Aan wal is de onzekerheid het ergste

Duizenden familieleden van personeel van Ruslands Noordelijke Vloot weten niet of hun zoon, man of broer aan boord van de gezonken onderzeeër is. Informatie wordt hun onthouden. Voor hen is de spanning ondraaglijk.

Dienen op de Koersk is een voorrecht. Elk voorjaar vechten de matrozen en luitenants-ter-zee in de gelijknamige stad Koersk om plaatsing op deze prestigieuze duikboot, die met bemanning en al gezonken en gekapseisd op de bodem van de Barentsz-Zee ligt.

,,Binnen een half jaar kwamen ze gemiddeld acht tot tien kilo aan'', zegt kolonel Michail Visjenkov vanmorgen in het dagblad Kommersant. ,,Vetgemest en tevreden, zo keerden ze naar huis terug.'' Visjenkov is verantwoordelijk voor de recrutering: hij mag jaarlijks twaalf matrozen en drie luitenants-ter-zee uit de stad Koersk selecteren. Het toelatingsexamen is zwaar; alleen de intelligentste leerlingen van de plaatselijke spoorwegacademie rollen er door – mits ze ook nog eens over een ijzeren gezondheid beschikken. Kolonel Visjenkov: ,,Koersk stuurt zijn beste zonen. En nu dit. Deze tragedie. De telefoon staat roodgloeiend. Ouders, vrienden, iedereen belt. Maar ik heb geen informatie voor ze. Ik weet niet wie van onze jongens daadwerkelijk aan boord zijn en wie niet.''

Met die opmerking raakt hij een gevoelige snaar: ieder uur dat verstrijkt neemt de verontwaardiging en woede van de familieleden van de opvarenden van de Koersk toe. ,,Ze zeggen dat de bemanning nog in leven is'', zo schampert Galina, echtgenote van kapitein-tweede-rang Viktor Belogoen, in dezelfde krant. ,,Maar ze zeggen zoveel.''

Haar Viktor zit zeker in het gezonken ijzeren gevaarte op 108 meter onder de zeespiegel. Galina weet hoe vindingrijk hij is, ze is per slot van rekening al 19 jaar met hem getrouwd, maar ze weet ook dat de zuurstofvoorraad vrijdag zal zijn uitgeput.

Maar over de details, het hoe en waarom, tast ze net als iedereen volledig in het duister. ,,Ik heb sterk de indruk dat wij, familieleden, minder te horen krijgen dan jullie, journalisten in Moskou.''

Op het informatiefront heerst over de gehele linie een Sovjet-achtige geslotenheid. De marine blijkt maandag opzettelijk te hebben gelogen over het tijdstip van het ongeluk (zaterdag en niet zondag). De legerkrant Krasnaja Zvezda (Rode Ster) beperkt haar berichtgeving al twee dagen tot technische specificaties van de Koersk en holle frasen van admiraals.

Galina: ,,Het ergste is het niet-weten. Het weekend was een hel. Er waren alleen geruchten. Niemand kon ze bevestigen. Ik leef op kalmeringspillen. De tv staat de hele dag aan. Ik heb twee kinderen, ik kan toch niet in huilen uitbarsten en me helemaal laten gaan?''

Op de marinebasis Vidajevo aan de Barentsz-Zee, waar veel marineofficieren en hun gezinnen wonen, is pas dinsdag (dat wil zeggen: 72 uur na de ramp) voor het eerst een briefing gehouden voor familieleden. ,,We hoorden niets wat we niet al wisten'', zegt Galina in de Kommersant. ,,Ze zeiden: Wees flink! En: Houd moed! Dat was alles.''

Onder publieke druk heeft de marine vanochtend een informatielijn geopend met twee nummers die voortdurend in gesprek zijn. Duizenden familieleden verspreid over heel Rusland willen maar een ding weten: of hun Serosja, Kolja of Volodja in de gezonken onderzeeër zit of niet.

Het lokale tv-station van de stad Koersk is een programma begonnen onder de hoopvolle naam ,,Ze Komen Allemaal Terug''. Daarin mag de moeder van Dmitri Staroseltsev de laatste brief van haar zoon voorlezen, geschreven aan boord van de Koersk: ,,Lieve mama, met mij gaat alles goed. Vrijdag vertrekken we voor de grote vlootoefening.''

Tv-Koersk brengt ook reportages uit het sanatorium Marjino, waar de 45-jarige kapitein Gennadi Ljatsin en andere officieren van de Koersk elke zomer plegen te kuren. ,,Ljatsin maakt nooit gebruik van onze modderbaden, maar hij gaat wel naar de sauna en laat zich graag masseren'', zo weet een sanatoriummedewerkster.

Per trein sturen de inwoners van Koersk om de drie maanden een vracht sigaretten, rookworst, vlees in blik en chocolade naar `hun' bemanning in het hoge noorden. Voor de matrozen en jonge officieren worden speciale pakketjes samengesteld. Vaste inhoud: een paar warme sokken, een slof sigaretten en tien enveloppen plus briefpapier.

    • Frank Westerman