkomst van hun advies niet uitmaakt of en zo ja welk financieel product de klant neemt. Maar ook zij moeten voor hun werk beloond worden. De consument ontvangt daarvoor een nota of heet een abonnement.

Nederland staat op een kruispunt van wegen wat betreft het persoonlijk financieel advies. De consument moet beseffen dat gratis advies niet bestaat. Hij kan een keuze gaan maken:

Voor ieder financieel product (hypotheek of ander soort lening, verzekering, spaar- of beleggingsrekening) gaat hij in de markt op zoek – al dan niet via internet– naar de beste aanbieding. Het wordt dan vaak wel een ratjetoe van verschillende producten, waarbij velen de hulp van een financiële coach best kunnen gebruiken. Die financiële coach moet dan door de consument rechtstreeks betaald worden. Aan de andere kant moeten dan de kosten binnen het aan te schaffen financiële product – die met name bij levensverzekeringen vaak hoog zijn omdat die toegeschreven worden aan kosten voor het advies – er uit gesleuteld worden. En dat kan, want sinds 1 januari van dit jaar mag de verkoper van verzekeringsproducten een deel van de ontvangen provisie aan de klant terug geven.

De consument wil voor het advies niet rechtstreeks betalen. Dan moet hij bereid zijn om alle financiële producten van één aanbieder (bank of assurantietussenpersoon) af te nemen. Die aanbieder heeft een totaal overzicht van zijn klant, is dan niet veel tijd kwijt om alles wat buiten hem om loopt in kaart te brengen en zijn advieskosten worden via de marges op de diverse producten vergoed.

In principe zou de bank zijn diensten al op de laatst genoemde manier kunnen aanbieden. Maar de praktijk is vaak nog anders. Een financieel adviseur bij een bank wordt meestal afgerekend op de productie op korte termijn. Hij moet deze week of maand zoveel verzekeringen hebben gesloten, zoveel spaar- en beleggingsrekeningen hebben geopend en zoveel financieringen hebben gedaan. Zo niet dan wordt zijn baas boos. Assurantietussenpersonen zien meestal nog niet in dat financiële zaken niet alleen door verzekeringen hoeven te worden ingevuld; ze moeten spaar- en beleggingsrekeningen aan kunnen gaan bieden.

Dus ook in het (met name korte termijn-)denken van de financiële aanbieders kan nog veel veranderen. De financiële zaken van een klant over een langere termijn begeleiden levert uiteindelijk meer op. Onder andere tevredenheid bij een klant. En dat is ook wat waard.

Rapport CPB: `Solidariteit, keuzevrijheid en transparantie - De toekomst van de Nederlandse markt voor oudedagsvoorzieningen'. ISBN 90 120 9061 x

    • Rob Goedhart