Concorde Quo Vadis?

De Concorde, het speeltje van de Westerse jet set, heeft sinds het Britse vliegverbod van vanochtend een uiterst onzekere toekomst.

Air France hield zijn resterende Concorde-vloot van vijf toestellen al aan de grond sinds het fatale ongeluk op 25 juli met een van die toestellen. Dat raakte tijdens de start van de Parijse luchthaven Charles de Gaulle in brand en stortte minuten later neer op een hotel in het naburige gehucht Gonesse waarbij 113 mensen onkwamen. British Airways hield toen zijn zeven Concordes maar een dag aan de grond en liet ze na een grondige inspectie weer vliegen.

De Britse Civil Aviation Authority (CAA), vergelijkbaar met onze Rijksluchtvaartdienst, steunde toen die omstreden hervatting van Britse Concorde-vluchten. Maar gisteren liet bestuursvoorzitter Rod Eddington van British Airways weten: ,,De Air Accident Investigation Branch heeft ons vanmorgen laten weten dat in het licht van de laatst beschikbare informatie samen met de Franse collega's wordt aanbevolen morgen de luchtwaardigheid van het toestel in te trekken.''

Aanvankelijk werd gespeculeerd dat een brand in een van de Rolls-Royce/Snecma Olympus 593-motoren, die oversloeg naar de motor er pal naast, de oorzaak van het ongeluk was. Toen volgde de theorie van een of meer klapbanden waarna stukken band en mogelijk delen van het onderstel in de nabije motoringangen zouden zijn gezogen met alle rampzalige gevolgen van dien. Vorige week meldden onderzoekers van de Franse BEA echter dat bij de startbaan een stuk metaal was ontdekt dat de klapband kon hebben veroorzaakt en mogelijk tegen de linkervleugel was geslagen waardoor een brandstoftank aldaar werd stukgeslagen en in brand vloog.

Vanochtend liet de CAA weten dat de klapband en de schade die daardoor is ontstaan aan het toestel de `primaire oorzaak' van de ramp is. De autoriteiten eisen een actieplan van BA en Air France om de veiligheid van de Concorde te garanderen.

De ervaring bij gecompliceerde vliegtuigongelukken leert dat de volledige oorzaak pas na grondig en langdurig onderzoek valt te achterhalen. Zo'n onderzoek behelst onder meer een grondige analyse van vluchtgegevens en van het Concorde-ontwerp, alsmede het met hulp van de brokstukken zo volledig mogelijk reconstrueren van het verongelukte vliegtuig.

Hoewel de supersonische Concorde tijdens bijna een kwart eeuw commercieel gebruik een indrukwekkende reputatie van veiligheid opbouwde en nooit eerder zo'n toestel verongelukte, wekten verscheidene recente incidenten toch twijfel. Afgelopen oktober verloor een Britse Concorde in de lucht een stuk van de staart. En in januari j.l. moest een andere Concorde van BA tweemaal binnen 24 uur een noodlanding maken.

Vorige maand werd bekend dat er bij alle zeven Concorde van BA vooralsnog onschuldige haarscheurtjes in de vleugels waren ontdekt. Afgelopen maandag werd één van die Concordes voor onbepaalde tijd aan de grond gehouden omdat die scheurtjes langer waren geworden. Hoewel alle Franse en Britse Concordes al 20 à 25 jaar vliegen, wees de Britse luchtvaartexpert David Learmount er onlangs in het vakblad Flight International op dat de Concorde veel minder in de lucht pleegt te hangen dan een `gewoon' straalverkeersvliegtuig. ,,In vergelijking met andere vliegtuigen wordt de Concorde slechts een kwart tot eenvijfde van de tijd gebruikt'', aldus Learmont. ,,Een 25-jarige Concorde is daarom te vergelijken met een 5 à 6-jarig gewoon vliegtuig. Wat de metaalmoeheid met bijpassende haarscheurtjes van de Concorde veroorzaakt is daarom niet de leeftijd maar de supersonische wijze van gebruik van de Concorde, tot 2150 kilometer per uur.''

Zowel British Airways als Air France was tot voor kort nog van plan de Concorde tot omstreeks 2015 in de lucht te houden. Hoewel de Concordes slechts fracties van hun totale vloten uitmaken, zijn van enorm belang voor het prestige van de twee maatschappijen.

Bovendien zijn ze - lang en breed afgeschreven - bijzonder rendabel geworden ondanks hun abominale kerosineverbruik van ruim 200.000 liter (!) per uur. Een BA-zegsman: ,,De Concordes trokken grote aantallen zeer welvarende Amerikaanse en Europese passagiers die met niets anders meer transatlantisch wilden reizen.'' Kortom, de Concorde werd het speeltje van de westerse jet set en van de top van het zakenleven dat voor een standaardretour New York-Londen grif 10.070 dollar neertelde.

    • Ferry Versteeg