Kraan beschadigt kunstwerk Kabakov

Een beeld van Ilya en Emilia Kabakov op de Markt in Middelburg is beschadigd bij verplaatsing door de gemeente. De fontein, met een waarde van 250.000 gulden, moest tijdelijk plaats maken voor de jaarlijkse kermis.

De fontein van het internationaal gerenommeerde kunstenaarsduo Ilya en Emilia Kabakov, onthuld op 14 april van dit jaar, bestaat uit twee `waterende' stoelen, met in het midden een maquette van het centrum van Middelburg op een sokkel. Begin augustus werd de voor het stadhuis geplaatste fontein verwijderd om tijdelijk plaats te maken voor de jaarlijkse kermis op de Markt. Inclusief fundament werd het beeld met een kraan van zijn plaats gehaald. Daarbij hebben kabels een van de twee bronzen stoelen beschadigd: de rugleuning is verbogen, het brons is ontzet. Het bedrag van de schade is nog onbekend. Het beeld is voorlopig opgeslagen.

De Kabakovs eisen dat de fontein op kosten van de gemeente wordt gerestaureerd bij de Italiaanse bronsgieter die het ontwerp heeft uitgevoerd. Naar eigen zeggen waren zij niet geïnformeerd over de jaarlijkse verplaatsing van de fontein. Emilia Kabakov, vanuit New York: ,,Als we dat hadden geweten, hadden we iets heel anders gemaakt. Dit beeld is bedoeld om permanent op de Markt te staan. De gemeente Middelburg heeft ons beeld vernield, het is een vorm van vandalisme. Ilya is woedend, hij zou het liefst het beeld willen terugkopen en ergens anders neerzetten.'' Dat het stadhuis van Middelburg op de maquette staat, is volgens Emilia Kabakov geen bezwaar, er zijn middeleeuwse steden genoeg in Europa.

Volgens Jan-Willem de Wolf, juridisch medewerker van de Dienst Stadsbeheer van Middelburg, heeft de gemeente wel degelijk vooraf gezegd dat de fontein verwijderd zou worden. ,,We merkten verbazing bij de kunstenaars, maar ze hebben hun ontwerp op het laatste moment nog aangepast omdat het demontabel moest zijn.'' Als de fontein zou blijven staan tijdens de kermis, scheelt dat volgens De Wolf een attractie (de Breakdance) en loopt de gemeente tienduizenden guldens aan pacht mis. De Wolf bevestigt dat het verplaatsen van de fontein niet met de vereiste zorgvuldigheid is gebeurd. ,,De kabels hadden op afstand gehouden moeten worden van de stoelen, dat is niet gebeurd. De gemeente is aansprakelijk gesteld en ook al is er formeel nog niet gereageerd, er zijn weinig andere partijen waar het op te verhalen is.''

De Kabakov-fontein, het enige Nederlandse beeld van de in New York wonende, van origine Russische kunstenaar, levert frivool commentaar op de middeleeuwse omgeving en fungeert als toeristische attractie. Onder de maquette zitten kijkgaten en teksten die de passant uitnodigen om het 19de-eeuwse rioleringssysteem te bekijken. Wie plaatsneemt op een van de twee bronzen stoelen, zet de fontein in werking en laat water uit de stoelzitting sijpelen. Voor Ilya Kabakov verwijst dit effect, waarbij `studie' omslaat in een komische scène voor de omstanders, naar de middeleeuwse jolijt van spelen en markten.

Het ontwerp van Ilya en Emilia Kabakov werd gekozen uit 22 voorstellen van binnen- en buitenlandse kunstenaars. Zij waren daartoe uitgenodigd door de Stichting Beeldende Kunst Middelburg, die van de gemeente het verzoek had gekregen een kunstzinnige fontein te realiseren. Kees Wijker van de SBKM: ,,De Kabakovs wisten dat het beeld verwijderbaar moest zijn, maar niet dat het elk jaar voor de kermis zou moeten wijken. De gemeente heeft de fontein onzorgvuldig en zonder overleg met ons verwijderd. Men was er van overtuigd dat het beeld snel vernield zou worden door vandalen. Ironisch genoeg functioneerde het uitstekend, en is het nu vernield door de gemeente zelf.''

    • Mark Duursma