De jeugddroom moet bij Ajax tastbaar zijn

Hoofdtrainer Adriaanse wil jeugdspelers weer een kans geven bij Ajax. ,,We moeten ze weer het gevoel geven dat ze bij een bijzondere club spelen'', zegt directeur opleidingen Zwamborn.

Na het rampzalige seizoen onder leiding van de in april ontslagen trainer Jan Wouters en interim-coach Hans Westerhof meet Ajax zich onder leiding van Co Adriaanse een nieuw profiel aan. De jeugd krijgt weer een kans in de Arena, al blijft vooral een psychologische barrière bestaan tussen het stadion en het tegenover gelegen sportpark De Toekomst. ,,We moeten weer jonge talenten naar de overkant brengen'', mijmert oud-Ajacied Kees Zwamborn, die Westerhof opvolgde als directeur opleidingen. Maar de jeugdopleiding van Ajax is allang niet toonaangevend meer.

Te lang hebben de junioren in de wachtkamer gezeten, gefrustreerd door het mislukte aankoopbeleid van de club, die zichzelf verloochende door zelfs tijdelijk van het klassieke Ajax-systeem met drie spitsen af te stappen. Zo verkoos de pas 16-jarige Sergio de Windt een contract bij de Italiaanse topclub Juventus. Maar dat vindt Zwamborn nou net een slecht voorbeeld. ,,Die jongen werd binnen de opleiding niet als een groot talent gezien'', zegt de 48-jarige Zwamborn, die NAC vorig seizoen naar de eredivisie loodste. ,,En dan tel je dus de meningen van Westerhof, John van 't Schip, Danny Blind en andere trainers bij elkaar op.''

Volgens Zwamborn werd Ajax na het vertrek van De Windt ten onrechte nagewezen als de club die geen oog heeft voor het eigen talent. ,,Ik zag Sergio op televisie zelfs invallen bij Juventus. Alleen omdat die club zich bij ons meldde voor De Windt stond de wereld op zijn kop. Maar heeft Juventus wel een goed scoutingsapparaat? De Windt voelde zich toch al niet meer thuis bij Ajax. Wij hadden het gedonder in de glazen. Maar Sergio had heus een contract gekregen als wij hadden gevonden dat hij daarvoor in aanmerking kwam.''

Op steeds jongere leeftijd moeten talenten worden vastgelegd om te voorkomen dat ze hun opleiding elders voltooien. Beleefd vraagt een jonge Ajacied aan jeugdtrainer Dirk de Groot of `meneer Zwamborn' al tijd voor hem heeft. Hoofdschuddend verwijst De Groot het joch naar de directiekamer. ,,Kijk, die dingen speelden niet, toen Johan Cruijff nog bij Ajax zat'', zegt De Groot. Onlangs werd de huidige trainer van de A2-junioren door het bestuur van Ajax tot lid van verdienste benoemd, omdat hij al 25 jaar bij de jeugd actief is. De Groot deelt de aanhoudende kritiek van Cruijff op de jeugdafdeling van Ajax niet. ,,Ajax heeft altijd talenten voortgebracht en ze zijn er nu nog. Maar gastjes van vijftien jaar oud nemen al een zaakwaarnemer mee als ze door Ajax worden benaderd. En ze krijgen ook sneller een bak met geld voorgehouden. De mentaliteit van de jeugd is veranderd, het is veel harder geworden.''

Maar Ajax is ook zelf schuldig aan de devaluatie van de jeugdopleiding in de afgelopen jaren, meent de 58-jarige De Groot. ,,Het deed ons als jeugdtrainers pijn dat Ajax oudere spelers als Rudy en Van Halst kocht, alsof we dergelijke voetballers niet in onze jeugd hadden rondlopen. Die spelers zijn nu zelf de dupe van het onduidelijke aankoopbeleid van Ajax, daarmee heeft de club zichzelf in de vingers gesneden. Bovendien moeten we de doorstroming van Nederlands talent bevorderen, want natuurlijk heeft het tweede elftal met twaalf verschillende nationaliteiten te veel buitenlandse spelers. Toch valt die ontwikkeling niet te stoppen. De advertentie van Opel en Bayern München tegen racisme sprak boekdelen. Zonder zijn buitenlandse sterren zou Bayern slechts vier Duitse spelers kunnen opstellen.''

Voor Ajax geldt bijna hetzelfde. Onlangs trok de nummer 5 van de eredivisie een Finse verdediger (Paisanen) aan. Die kon de jeugdopleiding blijkbaar niet leveren. Het excuus van directeur opleidingen Zwamborn: ,,Net als bij de Noor Bergd⊘lmo hebben we nauwkeurig in kaart gebracht welke specifieke kwaliteiten we in de verdediging nodig hadden. Op dit moment hebben we in de jeugd niet de verdedigers rondlopen, die Adriaanse in zijn systeem wil gebruiken. Maar vergeet niet dat de elftallen van de A1 en de A2-junioren drastisch zijn veranderd. We zijn veel spelers kwijtgeraakt, maar we hebben er ook meer afgetest dan aangenomen.''

Ajax heeft ook niet meer de reputatie van het mekka voor jong talent, ontdekte Zwamborn al snel. ,,Het moet ook een waarschuwing zijn voor Ajax dat De Windt naar Juventus is vertrokken en dat twee andere jeugdspelers liever bij het Engelse Ipswich Town wilden voetballen. We moeten onze talenten weer het gevoel geven dat Ajax een bijzondere club is en dat kan alleen door ze het perspectief te bieden van een plaats in het eerste elftal. Ik heb van mijn voorganger Westerhof begrepen dat de communicatie tussen de directeur opleidingen en de hoofdtrainer vorig seizoen slecht verliep. Ik zit nu bij elke vergadering van de technische staf.''

Ook de aanstelling van diverse oud-spelers als jeugdtrainers past in het streven de Ajax-filosofie weer vanaf de pupillen over te brengen. Zo mag Danny Blind met de A1-junioren van Ajax dit weekeinde tijdens een sterk bezet internationaal toernooi bewijzen dat hij als trainer meer toekomst heeft dan als directeur spelersbeleid. Arnold Mühren begeleidt dit seizoen de C2-junioren. ,,Ik kan me nog herinneren dat we talenten als Bergkamp, de broertjes Witschge en de Boertjes moeiteloos konden laten invallen, omdat Ajax toen een sterk elftal had'', zegt de voormalige middenvelder. ,,Vorig seizoen draaide Ajax niet, dan kun je niet vier jongens van achttien jaar voor de leeuwen gooien.''

Adriaanse heeft de aloude traditie bij Ajax weer hersteld. Maar volgens jeugdcoach De Groot moet de mentale kloof tussen sportpark De Toekomst en de Arena snel worden overbrugd. ,,De club is druk bezig om beide accommodaties bij elkaar te brengen. Nu zien onze jeugdspelers hun voorbeelden Hosé, Van der Meyde en Bobson nooit bij het eerste elftal trainen. Vroeger keken onze talenten bewonderend naar de auto van Roy en dan riepen ze: `kijk, daar is Bryan, gauw een handtekening vragen'. Zo werd de droom om net als Roy in het eerste elftal van Ajax te spelen ook tastbaar.''

Dit is de vierde en laatste aflevering in een serie over jeugdig voetbaltalent in Nederland.

    • Robèrt Misset