`Wat is dit voor geheimzinnigheid?'

Over het waarom en hoe van het drama op de bodem van de Barentsz-Zee is maar weinig concreet bekend. In Rusland gonst het dus als vanouds van de geruchten. Wat te denken van ,,akoestisch contact'' met de bemanning en een filmrol voor de Koersk?

Het fragmentarische nieuws over de Russische kernonderzeeër Koersk, die met onherstelbare averij op de bodem van de Barentsz-Zee ligt, laat zich lezen als een Hollywood-filmscript.

,,Poka zjiv!'' sprak admiraal Vladimir Koerojedov vanmorgen: ,,[De bemanning] is nog in leven.''

Een onheilspellendere uitspraak is nauwelijks denkbaar, aangezien de marine nu al 48 uur zonder resultaat op een reddingsplan zit te broeden. Admiraal Koerojedov, Ruslands hoogste vlootofficier, leek maandagavond de moed te hebben verloren: ,,De kans op een goede afloop is niet erg groot'', zei hij bedrukt.

Zijn woordvoerder was nog spaarzamer met informatie, maar toonde zich een meester van de suspense: ,,We onderhouden een akoestisch contact met de bemanning'', zei hij optimistisch. Wat betekent dit?

De boordradio is dood. De twee kernreactoren die Koersk aandrijven zijn stilgevallen. De 116-koppige bemanning zit opgesloten in haar verduisterde sigaar. De zuurstofvoorraad is beperkt. Maar goddank wordt er gecommuniceerd via klopsignalen.

Zijn er gewonden? Doden? Dreigt er een ecologische ramp? Hoe koelbloedig weet kapitein eerste rang Gennadi Latsjin op te treden?

,,Wat is dit voor geheimzinnigheid?'' vraagt de krant Izvestija zich vanmorgen af. Waarom worden de matrozen niet gered? Of is iedereen al dood en worden we net als in de Sovjet-tijd collectief voorgelogen?

Intussen gonst het van de geruchten. Als in de beste Koude Oorlog-traditie is er sprake van een mogelijke aanvaring met een vijandige Amerikaanse sub. Het Pentagon ontkent dat die in de buurt waren; de Amerikanen zouden alleen een onbemande verkenningscapsule in de Barentsz-Zee hebben rondvaren.

Het informatievacuüm vult zich met speculaties: de Noorse milieuorganisatie Bellona (www.bellona.no) schrijft dat de torpedobuizen mogelijk zijn lekgeslagen. Anonieme vlootexperts zeggen dat de boeg van de ultramoderne Koersk, die pas sinds 1995 operationeel is, is beschadigd door hetzij een explosie, hetzij een aanvaring. Er zouden vier compartimenten zijn volgelopen met water. Zijn er bij het afsluiten van de luiken matrozen opgeofferd om de rest van de bemanning te redden?

De Amerikanen en Britten hebben assistentie aangeboden, maar dat is Ruslands eer te na. Vice-premier Ilja Klebanov: ,,Onze technische capaciteiten zijn niet slechter dan die van de Amerikanen.'' Hij hoopt dat de overlevenden via de torpedobuizen naar buiten kunnen zwemmen, maar erkent hoe hachelijk dat op een diepte van ruim honderd meter is (gezien de enorme waterdruk). Klebanov is de hoogste bewindsman die niet op vakantie is. Hij heeft de ontwerpers van de Koersk ontboden om suggesties in te winnen over mogelijke onorthodoxe vluchtroutes.

De kranten echter gaan uit van het zwartste scenario. Segodnja spreekt al van ,,het ernstigste onderwatertrauma van de afgelopen tien jaar'', terwijl de Kommersant ronduit een griezeltoon aanslaat: ,,116 mannen daalden af onder de waterspiegel en keerden niet terug.''

Bij gebrek aan actuele gegevens brengen de media eerdere duikbootrampen in herinnering, zoals de brand aan boord van de Komsomolets in 1989, waarbij 42 matrozen omkwamen. ,,Het Arctisch gebied is een nucleair kerkhof'', schrijft de Izvestija. ,,Er liggen in totaal zestien scheepswrakken te roesten met een kernreactor als aandrijving.''

De staat waarin de Russische vloot zich bevindt is notoir bedroevend. Een marinedeskundige merkte op: ,,Niet alleen deze bemanning maar de gehele vloot dient van de ondergang gered te worden.'' Volgens de tv-zender NTV beschikt de kapitein van de Koersk over een lijst mankementen die vijf jaar geleden bij het in de vaart nemen van het 154 meter lange gevaarte nog niet waren opgelost.

De ironie wil dat uitgerekend de Koersk de hoofdrol speelt in Operatie Delta Force 2, een Amerikaanse film over een terreurbende die in de Beringstraat een kernonderzeeër van Russische makelij entert. Het is niet ondenkbaar dat het wrak van deze duikboot opnieuw zal figureren in een film getiteld ,,Koersk: The Movie''.

    • Frank Westerman